อุบัติการณ์และปัจจัยทำนายภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในหลอดเลือดแดงปอดเฉียบพลันในผู้ป่วยที่ได้รับการส่งตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หลอดเลือดแดงปอด โรงพยาบาลพระนารายณ์มหาราช
คำสำคัญ:
ภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในหลอดเลือดแดงปอดเฉียบพลัน, Wells criteria, CTPA, D-dimer, Echocardiographyบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงสำรวจแบบย้อนหลังนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอุบัติการณ์ ปัจจัยที่สัมพันธ์ และปัจจัยทำนายการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในหลอดเลือดแดงปอดเฉียบพลันในผู้ป่วยที่ได้รับการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หลอดเลือดแดงปอด ณ โรงพยาบาลพระนารายณ์มหาราช กลุ่มตัวอย่างจำนวน 270 ราย ได้มาจากเวชระเบียนผู้ป่วย เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบบันทึกข้อมูลซึ่งผ่านการตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา (IOC = 1.00) และมีค่าความเชื่อมั่นสูง (Cronbach’s alpha = 0.92) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์ตัวแปรเดี่ยว และการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุ โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ p < 0.05
ผลการศึกษาพบว่า อุบัติการณ์ของภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในหลอดเลือดแดงปอดเฉียบพลันเท่ากับ ร้อยละ 28.1 โดยผู้ป่วยส่วนใหญ่อยู่ในกลุ่มความน่าจะเป็นทางคลินิกระดับปานกลางตามเกณฑ์ Wells criteria ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการเกิดภาวะดังกล่าวอย่างมีนัยสำคัญ ได้แก่ อาการเป็นลมหมดสติ ภาวะหัวใจหยุดเต้น ภาวะอ้วน การไม่เคลื่อนไหวร่างกาย การใช้ฮอร์โมนเอสโตรเจน ค่า D-dimer สูง ความผิดปกติจาก echocardiography และคะแนน Wells ≥ 4 จากการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุ พบว่า syncope, cardiac arrest, obesity, immobilization, estrogen use, ความผิดปกติจาก echocardiography และ Wells score ≥ 4 เป็นปัจจัยทำนายอิสระของการเกิดภาวะลิ่มเลือดอุดกั้นในหลอดเลือดแดงปอดเฉียบพลันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
เอกสารอ้างอิง
Konstantinides SV, Meyer G, Becattini C, Bueno H, Geersing GJ, Harjola VP, et al.(2020). 2019 ESC guidelines for the diagnosis and management of acute pulmonary embolism. Eur Heart J. 2020; 41: 543–603.
Goldhaber SZ.(2004). Pulmonary embolism. Lancet. 2004; 363: 1295–1305.
Stein PD, Fowler SE, Goodman LR, Gottschalk A, Hales CA, Hull RD, et al.(2006). Multidetector computed tomography for acute pulmonary embolism. N Engl J Med. 2006; 354: 2317–2327.
Wells PS, Anderson DR, Rodger M, Stiell I, Dreyer JF, Barnes D, et al.(2000). Evaluation of clinical models for predicting the probability of pulmonary embolism. Thromb Haemost. 2000; 83: 416–420.
Raja AS, Greenberg JO, Qaseem A, Denberg TD, Fendrick AM, Schuur JD, et al.(2015). Evaluation of patients with suspected pulmonary embolism. N Engl J Med. 2015; 372: 1343–1352.
Araszkiewicz A, Kurzyna M, Kopeć G, Sławek-Szmyt S, Wrona K, Stepniewski J, et al.(2021). Pulmonary embolism response team: A multidisciplinary approach to pulmonary embolism treatment. Polish PERT Initiative Report. Kardiol Pol. 2021; 79: 1311–1319.
Aujesky D, Obrosky DS, Stone RA, Auble TE, Perrier A, Cornuz J, et al.(2005). Derivation and validation of a prognostic model for pulmonary embolism. Am J Respir Crit Care Med. 2005; 172(8): 1041–1046.
Stein PD, et al.(2006). Multidetector computed tomography for acute pulmonary embolism. N Engl J Med. 2006; 354: 2317–27.
Anderson DR, et al.(2007). Computed tomographic pulmonary angiography vs ventilation–perfusion lung scanning in patients with suspected pulmonary embolism. JAMA. 2007; 298: 2743–53.
Carrier M, et al.(2018). Effectiveness of diagnostic strategies for suspected pulmonary embolism. Ann Intern Med. 2018; 169: 766–73.
Konstantinides SV, et al.(2020). 2019 ESC guidelines for the diagnosis and management of acute pulmonary embolism. Eur Heart J. 2020; 41: 543–603.
Kearon C, et al.(2016). Antithrombotic therapy for VTE disease: CHEST guideline. Chest. 2016; 149: 315–52.
Goldhaber SZ.(2004). Pulmonary embolism. Lancet. 2004; 363: 1295–305.
Prandoni P, et al.(2016). Syncope as a presenting symptom of acute pulmonary embolism. N Engl J Med. 2016; 375: 152–60.
Dellas C, et al.(2015). Syncope in acute pulmonary embolism. Eur Heart J. 2015; 36: 231–9.
Ageno W, et al.(2008). Risk factors for venous thromboembolism. Circulation. 2008; 117: 93–102.
Canonico M, et al.(2008). Hormone therapy and venous thromboembolism. BMJ. 2008; 336: 1227–31.
Cushman M.(2007). Epidemiology and risk factors for venous thrombosis. Semin Hematol. 2007; 44: 62–9.
Becattini C, et al.(2013). Right ventricular dysfunction in acute pulmonary embolism. Circulation. 2013; 128: 123–32.
Van der Plas WA, van der Hulle T, den Exter PL, Klok FA, Huisman MV.(2021). Age-adjusted and clinical probability–adapted D-dimer cutoffs to rule out pulmonary embolism: a narrative review of clinical trials. J Clin Med. 2021;10:296-380.
