การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลบางตะบูน อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี
คำสำคัญ:
การส่งเสริมสุขภาพ, ผู้สูงอายุุ, การมีส่วนร่วมของชุมชนบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุุด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลบางตะบูน อำเภอบ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรี โดยประยุกต์ใช้แนวคิดวิจัยเชิงปฏิบัติการ PAOR กลุ่มตัวอย่าง 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) ภาคีเครือข่าย 14 คน คัดเลือกแบบเจาะจง 2) อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน 60 คน สุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ และ 3) ผุ้สูงอายุ 287 คน สุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม และแนวทางการสนทนากลุ่ม ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนพฤศจิกายน 2568 ถึงเดือนพฤษภาคม 2569 ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา วิเคราะห์เปรียบเทียบผลการพัฒนารูปแบบด้วยสถิติ paired t-test กำหนดค่านัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัย พบว่า รูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุุด้วยกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน 5 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) การสร้างความตระหนักและการมีส่วนร่วมของชุมชน 2) การพัฒนาศักยภาพภาคี 3) การจัดทำแผนสุขภาพผู้สูงอายุแบบมีส่วนร่วม 4) การดำเนินกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพโดยชุมชน และ 5) การติดตาม ประเมินผล และพัฒนาต่อเนื่อง หลังการพัฒนารูปแบบผู้สูงอายุมีระดับความรู้ในการส่งเสริมสุขภาพ และพฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<0.001) และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมีส่วนร่วมในการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<0.001)
เอกสารอ้างอิง
กรมกิจการผู้สูงอายุ.(2565). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: อมรินทร์ คอร์เปอเรชั่นส์ จำกัด (มหาชน); 2566.
กรมอนามัย.(2568). สุขภาพกลุ่มวัยผู้สูงอายุ [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมอนามัย; 2568. เข้าถึงได้จาก: https://dohdatacenter.anamai.moph.go.th/
กระทรวงสาธารณสุข.(2565). แผนปฏิบัติราชการแผนการบูรณาการเพื่อการพัฒนาสุขภาพผู้สูงอายุ (พ.ศ. 2566-2570). นนทบุรี: กองบริหารสาธารณสุข; 2565.
กรมกิจการผู้สูงอายุ.(2568). สถิติผู้สูงอายุ [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กรมกิจการผู้สูงอายุ; 2568. เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/know/1
กรมอนามัย. (2563). คู่มือแนวทางการส่งเสริมสุขภาพดี ชะลอชรา ชีวายืนยาว (Individual Wellness Plan). สำนักอนามัยผู้สูงอายุ.
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ.(2568). การคัดกรองผู้สูงอายุ 9 ด้าน [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2568. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go. th/center/public/standard-reportdetail/aa86b13e8cb60cae6c3216b7e3e5f151
Kemmis S, McTaggart R.(1988). The action research planner. 3rd ed. Geelong (Victoria): Deakin University Press; 1988.
Daniel, W. W. (2010). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (9th ed.). Wiley.
Bloom BS.(1971). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. New York: David McKay; 1971
Best JW.(1977). Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1977
สมบัติ ทั่งทอง.(2566). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุ จังหวัดฉะเชิงเทรา. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. 2566;19(2):25-34.
สุเพียบ ศรวิมล.(2568). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลสวาย อำเภอปรางค์กู่ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ2568;4(1):242-256.
Cohen JM, Uphoff NT.(1980). Participation's place in rural development: seeking clarity through specificity. New York: Rural Development Committee, Center for International Studies, Cornell University; 1980.
หนูเวียง ตันสกุล.(2568). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย ตำบลกล้วยกว้าง อำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ. 2568;4(1):353-363.
