การศึกษาพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลหนองช้างแล่น อำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง
คำสำคัญ:
พฤติกรรมการดูแลตนเอง, โรคความดันโลหิตสูง, ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงบทคัดย่อ
ศึกษาพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง และเปรียบเทียบพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ตามตัวแปรประกอบด้วย เพศ อายุ สถานภาพ ระดับการศึกษา อาชีพ รายได้ ระยะเวลาการป่วย รวมทั้งความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยนำซึ่ง ได้แก่ ความรู้เกี่ยวกับโรคความดันโลหิตสูง เจตคติเกี่ยวกับโรคความดันโลหิตสูง ปัจจัยเอื้อซึ่ง ได้แก่ การเข้าถึงการบริการด้านสุขภาพ การได้รับข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพเกี่ยวกับโรคความดันโลหิตสูง และปัจจัยเสริมซึ่ง ได้แก่ การได้รับแรงสนับสนุนทางสังคม การได้รับคำแนะนำจากบุคลากรสาธารณสุข กับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง โดยประยุกต์ใช้แนวคิด ทฤษฎี แบบจำลองการส่งเสริมสุขภาพ (PRECEDE – PROCEED Model) กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง จำนวน 353 คน มีการเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง (Purposive sampling) เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถาม (Questionnaires) ที่มีทั้งหมด 5 ตอน ได้แก่ 1) ข้อมูลส่วนบุคคล 2) ปัจจัยนำ 3) ปัจจัยเอื้อ 4) ปัจจัยเสริม 5) พฤติกรรมการดูแลตนเอง ที่มีค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC) เท่ากับ 0.91 ค่าอำนาจจำแนกเท่ากับ 0.48 ค่าความยากง่ายได้เท่ากับ 0.55 ค่าความเที่ยงตรง 0.85 และค่าความเชื่อมั่น (Reliability) โดยรวมเท่ากับ 0.83 วิเคราะห์ข้อมูลด้วย สถิติที่ใช้ คือ ค่าความถี่ (Frequencies) ร้อยละ (Percent) ค่าเฉลี่ย (Mean) ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) และสถิติการทดสอบสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน (Pearson’s Product Moment Correlation Coefficient)
ผลการศึกษา พบว่า
1) ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองช้างแล่น มีพฤติกรรมการดูแลตนเองอยู่ในระดับปฏิบัติประจำ
2) ผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่มีเพศ อายุ สถานภาพ ระดับการศึกษา อาชีพ รายได้ ระยะเวลาการป่วย แตกต่างกันมีพฤติกรรมการดูแลตนเองเกี่ยวกับโรคความดันโลหิตสูงไม่แตกต่างกัน
3) ปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อ และ ปัจจัยเสริม มีความสัมพันธ์ทางบวกกับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ
เอกสารอ้างอิง
ชนกนันท์ แสนสุนนท์ และกฤชกันทร สุวรรณพันธุ์. (2564). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง ในอําเภอบ้านไผ่ จังหวัดขอนแก่น วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน,7(2), 42-61.
ชัญญานุช ไพรวงษ์ และคณะ. (2560). การศึกษาความเชื่อด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา ปีที่ 11 ฉบับที่ 1 มกราคม – เมษายน 2560 2.) สถิติการเกิดโรคของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลหนองช้างแล่น อำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง ณ วันที่ 1 พฤษภาคม 2561.
ตวงพร กตัญญุตานนท และคณะ. (2560). พฤติกรรมดูแลสุขภาพตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูง สถานี อนามัยแห่งหนึ่ง ในตำบลบางเมือง จังหวัดสมุทรปราการ. สมาคมสถาบันอุดมศึกษาเอกชนแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมาร. 6(2), 59-62.
ทองทิพย์ สละวงษ์ลักษณ์. (2559). ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคความดันโลหิตสูงของกลุ่มเสี่ยง ตำบลหนองไข่น้ำ อำเภอเมือง จังหวัดนครราชสีมา. ในการประชุมวิชาการและเสนอผลงานวิจัยระดับชาติ ครั้งที่ 3 ก้าวสู่ทศวรรษที่ 2 : บูรณาการงานวิจัยใช้องค์ความรู้สู่ความยั่งยืน. (น. 378 - 383). นครราชสีมา: วิทยาลัยนครราชสีมา.
ธาริณี พังจุนันท์ และนิตยา พันธุเวทย์.(2556). ประเด็นสารรณรงค์วันความดันโลหิตสูงโลก 2556. [ออนไลน์]. [เข้าถึงเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม 2561]. เข้าถึงได้
นงนุช หอมเนียม และคณะ. (2565). การพััฒนาโปรแกรมสุุขภาวะของผู้สูงอายุุโรคความดันโลหิตสูง ตำบลปราสาท อำเภอบ้านด่าน จังหวัดบุรีรัมย์. วารสารคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา, 31(1), 122-135.
ปฐญาภรณ์ ลาลุน, นภาพร มัธยมางกูร, และอนันต์ มาลารัตน์. (2554). พฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่มารับบริการแผนกผู้ป่วยนอกอายุรกรรมโรงพยาบาลศูนย์การแพทย์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. วารสารการแพทย์และวิทยาศาสตร์สุขภาพ,18(3), 160-169.
ประภาส ขำมาก, สมรัตน์ ขำมาก, และมาลิน แก้วมูณี. (2558). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 2(3), 74-91.
พรภัทรา แสนเหลา, เพ็ญผกา กาญจโนภาส, และทรัพย์ทวี หิรัญเกิด. (2564). ประสิทธิผลของโปรแกรมสุขศึกษาเกี่ยวกับ พฤติกรรมการส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุในโรคความดันโลหิตสูง ตำบลนาฝาย อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ. วารสาร โรงพยาบาลสกลนคร, 23(1), 98-107.
พรสุข หุ่นนิรันดร์. (2545). เอกสารประกอบคำสอนวิชา พฤติกรรมศาสตร์ทางสุขศึกษา. กรุงเทพฯ : มหาวิทยาศรีนครินทรวิโรฒ ประสานมิตร.
พิชญา เปรื่องปราชญ์. (2558). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยความดันโลหิตสูง ที่มารับบริการในคลินิกความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบางปลาร้า บ้านนิคมพัฒนา จังหวัดปราจีนบุรี. วารสารพยาบาลกระทรวงสาธารณสุข, 25(3).
ศศิธร ตันติเอกรัตน์ และอภิชัย คุณีพงษ์. (2564). พฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบ้านน้ำคำ อำเภอคลองหาด จังหวัดสระแก้ว. Humanities, Social Sciences and arts, 12(6), 2542-2556.
สมใจ จางวาง, เทพกร พิทยภินัน, และนิรชร ชูติพัฒนะ. (2559). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดูแลตนเอง เพื่อป้องกันโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงของประชาชนกลุ่มเสี่ยง. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 3(1), 110-128.
สมรัตน์ ขำมาก. (2559). พฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลนางเหล้า อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา. วารสารเครือข่ายวิทยาลัยพยาบาลและการสาธารณสุขภาคใต้, 3(3), 153-169.
สุธีรา ฮุ่นตระกูล และวิไลพรรณ สมบุญตนนท์. (2554). การพัฒนาศักยภาพของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูง. วารสารพยาบาลทหารบก, 13(3), 195-202.
Green, L. W., & Kreuter, M. W. (2005). Health program planning: An educational and ecological approach (4th ed). New York: McGraw-Hill.
Robert, M., Carey M., & Paul, K., Whelton, P.K. (2018). Guideline for the prevention, detection, evaluation, and management of high blood pressure in adults: A report of the American College of Cardiology/American Heart Association Task Force on Clinical Practice Guidelines. Annals of Internal Medicine, 168(5), 351-358.
