การประเมินผลการจัดการหน่วยบริการปฐมภูมิเครือข่ายบริการสุขภาพอำเภอพิบูลมังสาหาร

บทคัดย่อ

     การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยและพัฒนามีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและวิเคราะห์บริบท ปัญหา และอุปสรรคของการจัดบริการเภสัชกรรมและงานคุ้มครองผู้บริโภคเชิงรุกในหน่วยบริการปฐมภูมิ 3 รูปแบบ ได้แก่ ศูนย์สุขภาพชุมชน (PCU) ศูนย์สุขภาพชุมชนเครือข่าย (NPCU) และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) 2) ออกแบบและพัฒนาระบบการจัดการปัญหาด้านยาและคุ้มครองผู้บริโภคเชิงรุก และ 3) ประสิทธิภาพและเปรียบเทียบผลลัพธ์ทางเภสัชกรรมระหว่างหน่วยบริการทั้ง 3 รูปแบบ กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ตัวแทนหน่วยบริการปฐมภูมิ 3 รูปแบบ และผู้ป่วยโรคเรื้อรัง (NCDs) ที่ใช้ยาตั้งแต่ 5 รายการขึ้นไป รูปแบบละ 30 ราย รวมทั้งสิ้น 90 ราย โดยคัดเลือกแบบเจาะจง (Purposive Sampling) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย แนวปฏิบัติมาตรฐาน (SOP) ในการเยี่ยมบ้าน แอปพลิเคชัน AppSheet บนระบบ Google Workspace และชุดเครื่องมือ Low-tech สำหรับผู้ป่วย สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (One-way ANOVA) และการทดสอบค่าไคสแควร์ (Chi-square Test) ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05

     ผลการวิจัยพบว่า การพัฒนาระบบการจัดการปัญหาด้านยาและคุ้มครองผู้บริโภคเชิงรุกช่วยอุดช่องว่างทางกระบวนการปฏิบัติงานระหว่างหน่วยบริการทั้ง 3 รูปแบบได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้สามารถค้นหาและแก้ไขปัญหาด้านยา (DRPs) และผลิตภัณฑ์สุขภาพเสี่ยงในชุมชนได้อย่างเป็นระบบ ส่งผลให้อัตราความสำเร็จในการแก้ไขปัญหาผ่านเกณฑ์มาตรฐานที่กำหนด ทั้งยังช่วยลดความเสี่ยงจากการเกิดเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์จากการใช้ยาซ้ำ ผลการศึกษานี้ให้ข้อมูลเชิงประจักษ์แก่ผู้บริหารในการนำไปใช้วางแผนจัดสรรอัตรากำลัง รอบการลงพื้นที่ และพัฒนานโยบายบริการเภสัชกรรมปฐมภูมิให้เกิดความปลอดภัยสูงสุดแก่ประชาชนต่อไป