การพัฒนาระบบส่งตรวจ GeneXpert MTB/RIF เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการวินิจฉัยวัณโรค โดยประยุกต์ใช้แนวคิด LEAN โรงพยาบาลพยัคฆภูมิพิสัย
คำสำคัญ:
GeneXpert MTB/RIF, วัณโรค, LEAN, การวิจัยเชิงปฏิบัติการ, ระบบส่งตรวจ, ห้องปฏิบัติการบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาระบบส่งตรวจ GeneXpert MTB/RIF โดยประยุกต์ใช้แนวคิด LEAN ร่วมกับกระบวนการตรวจทางห้องปฏิบัติการ 3 ขั้นตอน ได้แก่ Pre-Analytical, Analytical และ Post-Analytical เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการส่งตรวจและสนับสนุนการค้นหาผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ให้ครอบคลุมค่าประมาณการณ์ เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ตามวงจร PAOR จำนวน 1 วงรอบ ดำเนินการในปีงบประมาณ 2567 โดยประยุกต์แนวคิด LEAN ร่วมกับกระบวนการตรวจทางห้องปฏิบัติการ 3 ระยะ ได้แก่ Pre-Analytical, Analytical/Referral และ Post-Analytical พัฒนาระบบใน 3 ด้าน ได้แก่ การจัดการสิ่งส่งตรวจ การประสานงานและนำส่งสิ่งส่งตรวจ และระบบติดตามผลตรวจและรายงานผลใน HosXP
ผลการศึกษา: ในปีงบประมาณ 2567 มีการส่งตรวจ GeneXpert จำนวน 198 รายการ พบสิ่งส่งตรวจไม่เหมาะสม 24 รายการ (ร้อยละ 12.00) และมีการเก็บสิ่งส่งตรวจใหม่ครบทั้ง 24 รายการ โดยสามารถเก็บใหม่ทันที 9 รายการ ผลตรวจได้รับครบ 198 รายการ (ร้อยละ 100) จำนวนผู้ป่วย AFB negative ที่ได้รับการส่งตรวจ GeneXpert เพิ่มจาก 145 รายในปี 2566 เป็น 198 รายในปี 2567 เพิ่มขึ้นร้อยละ 36.55 ขณะที่ผู้ป่วยวัณโรครายใหม่ที่ค้นพบเพิ่มจาก 104 เป็น 122 ราย และสัดส่วนการค้นพบเมื่อเทียบกับค่าประมาณการณ์เพิ่มจากร้อยละ 85.95 เป็น 87.14
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization.(2024). WHO operational handbook on tuberculosis. Module 3: diagnosis—rapid diagnostics for tuberculosis detection. 3rd ed. Geneva: World Health Organization; 2024. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240089501
World Health Organization.(2025). WHO consolidated guidelines on tuberculosis. Module 3: diagnosis. Geneva: World Health Organization; 2025. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789240107984
ณัฐธกูล ไชยสงคราม, ระพีพงศ์ สุพรรณไชยมาตย์, เพชรวรรณ พึ่งรัศมี, ศตวรรษ แสนใหม่, อินท์ฉัตร สุขเกษม, ชุลีพร จิระพงษา.(2565). การประเมินระบบการส่งตรวจและรายงานผลการทดสอบความไวต่อยาในผู้ป่วยวัณโรคปอดรายใหม่และกลับเป็นซ้ำ: กรณีศึกษาโรงพยาบาลชุมชน จังหวัดนครราชสีมา ปีงบประมาณ 2562. รายงานการเฝ้าระวังทางระบาดวิทยาประจำสัปดาห์. 2565;53(39):591-601. doi:10.59096/wesr.v53i39.3439.
กลุ่มงานเทคนิคการแพทย์ โรงพยาบาลพยัคฆภูมิพิสัย. (2567). ข้อมูลจากการทบทวนผลการดำเนินงานกระบวนการส่งตรวจ GeneXpert MTB/RIF ของโรงพยาบาลพยัคฆภูมิพิสัย
Cherie N, Berta DM, Tamir M, Yiheyis Z, Angelo AA, Tarekegn AM, et al.(2024). Improving laboratory turnaround times in clinical settings: a systematic review of the impact of lean methodology application. PLoS One. 2024;19(10). doi:10.1371/journal.pone.0312033.
Gupta S, Kapil S, Sharma M.(2018). Improvement of laboratory turnaround time using lean methodology. Int J Health Care Qual Assur. 2018;31(4):295-308. doi:10.1108/IJHCQA-08-2016-0116.
Persoon TJ, Zaleski S, Frerichs J.(2006). Improving preanalytic processes using the principles of lean production (Toyota Production System). Am J Clin Pathol. 2006;125(1):16-25. doi:10.1309/865V7UMFPUKGCF8D.
White BA, Baron JM, Dighe AS, Camargo CA Jr, Brown DFM.(2015). Applying Lean methodologies reduces ED laboratory turnaround times. Am J Emerg Med. 2015;33(11):1572-1576. doi:10.1016/j.ajem.2015.06.013.
Reechaipichitkul W, Phetsuriyawong A, Chaimanee P, Ananta P.(2016). Diagnostic test of sputum GeneXpert MTB/RIF for smear negative pulmonary tuberculosis. Southeast Asian J Trop Med Public Health. 2016;47(3):457-466.
Horne DJ, Kohli M, Zifodya JS, Schiller I, Dendukuri N, Tollefson D, et al.(2019). Xpert MTB/RIF and Xpert MTB/RIF Ultra for pulmonary tuberculosis and rifampicin resistance in adults. Cochrane Database Syst Rev. 2019;6(6). doi:10.1002/14651858.CD009593.pub4.
