ค่าปริมาณรังสีอ้างอิงจากการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ในโรงพยาบาลสมเด็จพระพุทธเลิศหล้าเปรียบเทียบกับค่าปริมาณรังสีอ้างอิงของประเทศไทย
คำสำคัญ:
ค่าปริมาณรังสีจากการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์, ค่าปริมาณรังสีอ้างอิงของประเทศไทยบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบย้อนหลัง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับจากการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ของโรงพยาบาลสมเด็จพระพุทธเลิศหล้าและเปรียบเทียบกับปริมาณรังสีอ้างอิงจากการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ประเทศไทย ประกอบด้วย ค่าปริมาณรังสีในหนึ่งหน่วยปริมาตรของการสแกน ปริมาณรังสีตลอดความยาวของการสแกน และปริมาณรังสียังผล กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยที่มาตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์รส่วนศีรษะ ส่วนทรวงอกและช่องท้อง ในระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2566 ถึงกันยายน พ.ศ. 2567 จำนวนทั้งหมด 1,138 รา
ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยที่ได้รับการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ส่วนศีรษะไม่ใช้สารทึบรังสี ส่วนศีรษะใช้สารทึบรังสี ส่วนทรวงอกไม่ใช้สารทึบรังสี ส่วนทรวงอกใช้สารทึบรังสี ส่วนช่องท้องไม่ใช้สารทึบรังสี และส่วนช่องท้องใช้สารทึบรังสี มีค่าปริมาณรังสีในหนึ่งหน่วยปริมาตรของการสแกน เท่ากับ 59.11, 59.82, 10.21, 10.21, 13.59 และ 13.59 มิลลิเกรย์ ตามลำดับ ค่าปริมาณรังสีตลอดความยาวของการสแกน เท่ากับ 1,029, 1,074, 501.66, 501.66, 629.23, และ 629.23 มิลลิเกรย์เซนติเมตร ตามลำดับค่าปริมาณรังสียังผล เท่ากับ 2.33, 2.38, 6.74, 6.74, 7.32 และ 7.32 mSv มิลลิซีเวิร์ต ตามลำดับ เมื่อนำมาเปรียบเทียบกับค่าปริมาณรังสีอ้างอิงของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ พบว่า การตรวจส่วนทรวงอกไม่ใช้สารทึบรังสี ส่วนช่องท้องไม่ใช้สารทึบแสงและใช้สารทึบรังสี มีค่าเฉลี่ยปริมาณรังสีในหนึ่งหน่วยปริมาตรของการสแกน ปริมาณรังสีตลอดความยาวของการสแกน และปริมาณรังสียังผล ต่ำกว่าค่าอ้างอิงของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ในขณะที่การตรวจส่วนศีรษะไม่ใช้สารทึบรังสีและใช้สารทึบรังสี มีค่าปริมาณรังสีในหนึ่งหน่วยปริมาตรของการสแกน ค่าปริมาณรังสีตลอดความยาวของการสแกน และค่าปริมาณรังสียังผล สูงกว่าค่าอ้างอิงของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
เอกสารอ้างอิง
International Atomic Energy Agency (IAEA). Dose reduction in CT while maintaining diagnostic confidence: a feasibility/demonstration study. [Internet]. 2009 [cited 2024 September 10]. Available from:
https://wwwpub.iaea.org/MTCD/Publications/PDF/te_1621_web.pdf
สายใหม่ เสียงใหญ่, ชีวาพร ธนสมบัติสกุล, ณัฐมน เทพยุหะ, ปนัสดา อวิคุณประเสริฐ, ปฐมาภรณ์ โมลี, กานต์ รดีศรี, และธนพล เดชวิริยะกิจ. การศึกษาปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับบริเวณเลนส์ตาจากการตรวจสมอง ด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ 64 และ 128 สไลซ์. ศรีนครินทร์เวชสาร 2565; 37(5): 552 - 556.
Jacobson, A. What Does a CT Scan Show? Here’s the Difference Between CTScan vs. X-Ray. [Internet]. 2023 [cited 2024 September 10]. Available from: https://www.goodrx.com/health-topic/diagnostics/ct-scan-vs-xray
ศูนย์บริหารความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยมหิดล. แนวปฏิบัติเพื่อความปลอดภัย ทางรังสีมหาวิทยาลัยมหิดล. กรุงเทพฯ: ทองสุขพริ้นท์; 2555.
United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation. Report of the United Nations Scientific Committee on the Effects of Atomic Radiation. [Internet]. 2010 [cited 2024 October 3]. Available from: https://digitallibrary.un.org/record/692162?v=pdf#files
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. ค่าปริมาณรังสีอ้างอิงในการถ่ายภาพรังสีวินิจฉัยทางการแพทย์ของประเทศไทย 2566. กรุงเทพฯ: บียอนด์ พับลิสชิ่ง; 2566.
วรุณยุภา อู่ขลิบ. การประเมินค่าปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับจากการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ที่โรงพยาบาลราชบุรี. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี 2565; 31(2): 182 – 190.
ศุภวิทู สุขเพ็ง. (2564). การวัดปริมาณรังสีเอกซ์จากการตรวจวินิจฉัยและแนวทางการใช้รังสีอย่างเหมาะสม [อินเตอร์เน็ต]. 2564 สืบค้นเมื่อ 15 กันยายน 2567]. เข้าถึงจาก: https://www.nupress.grad.nu.ac.th/shop/product/9786167902593/
ศรายุทธ วงศ์เหลา. การประเมินปริมาณรังสีของผู้ป่วยจากการตรวจ ด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ในสถาบันประสาทวิทยา. วารสารกรมการแพทย์ 2565; 47(3): 51 – 59:
หน่วยงานรังสี โรงพยาบาลสมเด็จพระพุทธเลิศหล้า. (2567). รายงานจำนวนผู้ป่วยที่เข้ารับบริการการตรวจทางรังสี ปีงบประมาณ 2565, 2566, 2567 ทางระบบ HoMC.
Yamane T. Statistics. An Introductory Analysis. 2nd ed. New York: Harper & Row; 1967.
ธัญญรัตน์ ทรัพย์รดาเตชิต. การประเมินปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยได้รับจากการตรวจด้วยเครื่องเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ของโรงพยาบาลสิรินธร. กลุ่มงานรังสีวิทยา กลุ่มภารกิจด้านบริการตติยภูมิ โรงพยาบาลสิรินธร; 2565.
จุฬาลักษณ์ บุญมา, สุภาวดี ครุวนารินทร์, และวีนัส วิเศษแสง. การประเมินปริมาณรังสีที่ผู้ป่วยวัยผู้ใหญ่ได้รับจากการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ช่องท้องที่โรงพยาบาลศิริราช. วารสารรังสีวิทยาศิริราช 2561; 5(1) : 8 – 24.
อภิชา โมราศิลป์. ศึกษาค่าผลคูณปริมาณรังสีตลอดความยาวของการสแกนจากการตรวจเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ ของส่วนศีรษะ ทรวงอก และช่องท้องในโรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช. [อินเตอร์เน็ต]. 2565. สืบค้นเมื่อ 22 กันยายน 2567]. เข้าถึงจาก: https://wichakan.mecnst.com/file_content/20220114165694888.pdf
Prabsattroo T., Wachirasirikul K., Tansangworn P., and Punikhom P. The Dose Optimization and Evaluation of Image Quality in the Adult Brain Protocols of Multi-Slice Computed Tomography: A Phantom Study. J. Imaging 2023, 9(12), 264.

