การพัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาผู้ป่วยยาเสพติด เพื่อส่งเสริมการคงอยู่ในระบบ การบำบัดครบ 1 ปี โรงพยาบาลนาดูน จังหวัดมหาสารคาม
คำสำคัญ:
การบำบัดรักษายาเสพติด, การคงอยู่ในระบบการบำบัด, การจัดการรายกรณี, การวิจัยและพัฒนา, โรงพยาบาลชุมชนบทคัดย่อ
การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการคงอยู่ในระบบการบำบัดของผู้ป่วยยาเสพติด พัฒนารูปแบบการบำบัดรักษาเพื่อส่งเสริมการคงอยู่ในระบบการบำบัดครบ 1 ปี และประเมินผลของรูปแบบ ณ โรงพยาบาลนาดูน จังหวัดมหาสารคาม ดำเนินการ 4 ระยะตามวงจรการวิจัยเชิงปฏิบัติการ ผู้ร่วมพัฒนารูปแบบ ได้แก่ ทีมสหวิชาชีพ 16 คน เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ผู้นำชุมชน และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน กลุ่มตัวอย่างในการประเมินผลคือผู้ป่วยรายใหม่ที่เข้ารับการบำบัดแบบผู้ป่วยนอกระหว่างเดือนมิถุนายน 2566 ถึงกันยายน 2567 จำนวน 139 ราย เปรียบเทียบกับข้อมูลย้อนหลังของผู้ป่วยปีงบประมาณ 2566 จำนวน 71 ราย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา สถิติไคสแควร์ และการวิเคราะห์แก่นสาระ
ผลการวิจัยพบว่า การหลุดจากระบบเกี่ยวข้องกับปัจจัยด้านผู้ป่วย ครอบครัว ผู้ให้บริการ และระบบบริการ รูปแบบที่พัฒนาขึ้นคือ NADUN Model ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบ ได้แก่ การประเมินตามความต้องการรายบุคคล การสร้างสัมพันธภาพเชิงบำบัด การติดตามต่อเนื่องแบบไร้ระยะทาง การผนึกกำลังครอบครัวและชุมชน และการนำทางผู้ป่วยโดยผู้จัดการรายกรณี ภายหลังการใช้รูปแบบ อัตราการคงอยู่ในระบบการบำบัดครบ 1 ปีเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 84.51 เป็นร้อยละ 90.65 คิดเป็นผลต่าง 6.14 จุดร้อยละ (95% CI: −3.57 ถึง 15.85) ซึ่งไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (χ² = 1.75, p = .186) ผู้ป่วยและทีมสหวิชาชีพมีความพึงพอใจต่อรูปแบบในระดับมาก (M = 4.46, SD = 0.52 และ M = 4.38, SD = 0.50 ตามลำดับ)
เอกสารอ้างอิง
พระราชบัญญัติให้ใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติด พ.ศ. 2564. (2564, 8 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 138 ตอนที่ 73 ก. หน้า 1–80.
McLellan, A. T., Lewis, D. C., O'Brien, C. P., & Kleber, H. D. (2000). Drug dependence, a chronic medical illness: Implications for treatment, insurance, and outcomes evaluation. JAMA, 284(13), 1689–1695. https://doi.org/10.1001/jama.284.13.1689
National Institute on Drug Abuse. (2018). Principles of drug addiction treatment: A research-based guide (3rd ed.). National Institutes of Health.
Simpson, D. D. (2004). A conceptual framework for drug treatment process and outcomes. Journal of Substance Abuse Treatment, 27(2), 99–121. https://doi.org/10.1016/j.jsat.2004.06.001
Vanderplasschen, W., Rapp, R. C., De Maeyer, J., & Van Den Noortgate, W. (2019). A meta-analysis of the efficacy of case management for substance use disorders: A recovery perspective. Frontiers in Psychiatry, 10, Article 186. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2019.00186
Lappan, S. N., Brown, A. W., & Hendricks, P. S. (2020). Dropout rates of in-person psychosocial substance use disorder treatments: A systematic review and meta-analysis. Addiction, 115(2), 201–217. https://doi.org/10.1111/add.14793
Chen, Y.-C., Chen, C.-K., & Wang, L.-J. (2015). Predictors of relapse and dropout during a 12-week relapse prevention program for methamphetamine users. Journal of Psychoactive Drugs, 47(4), 317–324. https://doi.org/10.1080/02791072.2015.1071447
Brorson, H. H., Ajo Arnevik, E., Rand-Hendriksen, K., & Duckert, F. (2013). Drop-out from addiction treatment: A systematic review of risk factors. Clinical Psychology Review, 33(8), 1010–1024. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2013.07.007
โรงพยาบาลนาดูน. (2566) การให้บริการบำบัดรักษาผู้ป่วย ปี 2565 – 2566
Miller, W. R., & Rollnick, S. (2013). Motivational interviewing: Helping people change (3rd ed.). Guilford Press.
Lin, L. A., Casteel, D., Shigekawa, E., Weyrich, M. S., Roby, D. H., & McMenamin, S. B. (2019). Telemedicine-delivered treatment interventions for substance use disorders: A systematic review. Journal of Substance Abuse Treatment, 101, 38–49. https://doi.org/10.1016/j.jsat.2019.03.007
ชลอวัฒน์ อินปา, และพิศิษฐ์ ศรีประเสริฐ. (2564). ปัจจัยที่ส่งผลต่อการเข้ารับการบำบัดรักษาครบตามเกณฑ์ของผู้ป่วยยาเสพติดในจังหวัดตาก. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 17(2), 91–100.
อานนท์ ถุงแก้วหงส์, จตุพร เหลืองอุบล, และสุรศักดิ์ เทียบฤทธิ์. (2567). การพัฒนารูปแบบการป้องกันการขาดนัดของผู้เสพยาเสพติดกลุ่มเมทแอมเฟตามีน. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 10(4), 19–31.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.
Pham, H., Lin, C., Zhu, Y., Clingan, S. E., Lin, L. A., Mooney, L. J., Murphy, S. M., Campbell, C. I., Liu, Y., & Hser, Y.-I. (2025). Telemedicine-delivered treatment for substance use disorder: A scoping review. Journal of Telemedicine and Telecare, 31(3), 359–375. https://doi.org/10.1177/1357633X231190945
Prochaska, J. O., & DiClemente, C. C. (1983). Stages and processes of self-change of smoking: Toward an integrative model of change. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 51(3), 390–395. https://doi.org/10.1037/0022-006X.51.3.390
Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191
Ariss, T., & Fairbairn, C. E. (2020). The effect of significant other involvement in treatment for substance use disorders: A meta-analysis. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 88(6), 526–540. https://doi.org/10.1037/ccp0000495
