การพัฒนารูปแบบการดำเนินงานการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดโดยชุมชนเป็นศูนย์กลาง ตำบลผไทรินทร์ อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์
คำสำคัญ:
การบำบัดรักษาและฟื้นฟู, ผู้ใช้ยาเสพติด, การบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดโดยชุมชนเป็นศูนย์กลางบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการดำเนินงานการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ใช้ ยาเสพติดโดยชุมชนเป็นศูนย์กลาง ตำบลผไทรินทร์ อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ กลุ่มตัวอย่าง 3 กลุ่ม คือ 1) ภาคีเครือข่าย 30 คน และ 2) อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน 120 คน และ 3) กลุ่มผู้เข้ารับการบำบัดและฟื้นฟูยาเสพติด 37 คน สุ่มตัวอย่างตามเกณฑ์ที่กำหนด เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสอบถาม แบบติดตามผู้เข้ารับการบำบัดและฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติด และการสนทนากลุ่ม ดำเนินการเก็บข้อมูลระหว่างเดือนพฤษภาคม 2568 ถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2569 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์เปรียบเทียบผลการพัฒนารูปแบบด้วยสถิติ Paired t-test กำหนดค่านัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการศึกษา พบว่า รูปแบบการดำเนินงานการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดโดยชุมชนเป็นศูนย์กลาง มี 4 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ 1) การค้นหาและคัดกรอง 2) การบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพ 3) การฝึกอาชีพและพัฒนาทักษะการดำรงชีวิต และ 4) การติดตามช่วยเหลือและดูแลต่อเนื่อง ผลการประเมินผลรูปแบบ พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีคะแนนความรู้ความรู้เกี่ยวกับยาเสพติดและการบำบัดรักษา อยู่ในระดับสูง (=8.38 S.D.=1.66) และการมีส่วนร่วมในการดำเนินงาน อยู่ในระดับปานกลาง (
=2.16 S.D.=0.11) หลังการพัฒนารูปแบบมีความรู้และการมีส่วนร่วมในการดำเนินงานเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<0.001) และจากการติดตามครบระยะ 3 เดือน พบว่า มีการใช้สารเสพติดซ้ำ ร้อยละ 13.50
เอกสารอ้างอิง
สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี.(2564). คู่มือแนวทางการบำบัดฟื้นฟูผู้ใช้ยาเสพติดโดยชุมชน เป็นฐาน (Community based treatment: CBTx) สำหรับผู้ปฏิบัติงานในชุมชน “วิถีใหม่การแก้ไขปัญหายาเสพติดอย่างยั่งยืน”. กรุงเทพฯ: บริษัท ออนป้า จำกัด; 2564.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด.(2568). แผนปฏิบัติการป้องกัน ปราบปราม และแก้ไขปัญหายาเสพติด ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด; 2568.
กระทรวงสาธารณสุข.(2568). ร้อยละของผู้ป่วยยาเสพติดเข้าสู่กระบวนการบำบัดรักษา ได้รับการดูแลอย่างมีคุณภาพต่อเนื่องจนถึงการติดตาม (เฉพาะระบบสมัครใจ) (Retention Rate) ปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2568.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดบุรีรัมย์.(2568). รายงานสถานการณ์ยาเสพติดจังหวัดบุรีรัมย์ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. บุรีรัมย์: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดบุรีรัมย์; 2568.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด.(2567). รายงานสถานการณ์ยาเสพติดประเทศไทย พ.ศ. 2567. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด; 2567.
โรงพยาบาลลำปลายมาศ.(2567). ข้อมูลการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ใช้สารเสพติดจากระบบบริหารจัดการข้อมูลการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด (บสต.) พ.ศ. 2567. บุรีรัมย์: โรงพยาบาลลำปลายมาศ; 2567.
องค์การบริหารส่วนตำบลผไทรินทร์.(2566). แผนพัฒนาท้องถิ่น (พ.ศ. 2566–2570). บุรีรัมย์: องค์การบริหารส่วนตำบลผไทรินทร์; 2566.
Kemmis, S., & McTaggart, R.(1988). The action research planner (3rd ed.). Geelong, Victoria: Deakin University Press; 1988.
Daniel, W. W.(2010). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (9th ed.). Wiley; 2010.
Bloom BS.(1971). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. New York: David McKay; 1971.
Best JW.(1977). Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall; 1977.
วชิราวุธ ผลบุญภิรมย์, ปัญญา ทาพรมมา, พิชิต คำภาเกะ, อังคาร มุ่งเกิด และวาสนา โยธานัก.(2568). รูปแบบการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน อำเภอพล จังหวัดขอนแก่น. วารสารสํานักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น. 2568;7(1):e273093.
ถิรนันท์ ผิวผา.(2568). การพัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติดแบบบูรณาการ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ 2568;4(3):p. 59-73.
นิตยา เติมแก้ว และวัชรินทร์ ทองสีเหลือง.(2567). การพัฒนารูปแบบการขับเคลื่อนการบำบัดรักษาและฟื้นฟู สมรรถภาพผู้ใช้ยาเสพติดโดยการมีส่วนร่วมของชุมชุมในตำบลแห่งหนึ่ง อำเภอน้ำพอง จังหวัดขอนแก่น. วารสารวิชาการและวิจัยยาเสพติด. 2567;2(2):25-37.
ประพัทธ์ ธรรมวงศา.(2567). การพัฒนารูปแบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ป่วยยาเสพติด โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน อำเภอกุมภวาปี จังหวัดอุดรธานี. วารสารสํานักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น. 2567;6(1):e268174.
ปานรดา ปิติอรทัย, นัยนา สุแพง, มณฑิรา ชนะกาญจน์, ประนอม แก้วแดง และมานิตย์ เกตุบัวขาว.(2568). รูปแบบการบำบัดฟื้นฟู ผู้ติดยาเสพติดโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน : กรณีศึกษา ตำบลพระลับ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. วารสารแนวโน้มทางการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2568;1(2):1-14.
