ผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการควบคุมความดันโลหิต ในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมโรคไม่ได้ ตำบลพังโคน อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร
คำสำคัญ:
โรคความดันโลหิตสูง, การจัดการตนเอง, พฤติกรรมสุขภาพบทคัดย่อ
การศึกษากึ่งทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมการควบคุมความดันโลหิตในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมโรคไม่ได้ ตำบลพังโคน อำเภอพังโคน จังหวัดสกลนคร กลุ่มตัวอย่างคือผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมโรคไม่ได้และรับยาคลินิกโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในชุมชนตำบลพังโคน เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจงตามคุณสมบัติที่กำหนด จำนวน 45 คน ดำเนินการศึกษาระหว่างเดือนตุลาคม - พฤศจิกายน 2568 เครื่องมือในการเก็บข้อมูลประกอบด้วย แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบสอบถามพฤติกรรมการควบคุมโรคความดันโลหิตสูง แบบบันทึกการประเมินสุขภาพด้วยตนเอง และเครื่องมือที่ใช้ในการติดตามภาวะสุขภาพด้วยตนเอง เครื่องมือในการทดลองคือ โปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองและแบบบันทึกการตั้งเป้าหมายการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการควบคุมโรคความดันโลหิตสูงร่วมกับทีมสหวิชาชีพ วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปโดยใช้สถิติพื้นฐาน ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน สถิติเปรียบเทียบใช้ paired t - test
ผลการศึกษาพบว่าหลังได้รับโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเอง กลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยคะแนนพฤติกรรมการควบคุมโรคความดันโลหิตสูงดีกว่าก่อนได้รับโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (=93.04, S.D.=13.56 vs =101.29, S.D.=9.70, t=-6.190, p<0.001) เมื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์ด้านสุขภาพพบว่าหลังได้รับโปรแกรมกลุ่มตัวอย่างมีค่าเฉลี่ยของดัชนีมวลกายลดลง ความดันโลหิตซีสโตลิกและไดแอสโตลิกลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t=2.514, p=0.016;t=12.835, p<0.001; t=4.790, p<0.001) ส่วนค่าเฉลี่ยของรอบเอวลดลงเมื่อเทียบกับก่อนได้รับโปรแกรมแต่ไม่พบความแตกต่างทางสถิติ
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization. Global report on hypertension: the race against a silent killer. Geneva, Switzerland: World Health Organization;2023.
วิชัย เอกพลากร, บรรณาธิการ. รายงานการสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกายครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562-2563. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิกแอนด์ดีไซน์;2564.
สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูง ในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2562 (2019 Thai Guidelines on The Treatment of Hypertension). เชียงใหม่; 2562.
สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูง ในเวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ. 2567 (2024 Thai Guidelines on The Treatment of Hypertension). กรุงเทพมหานคร; 2567.
ณัฏฐิรา เสือโต, แอนน์ จิระพงษ์สุวรรณ, ทัศนีย์ รวิวรกุล, และมธุรส ทิพยมงคลกุล. ผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการควบคุมความดันโลหิตในกลุ่มอายุ 35-59 ปี ที่ควบคุมความดันโลหิตสูงไม่ได้. วารสารพยาบาลสาธารณสุข 2561;32(2),95-116.
ศศิมา พึ่งโพธิ์ทอง, ทิพวรรณ ตั้งวงษ์กิจ, อรนุช นุ่นละออง, มยุรี บุญทัด และนันท์ชวัล คณาสุริยพัฒน์. ประสิทธิผลของโปรแกรมการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพตามหลัก 3อ. 2ส. ของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง อำเภอสรรคบุรี จังหวัดชัยนาท. วารสารแพทย์นาวี 2562;46(3),581-591.
สุพัตรา สิทธิวัง, ศิวพร อึ้งวัฒนา, และเดชา ทำดี. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมสุขภาพและระดับความดันโลหิตของผู้ที่เป็นโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้. พยาบาลสาร 2563,47(2),85-97.
นพาภรณ์ จันทร์ศรี, กนกพร นทีธนสมบัติและทวีศักดิ์ กสิผล. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้. ว. วิทย. เทคโน. หัวเฉียวเฉลิมพระเกียรติ 59 2563,6(2),58-68.
ศุกร์สกาว เขียนนุกูล, อมรรัตน์ เนียมสวรรค์, รัชดาวรรณ บุญมีจิว, และเบญจวรรณ ทับบุรี. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อพฤติกรรมสุขภาพ และระดับความดันโลหิตของกลุ่มเสี่ยงโรคความดันโลหิตสูง ที่มารับบริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพศูนย์อนามัยที่ 2 พิษณุโลก [อินเตอร์เน็ต]. 2564[สืบค้นเมื่อวันที่ 10 พฤษภาคม 2568]. แหล่งข้อมูล https://hpc2appcenter.anamai.moph.go.th/app/frontend/web/site/researchview?id=222&byear=2564&type=1
Lorig KR, & Holman H. Self-management Education: History, definition, outcome, and mechanisms. Annals of Behavioral Medicine: a publication of the Society of Behavioral Medicine 2003,26(1),1-7.
Creer TL. Self-management and the control of chronic pediatric illness. In D. Drotar (Ed.), Promoting adherence to medical treatment in chronic childhood illness: Concepts methods and interventions. NewJercy: Erlbaum;2000.
นิพิฐพนธ์ สนิทเหลือ, วัชรีพร สาตร์เพชร์ และญาดา นภาอารักษ์. การคำนวณกลุ่มตัวอย่างโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูป G* Power. สืบค้นเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน 2564 แหล่งข้อมูล file:///C:/Users/Lenovo/Downloads/181958-Article%20Text-595652-1-10-20190623%20(5).pdf
Bloom, B.S. Handbook on formative and summative evaluation of student learning. New York: McGraw-Hill;1971.
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารสุข. คู่มือการจัดบริการคลินิกเบาหวานความดันโลหิตสูงวิถีใหม่แบบยึดประชาชนเป็นศูนย์กลาง (สำหรับระดับผู้ปฏิบัติงาน). นนทบุรี: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์; 2563.
จันทร์จิรา สีสว่าง, ปุลวิชช์ ทองแตง, และ ดวงหทัย ยอดทอง. ผลของโปรแกรมสนับสนุนการจัดการตนเองในผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง. รามาธิบดีพยาบาลสาร 2557,20(2),179-192.
