การพัฒนารูปแบบการผ่าตัดฉุกเฉินผู้ป่วย Acute Appendicitis แบบ Fast Track เพื่อลดระยะเวลารอผ่าตัดและภาวะแทรกซ้อนในโรงพยาบาลระดับแม่ข่าย
คำสำคัญ:
ไส้ติ่งอักเสบเฉียบพลัน, การผ่าตัดแบบเร่งด่วน, เครือข่ายบริการสุขภาพ, ระยะเวลารอผ่าตัด, ภาวะแทรกซ้อนบทคัดย่อ
การศึกษานี้เป็นการวิจัยและพัฒนา (R&D) มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและประเมินผลรูปแบบการผ่าตัดฉุกเฉินแบบ Fast Track สำหรับผู้ป่วยไส้ติ่งอักเสบเฉียบพลันในบริบทเครือข่ายบริการสุขภาพโรงพยาบาลบรบือ–กุดรัง–นาเชือก ดำเนินการระหว่างเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2567 ถึงเดือนตุลาคม พ.ศ. 2568 โดยประยุกต์ใช้วงจรคุณภาพ PDSA จำนวน 2 วงรอบ แบ่งการดำเนินงานเป็น 4 ระยะ ได้แก่ การวิเคราะห์สถานการณ์ การพัฒนารูปแบบ การนำไปใช้จริง และการประเมินผล กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้ป่วย Acute Appendicitis ที่เข้ารับการรักษาในเครือข่าย และบุคลากรทีมสหวิชาชีพ ที่เกี่ยวข้อง โดยใช้การคัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง เก็บรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลทั้งเชิงปริมาณและคุณภาพ
ผลการศึกษา: รูปแบบที่พัฒนาขึ้น "BORABUE Fast Track Model" ประกอบด้วย 7 องค์ประกอบ ได้แก่ การกำหนดมาตรฐานการคัดกรอง (Baseline standardization) การพัฒนาระบบส่งต่อ (Optimized referral system) การคัดกรองและวินิจฉัยรวดเร็ว (Rapid triage and diagnosis) การเร่งเข้าถึงห้องผ่าตัด (Accelerated OR access) การเชื่อมโยงเครือข่าย (Bridging network collaboration) การทำงานทีมสหวิชาชีพ (Unified multidisciplinary team) และการประเมินผลด้วยตัวชี้วัด (Evaluation with KPIs) หลังการพัฒนา ผู้ป่วยเข้าสู่ระบบ Fast Track ร้อยละ 80.70 ระยะเวลารอผ่าตัดลดลงจาก 10.8 เหลือ 5.6 ชั่วโมง (ลดลงร้อยละ 48.1) อัตราไส้ติ่งแตกลดลงจากร้อยละ 18.45 เหลือร้อยละ 8.54 อัตราการติดเชื้อแผลผ่าตัดลดลงจากร้อยละ 9.52 เหลือร้อยละ 3.57 ระยะเวลานอนโรงพยาบาลลดลงจาก 3.9 เหลือ 2.1 วัน และค่าใช้จ่ายเฉลี่ยต่อรายลดลง 5,300 บาท ความพึงพอใจของผู้ป่วยและบุคลากรอยู่ในระดับสูง (Mean = 4.58 และ 4.35 ตามลำดับ)
เอกสารอ้างอิง
Di Saverio S, Podda M, De Simone B, Ceresoli M, Augustin G, Gori A, et al. Diagnosis and treatment of acute appendicitis: 2020 update of the WSES Jerusalem guidelines. World J Emerg Surg. 2020;15(1):27.
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. รายงานสถานการณ์ผู้ป่วยศัลยกรรมฉุกเฉินประเทศไทย ปี 2566. กรุงเทพฯ: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ; 2566.
สมาคมศัลยแพทย์ทั่วไปแห่งประเทศไทย. Clinical Practice Guideline for Acute Appendicitis. กรุงเทพฯ: สมาคมศัลยแพทย์ทั่วไปแห่งประเทศไทย; 2564.
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดูแลผู้ป่วยศัลยกรรมฉุกเฉิน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย; 2562.
Teixeira PG, Sivrikoz E, Inaba K, Talving P, Lam L, Demetriades D. Appendectomy timing: waiting until the next morning increases the risk of surgical site infections. Ann Surg. 2018;268(3):538-43.
โรงพยาบาลบรบือ. รายงานสถิติผู้ป่วยไส้ติ่งอักเสบเฉียบพลันและผลลัพธ์การรักษา ปีงบประมาณ 2566–2567. มหาสารคาม: กลุ่มงานศัลยกรรม โรงพยาบาลบรบือ; 2567.
ณัฐกานต์ พูลทรัพย์, ชาญวิทย์ ศรีประเสริฐ. การพัฒนาระบบส่งต่อผู้ป่วยศัลยกรรมฉุกเฉินในเครือข่ายบริการสุขภาพ. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา. 2562;14(1):67-79.
บุญชัย สมบูรณ์สุข, วรางคณา พัฒนกิจ. การพัฒนาระบบ Fast Track Surgery ในผู้ป่วยศัลยกรรมฉุกเฉิน. วารสารการพยาบาลศัลยศาสตร์. 2563;41(2):45-58.
Ljungqvist O, Scott M, Fearon KC. Enhanced Recovery After Surgery: a review. JAMA Surg.2017;152(3):292-8.
วราภรณ์ ศรีอรุณ, ธีรยุทธ คำแก้ว. ประสิทธิผลของการจัดการผู้ป่วยแบบ Fast Track ในห้องฉุกเฉิน. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี. 2563;28(3):55-69.
กัญญารัตน์ จันทร์สุข, ปาริชาติ มณีวงศ์. การพัฒนาระบบการดูแลผู้ป่วยฉุกเฉินแบบไร้รอยต่อในโรงพยาบาลชุมชน. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ. 2564;15(2):34-48.
สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน). มาตรฐานโรงพยาบาลและบริการสุขภาพ ฉบับที่ 5. นนทบุรี: สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล; 2565.
สุพัตรา อินทร์ทอง, กนกพร ศรีสุข. ผลของการใช้แนวทาง Fast Track ต่อระยะเวลารอผ่าตัดในผู้ป่วยไส้ติ่งอักเสบเฉียบพลัน. วารสารวิจัยทางการพยาบาล. 2564;25(3):88-101.
พัชรีย์ ศรีสมบัติ, สุรชัย วัฒนวงศ์. ปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดไส้ติ่งแตกในผู้ป่วยไส้ติ่งอักเสบเฉียบพลัน. วารสารโรงพยาบาลมหาสารคาม. 2565;19(1):112-24.
อภิชาติ บุญเกิด, สุรีพร พรหมรักษ์. ผลลัพธ์ของการใช้ Enhanced Recovery After Surgery ในผู้ป่วยศัลยกรรมช่องท้อง. วารสารวิชาการสาธารณสุข. 2561;27(6):998-1009.
