การพัฒนารูปแบบการป้องกันการคลอดก่อนกำหนด อำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม:
คำสำคัญ:
การคลอดก่อนกำหนด, หญิงตั้งครรภ์, รูปแบบการดูแลขณะตั้งครรภ์, เครือข่ายสุขภาพแม่และเด็ก, การวิจัยเชิงปฏิบัติการบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์การคลอดก่อนกำหนด พัฒนารูปแบบการดูแลหญิงตั้งครรภ์โดยเครือข่ายอนามัยแม่และเด็ก และประเมินผลการใช้รูปแบบในอำเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม ดำเนินการระหว่างเดือนตุลาคม พ.ศ. 2566 ถึงกันยายน พ.ศ. 2567 โดยศึกษาข้อมูลการคลอดย้อนหลัง พ.ศ. 2564–2566 และพัฒนารูปแบบร่วมกับทีมสุขภาพและภาคีเครือข่ายตามวงจรการวางแผน การปฏิบัติ การสังเกต และการสะท้อนผล เครื่องมือที่ระบุในต้นฉบับประกอบด้วยแบบบันทึกข้อมูล แบบประเมินปัจจัยเสี่ยง ความรู้ พฤติกรรมการป้องกันการคลอดก่อนกำหนด และความพึงพอใจของหญิงตั้งครรภ์
ผลการศึกษา พบว่า ข้อมูลย้อนหลัง พ.ศ. 2564–2566 มีการคลอดก่อนกำหนดรวม 47 ราย จากหญิงตั้งครรภ์ 673 ราย คิดเป็นร้อยละ 6.98 รูปแบบที่พัฒนาขึ้นเรียกว่า KANTHARA Model ประกอบด้วยการให้ความรู้ การประเมินความเสี่ยง การประสานเครือข่าย การติดตามต่อเนื่อง การส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพ และระบบเฝ้าระวังและแจ้งเตือน หลังใช้รูปแบบ ต้นฉบับรายงานว่าคะแนนความรู้เกี่ยวกับการป้องกันการคลอดก่อนกำหนดสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) ความพึงพอใจโดยรวมของหญิงตั้งครรภ์อยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย 4.53, ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน 0.768) และรายงานว่าอัตราการคลอดก่อนกำหนดลดลงจากร้อยละ 7.79 เป็นร้อยละ 6.14รูปแบบที่พัฒนาขึ้นเป็นแนวทางจัดระบบการคัดกรอง การให้ความรู้ และการติดตามหญิงตั้งครรภ์ร่วมกับเครือข่ายในพื้นที่
เอกสารอ้างอิง
กรมอนามัย. (2567, 17 พฤศจิกายน). กรมอนามัยเผยสถานการณ์คลอดก่อนกำหนดในหญิงไทย พร้อมขับเคลื่อนมาตรการป้องกัน [ข่าวสารกรมอนามัย]. https://anamai.moph.go.th/th/news-anamai/44562
American College of Obstetricians and Gynecologists. (2016). Management of preterm labor (Practice Bulletin No. 171). https://www.acog.org/clinical/clinical-guidance/practice-bulletin/articles/2016/10/management-of-preterm-labor
โรงพยาบาลกันทรวิชัย. (2566). ทะเบียนฝากครรภ์และทะเบียนคลอด โรงพยาบาลกันทรวิชัย พ.ศ. 2564–2566
ราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งประเทศไทย. (2567). การดูแลรักษาภาวะเจ็บครรภ์คลอดและถุงน้ำคร่ำรั่วก่อนกำหนด (Management of preterm labor and preterm prelabor rupture of membranes) (แนวทางเวชปฏิบัติ OB 67-035). https://www.rtcog.or.th/content/readfiles/8
กัลยา มณีโชติ, และนิจ์สากร นังคลา. (2560). การพัฒนารูปแบบการดูแลหญิงตั้งครรภ์ที่มีภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนด โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช. วารสารกองการพยาบาล, 44(2), 7–24.
Krejcie, R.V., & Morgan, D.W., (1970). Determining Sample Size for Research Activities. Educational and Psychological Measurement.
Bloom, B. M. (1968). Learning for Mastery. Center for the Study of Evaluation of Instructional Programs, 1, 1-12.
ชลทิชา รักษาธรรม, ทวีศักดิ์ กสิผล, และกมลทิพย์ ขลังธรรมเนียม. (2561). แนวปฏิบัติการดูแลสตรีตั้งครรภ์ที่มีภาวะเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดอย่างต่อเนื่อง. วารสารพยาบาลทหารบก, 19(ฉบับพิเศษ), 348–356.
พรศิริ เสนธิริ, สุดใจ ศรีสงค์, รัศมีแข พรหมประกาย, และมณีรัตน์ เพิ่มชาติ. (2559). การพัฒนารูปแบบการพยาบาลหญิงตั้งครรภ์เพื่อป้องกันการคลอดก่อนกำหนด. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 34(2), 164–173.
