การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะเฉียบพลัน ในแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉินโรงพยาบาลคลองท่อม จังหวัดกระบี่
คำสำคัญ:
การพัฒนารูปแบบ, โรคหลอดเลือดสมอง, ระยะเฉียบพลัน, แผนกอุบัติเหตุฉุกเฉินบทคัดย่อ
ระบบการเข้าถึงการรักษาที่รวดเร็วของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะเฉียบพลัน และความเสี่ยงของคนในชุมชนที่เพิ่มขึ้น การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะเฉียบพลันในแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉิน โรงพยาบาลคลองท่อม จังหวัดกระบี่ เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ดำเนินการ 4 ขั้นตอน ประกอบด้วย 1) การวางแผน 2) การปฏิบัติ 3) การสังเกต และ 4) การสะท้อนผล เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการประชุมระดมความคิด การประชุมกลุ่ม และการสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะเฉียบพลัน 5 คน และเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานทางการพยาบาล 65 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัย พบว่า รูปแบบการดูแลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะเฉียบพลันในแผนกอุบัติเหตุฉุกเฉิน โรงพยาบาลคลองท่อม จังหวัดกระบี่ ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบหลัก คือ 1) องค์ประกอบเชิงโครงสร้าง เป็นทรัพยากรที่จำเป็นต่อการดูแลผู้ป่วยตามมาตรฐานอย่างมีประสิทธิภาพ มี 4 องค์ประกอบย่อย ได้แก่ การมีบุคลากรทางการแพทย์ที่เพียงพอ การพัฒนาทักษะและความเชี่ยวชาญของบุคลากรที่ให้การดูแล การจัดให้มีเวชภัณฑ์และอุปกรณ์ที่พร้อมใช้งาน และการจัดให้มีอุปกรณ์ฉุกเฉินเคลื่อนที่หรือมีบุคลากรประจำจุดพักรอผู้ป่วย 2) องค์ประกอบในการจัดบริการดูแล มี 3 องค์ประกอบย่อย ได้แก่ การทบทวนแนวทางปฏิบัติที่มีอยู่เดิมอย่างต่อเนื่อง การพัฒนาระบบแพทย์เวรนอกเวลาพร้อมกำหนดกรอบเวลาตอบสนองมาตรฐาน และการสร้างกลไกขอความยินยอมจากญาติผู้ป่วยในช่วงเวลาเร่งด่วน และ 3) องค์ประกอบด้านผลลัพธ์การดูแล ด้วยระยะเวลาการดูแลที่รวดเร็วขึ้นหลังพัฒนาระบบ การเกิดภาวะแทรกซ้อนระหว่างการดูแลในห้องฉุกเฉินที่ลดลง และความพึงพอใจของบุคลากรทางการแพทย์และผู้ป่วยเพิ่มขึ้น
เอกสารอ้างอิง
Kamchalee A, Pearkao C.(2025). Nursing Management of Acute Stroke Patients in EmergencyDepartment of the First level referral Hospitals. J Res Nurs-Midwifery Health Sci. 2025 Dec 30;45(3):95–104.
Lui F, Suheb MZK, Patti L.(2025). Ischemic Stroke. In: StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing; 2025 [cited 2026 Apr 19]. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499997/ PubMed PMID: 29763173.
Nelson M, Fredin Grupper MM, Van der Worp H, Brunelli N, Venketasubramanian N, Al-Mufti F, et al.(2026). The Importance of Advocacy in Advancing Stroke Care: The Global Stroke Action Coalition. Int J Stroke. 2026 Apr 4;17474930261428056. doi: 10.1177/17474930261428056
World Health Organization.(2025). World health statistics 2025: monitoring health for the SDGs, sustainable development goals [Internet]. Geneva: World Health Organization; 2025 [cited 2026 Apr 10]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240110496
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักปลัดกระทรวงสาธารณสุข.(2568). สถิติสาธารณสุข พ.ศ.2567. กรุงเทพฯ: สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2568.
Bukhari S, Yaghi S, Bashir Z.(2023). Stroke in Young Adults. J Clin Med. 2023 Jul 29;12(15):4999. doi: 10.3390/jcm12154999.
Wasay M, Kaul S, Menon B, Venketasubramanian N, Gunaratne P, Khalifa A, et al.(2010). Ischemic stroke in young Asian women: risk factors, subtypes and outcome. Cerebrovasc Dis. 2010;30(4):418–22. doi: 10.1159/000317075.
รัตนา นิลเพชร์พลอย, สมศักดิ์ เทียมเก่า, ทรงขวัญ ศิลารักษ์.(2547). โรคหลอดเลือดสมองชนิดขาดเลือดในผู้ป่วยอายุน้อยในโรงพยาบาลศรีนครินทร์. ศรีนครินทร์เวชสาร. 2547;19(3):122–30.
Cantone M, Lanza G, Puglisi V, Vinciguerra L, Mandelli J, Fisicaro F, et al.(2021). Hypertensive Crisis in Acute Cerebrovascular Diseases Presenting at the Emergency Department: A Narrative Review. Brain Sci. 2021 Jan 7;11(1):70. doi: 10.3390/brainsci11010070.
Chimatiro GL, Rhoda AJ.(2019). Scoping review of acute stroke care management and rehabilitation in low and middle-income countries. BMC Health Serv Res. 2019 Nov 4;19(1):789. doi: 10.1186/s12913-019-4654-4.
Li XY, Kong XM, Yang CH, Cheng ZF, Lv JJ, Guo H, et al.(2021). Global, regional, and national burden of ischemic stroke, 1990-2021: an analysis of data from the global burden of disease study 2021. EClinicalMedicine. 2024 Sep;75:102758. doi: 10.1016/j.eclinm.2024.102758.
ณัฐพร คุณโน.(2564). โรคกล้ามเนื้อหัวใจตาย: ภัยร้ายของประชากรวัยทำงาน. วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยคริสเตียน. 2564;8(2):76–92.
Green TL, McNair ND, Hinkle JL, Middleton S, Miller ET, Perrin S, et al.(2009). Care of the Patient With Acute Ischemic Stroke (Posthyperacute and Prehospital Discharge): Update to 2009 Comprehensive Nursing Care Scientific Statement: A Scientific Statement From the American Heart Association. Stroke. 2021 May;52(5):e179–97. doi: 10.1161/STR.0000000000000357
Olanite MK, Wiredu B, Figueroa AS, Baye Z, Nansimbi S, Enyeneokpon E, et al.(2025). Emergency Department Visits for Circulatory System Diseases: A Study of Primary Diagnoses Using National Hospital Ambulatory Medical Care Survey (NHAMCS) Data From 2016 to 2022. Cureus. 2025;17(5):e83569. doi: 10.7759/cureus.83569.
มยุรี เมฆทัศน์.(2567). การพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะเฉียบพลันในห้องฉุกเฉิน: กรณีศึกษา 2 ราย. มหาราชนครศรีธรรมราชเวชสาร. 2567;8(1):232–49.
นิภาพร บุตรสิงห์.(2562). การพยาบาลผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองระยะเฉียบพลัน. วารสารสภาการพยาบาล. 2562;34(3):15–29.
Johnson M, Cohn J, Bakas T.(2011). Emergency department nurses’ perceived barriers and facilitators to caring for stroke patients. J Neurosci Nurs. 2011 Oct;43(5):238–43. doi: 10.1097/JNN.0b013e318228e1cb.
Donabedian A.(2005). Evaluating the Quality of Medical Care. Milbank Q. 2005 Dec;83(4):691–729. doi: 10.1111/j.1468-0009.2005.00397.x.
โรงพยาบาลคลองท่อม.(2566). ยุทธศาสตร์โรงพยาบาลคลองท่อม ระยะ 5 ปี (ปี 2566 -2570). กระบี่: โรงพยาบาลคลองท่อม; 2566.
อัญชลี ขุนทรงอักษร.(2564). ความเสี่ยงและการรับรู้สัญญาณเตือนต่อโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ โรงพยาบาลคลองท่อม จังหวัดกระบี่. วารสารกระบี่เวชสาร. 2564;4(1):33–46.
มลฑา ชุมขุน.(2568). การรับรู้และพฤติกรรมการดูแลตนเองเพื่อป้องกันโรคหลอดเลือดสมองในผู้ป่วยความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ โรงพยาบาลคลองท่อม จังหวัดกระบี่. วารสารวิชาการเพื่อการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิและสาธารณสุข. 2568;3(2):359–71.
วีระยุทธ์ ชาตะกาญจน์.(2558). การวิจัยเชิงปฏิบัติการ. วารสารราชภัฎสุราษฎร์ธานี. 2558;2(1):29–49.
Fan K, Ding A, Yao H, Yang T, Chang H.(2026). Effectiveness of in-hospital nurse-driven services in shortening the delay to thrombolysis in acute ischemic stroke: A systematic review and meta analysis. J Stroke Cerebrovasc Dis. 2026 Jun 1;35(6): 108630. doi: 10.1016/j.jstrokecerebrovasdis.2026.108630.
Cram JN, Primero AD, Kling AM, Chang C, Beck CA, Wild B.(2026). Improving Door-to-Treatment Times: The Role of an Integrated Simulation and Workflow Program in a Community Hospital’s Acute Ischemic Stroke Care. Simul Healthc. 2026. doi: 10.1097/SIH.0000000000000913.
Mercer KJ, Howington GT, Brown CS, Gilbert BW, Cole K, Acquisto NM, et al.(2025). Assessing the impact of emergency medicine pharmacists on fibrinolytic door-to-needle times in acute ischemic stroke: A systematic review and meta-analysis (Pharmacist-assisted Stroke Treatments I (PhAST-1)). Am J Emerg Med. 2025 Dec 1;98:57–64. doi: 10.1016/j.ajem.2025.08.014
Beşer MF, Pasli S, Çiçek M, Göksu E, Lemoyne S, Meert P, et al.(2026). Comparison of acute stroke care pathways and door-to-needle times in Belgian and Turkish university hospitals: A four-center retrospective study. Am J Emerg Med. 2026 Aug 22;S0735-6757(26)00428-X. doi: 10.1016/j.ajem.2026.08.028
Adewusi B, Demchuk AM, Stotts G, Cashin R, Eustace M, Helm-Neima T, et al.(2025). The Acute Stroke System of Treatment Across Canada: Findings from a National Stroke Centre Survey. Can J Neurol Sci. 2026 Sep;53(5):651–62. doi: 10.1017/cjn.2025.10386
Yang C, Ma K, Guo L, Li Y, Fan W, Gao R, et al.(2025). The relationship between state anxiety of surrogate decision-makers and decision-making duration in acute ischemic stroke thrombolysis. Sci Rep. 2025 Apr 17;15(1):13363. doi: 10.1038/s41598-025-95937-4
Hassanaly O, Doutreligne M, Troude P, Solomiac A, Morin S, Banaei-Bouchareb L, et al.(2026). Automating the assessment of quality indicators using a clinical data warehouse: a pilot study on door-to-imaging time in stroke management. Sci Rep. 2026 Mar 4;16(1):12121. doi: 10.1038/s41598-026-41833-4
