การประเมินผลการตรวจคัดกรองเพื่อค้นหาผู้ป่วยวัณโรคเชิงรุกด้วยรถถ่ายภาพรังสีทรวงอกเคลื่อนที่ในประชาชนกลุ่มเสี่ยง โรงพยาบาลพระยืน จังหวัดขอนแก่น
คำสำคัญ:
การตรวจคัดกรองเชิงรุก, วัณโรค, รถถ่ายภาพรังสีทรวงอกเคลื่อนที่, กลุ่มเสี่ยงบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้(Action Research) วัตถุประสงค์การวิจัยเพื่อประเมินผลการตรวจคัดกรองเพื่อค้นหาผู้ป่วยวัณโรคเชิงรุกด้วยรถถ่ายภาพรังสีทรวงอกเคลื่อนที่ในประชาชนกลุ่มเสี่ยง โรงพยาบาลพระยืน จังหวัดขอนแก่น กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ บุคลากร จำนวน 83 คน ผู้สัมผัสร่วมบ้าน จำนวน 137 คน เครื่องมือการวิจัยเป็นแบบสอบถาม วิเคราะห์โดยใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Wilcoxon Signed Ranks Test และ Paired t-test
ผลการวิจัย: รูปแบบการตรวจคัดกรองใหม่ มีการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเครือข่ายชุมชน เพื่อการกระตุ้นให้ประชาชนที่สงสัยป่วยวัณโรคให้ไปรับบริการตรวจที่โรงพยาบาลใกล้บ้าน และการให้ความรู้กลุ่มผู้สัมผัสร่วมบ้าน โดยใช้โปรแกรมส่งเสริมการมีส่วนร่วมคัดกรองผู้ติดเชื้อวัณโรค หลังพัฒนาเครือข่ายมีคะแนนความรู้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value <0.001) การปฏิบัติการคัดกรองวัณโรคปอดโดยรวมอยู่ในระดับสูงเพิ่มขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) หลังพัฒนาผู้สัมผัสวัณโรคมีคะแนนความรู้เกี่ยวกับระบบคัดกรองวัณโรคปอดโดยรวมเพิ่มขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001) พฤติกรรมการป้องกันวัณโรคโดยรวมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p< 0.001) ผลการคัดกรองวัณโรคในกลุ่มเสี่ยงด้วย Chest X-Ray พบว่า มีการตรวจคัดกรองกลุ่มเสี่ยง ร้อยละ 100.0 และไม่พบผู้สัมผัสป่วยโรควัณโรค
เอกสารอ้างอิง
World health organization (WHO). Global tuberculosis report 2023. Geneva: World Health Organization [Internet]. 2024 [Cited 2025 Jan. 31] Available from: https://www.who.int/ publications
Tobin EH, Tristram D. Tuberculosis Overview 2024. Treasure Island (FL): StatPearls. [Internet]. 2024 [Cited 2024 Dec 22]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih. gov/books/NBK441916
กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการควบคุมวัณโรคประเทศไทย พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: นัำ ักพิิมพ์์อัักษรกราฟฟิิคแอนด์์ดีีไซน์; 2564. 217 หน้า.
กระทรวงสาธารณสุข. ข้อมูลระบบคลังข้อมูลสุขภาพ (Health Data Center: HDC) ปีพ.ศ. 2567 [อินเตอร์เน็ต].2567 [เข้าถึงเมื่อ 5 กุมภาพันธ์ 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://hdcservice.moph.go.th
อรุณ จิรวัฒน์กุล. สถิติในงานวิจัย เลือกใช้อย่างไรให้เหมาะสม. กรุงเทพฯ: วิทยพัฒน์; 2557.
G*Power. Statistical Power Analyses for Mac and Windows. Heinrich-Heine-Universität Düsseldorf [internet]. 2024. [Cited 2024 March 27]. Available from: https://www.psychologie.hhu.de/arbeit
Stufflebeam DL, Coryn CLS. Evaluation: theory, models and applications (2nd edition). Francisco: Jossey-Bass; 2014.
ภูษิต ขันกสิกรรม, จักรพันธ์ เพ็ชรภูมิ. ปัจจัยที่มีผลต่อการปฏิบัติตามแนวทางการควบคุมวัณโรคของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดพิษณุโลก. [วิทยานิพนธ์ปริญญาสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต]. พิษณุโลก: มหาวิทยาลัยนเรศวร; 2564. 123 หน้า.
พัชริดา มหัสฉริยพงษ์. การประเมินความแม่นยําของเครื่องมืออ่านภาพรังสีทรวงอกอัตโนมัติปัญญาประดิษฐ์ (Artificial Intelligence; AI) ในการแปลผลวัณโรคปอดจากภาพรังสีทรวงอกในผู้ป่วยนอกที่มีอาการสงสัยวัณโรคปอด อ.แม่ระมาด จ.ตาก. PCFM 2021;4(3): 35-45.
สมลักษณ์ หนูจันทร์. การพัฒนารูปแบบการป้องกันและควบคุมการติดเชื้อวัณโรคในกลุ่มผู้สัมผัสโรคร่วมบ้านโดยชุมชนมีส่วนร่วม. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลจระเข้ อำเภอหนองเรือ จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2565; 31(4) : 665-72.
Chakaya J, Petersen E, Nantanda R, Mungai BN, Migliori GB, Amanullah F, et al. The WHO Global Tuberculosis 2021 Report – not so good news and turning the tide back to End TB. International Journal of Infectious Diseases, 2022;124: 26-29.
Gupta A, Chandra E, Mrigpuri P. Navigating the dual burden of diabetes mellitus and tuberculosis: A comprehensive review of clinical and public health strategies. Indian Journal of Tuberculosis 2025; 72(2):253-8.
Tan M, & Le QV. Efficient Net: Rethinking Model Scaling for Convolutional Neural Networks. Proceedings of the 36th International Conference on Machine Learning. ICML. Long Beach 2019; 9(15): 6105-6114.
Al Ubaidi BA. The Radiological Diagnosis of Pulmonary Tuberculosis (TB) in Primary Care. J Fam Med Dis Prev 2018;4:073. doi.org/10.23937/2469-5793/1510073
Pinto PFPS, Teixeira CSS, Ichihara MY, et al. Incidence and risk factors of tuberculosis among 420 854 household contacts of patients with tuberculosis in the 100 Million Brazilian Cohort (2004–18): a cohort study. The Lancet Infectious Diseases. 2024;24(1):46-56. Doi:10.1016/S1473-3099(23)00371-7
Bhargava A, Bhargava M, Meher A, et al. Nutritional supplementation to prevent tuberculosis incidence in household contacts of patients with pulmonary tuberculosis in India (RATIONS): a field-based, open-label, cluster-randomised, controlled trial. The Lancet. 2023;402(10402):627-40.
Baluku JB, Kabamooli RA, Kajumba N, et al. Contact tracing is associated with treatment success of index tuberculosis cases in Uganda. International Journal of Infectious Diseases. 2021; 109:129-136.
ทศพร เจริญจิต. ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนระหว่างการรักษาวัณโรคในโรงพยาบาลแก้งคร้อ จังหวัดชัยภูมิ. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์. 2565; 37(2): 401-10.
Sinsap M, Hoomkam N, Chompook P. The incidence of relapse tuberculosis and its determinants among Tuberculosis patients in Bangkok. Journal of Medicine and Health Sciences 2022; 29(1): 83-96.
