การพัฒนาตำรับครีมยาทาพระเส้นในรูปแบบอิมัลชันผลึกเหลว: การศึกษาเบื้องต้น

บทคัดย่อ

          ยาทาพระเส้นตามบัญชียาหลักแห่งชาติ พ.ศ.2568 มีสรรพคุณบรรเทาอาการทางระบบกล้ามเนื้อ โดยรูปแบบการใช้ดั้งเดิมคือการแช่สมุนไพรในเหล้าแล้วทาบริเวณที่มีอาการปวดเมื่อย อย่างไรก็ตามการใช้เทคโนโลยีนำส่งยา เช่น ผลึกเหลว ซึ่งสามารถควบคุมการปลดปล่อยตัวยาและซึมผ่านผิวหนังได้ดี จะช่วยให้ยาทาพระเส้นออกฤทธิ์เฉพาะที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ผู้วิจัยจึงมีวัตถุประสงค์ในการพัฒนาตำรับยาทาพระเส้นในรูปแบบอิมัลชันผลึกเหลว โดยศึกษาสัดส่วนของสารเคมีในอิมัลชันพื้นและสารสกัดยาทาพระเส้นที่เหมาะสม วิธีการทดลอง ได้ออกแบบสูตรอิมัลชัน 7 สูตร และประเมินลักษณะทางกายภาพ เคมี รวมถึงโครงสร้างของผลึกเหลวที่แสดงลักษณะ Maltese Cross Structure ทั้งก่อนและหลังทดสอบ ความคงตัวในระยะสั้น (Heating cooling cycle) และระยะยาว (เก็บที่อุณหภูมิห้องนาน 1 เดือน) ผลการศึกษาเบื้องต้น พบว่าอิมัลชันผลึกเหลวยาทาพระเส้น สูตร F5 ซึ่งประกอบด้วย nikkomulesse LC ร้อยละ 5, cetosteryl alcohol ร้อยละ 10, caprylic/capric triglyceride ร้อยละ 12, 1,3-butylene glycol ร้อยละ 5, carbopol 940 ร้อยละ 0.5, L-arginine ร้อยละ 0.1, DMDM hydantoin ร้อยละ 0.3 และสารสกัดยาทาพระเส้น ร้อยละ 1 มีความคงตัวทางกายภาพและเคมีดีที่สุด ลักษณะกายภาพของอิมัลชันคือเนียนละเอียด ไม่แยกชั้น ชุ่มชื้น ซึมซาบดี สีเขียวอ่อน มีกลิ่นสมุนไพรเล็กน้อย มีค่าความหนืด 134,977 mPas และ pH 5.76 ใกล้เคียงกับผิวหนังมนุษย์ หลังการทดสอบความคงตัว ค่า pH และความหนืดยังคงอยู่ในช่วงที่เหมาะสม และยังคงพบโครงสร้างผลึกเหลวแบบ maltese cross structure ทั้งก่อนและหลังทดสอบความคงตัว แสดงให้เห็นว่าอิมัลชันผลึกเหลวยาทาพระเส้น สูตร F5 ในเบื้องต้นมีความคงตัวดี ข้อเสนอแนะสำหรับการศึกษาในอนาคต ควรมุ่งเน้นไปที่การศึกษาสารออกฤทธิ์ของตำรับยาทาพระเส้น การควบคุมคุณภาพของสารสกัด การศึกษาความคงสภาพของผลิตภัณฑ์ตามหลักเกณฑ์ของอาเซียน (ASEAN Guideline) การทดสอบความเป็นพิษของทั้งสารสกัดและผลิตภัณฑ์ ตลอดจนการศึกษาการซึมผ่านของสารสกัดหรือผลิตภัณฑ์ ก่อนนำไปสู่การทดสอบประสิทธิภาพในอาสาสมัครในลำดับต่อไป