การจัดการน้ำและเฝ้าระวังคุณภาพน้ำประปาหมู่บ้าน ในพื้นที่ห่างไกลและทุรกันดาร

บทคัดย่อ

          การวิจัยครั้งนี้เป็นการศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจรูปแบบการจัดการและการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำประปาหมู่บ้านในพื้นที่ห่างไกลและทุรกันดาร โดยเก็บข้อมูลจากผู้ดูแลระบบประปาจำนวน 65 คน ผ่านแบบสอบถาม และนำมาวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

          ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 83.08 อายุ 40–59 ปี ร้อยละ 66.15 ระดับการศึกษาประถมศึกษา ร้อยละ 30.77 เป็นเจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติ ร้อยละ 90.77 มีบทบาทดูแลระบบประปาหมู่บ้านโดยตรง ร้อยละ 32.20 การจัดการส่วนใหญ่ดำเนินการโดยคณะกรรมการหมู่บ้าน ร้อยละ 53.85 ให้บริการไม่เกิน 5 หมู่บ้าน ร้อยละ 86.15 ครอบคลุมมากกว่า 200 ครัวเรือน ร้อยละ 60.00 และส่วนใหญ่มีผู้ใช้น้ำไม่เกิน 1,000 คน ด้านโครงสร้างพบว่าใช้แหล่งน้ำบาดาล ร้อยละ 61.54 ระบบสูบน้ำและท่อส่งอยู่ในสภาพดี ร้อยละ 92.31 และ 90.77 ตามลำดับ และนิยมใช้หอถังสูงในระบบประปา ร้อยละ 84.62 ระบบควบคุมคุณภาพน้ำประปายังมีไม่เพียงพอ เช่น เครื่องวัดค่า pH ขาดแคลนถึงร้อยละ 92.31 เครื่องตรวจวัดค่าคลอรีนอิสระคงเหลือมีเพียงร้อยละ 10.77 ด้านบุคลากรส่วนใหญ่มีเพียงพอร้อยละ 84.62 แต่ยังขาดความชำนาญทางเทคนิคร้อยละ 58.46 และส่วนใหญ่มีประสบการณ์เพียง 1–3 ปี ร้อยละ 56.92 ด้านการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำดิบ มีการเฝ้าระวังร้อยละ 70.77 มีแผนพัฒนาบุคลากร ร้อยละ 56.92 ด้านการเฝ้าระวังคุณภาพน้ำยังพบการปนเปื้อนโคลิฟอร์มแบคทีเรียสูงถึงร้อยละ 89.23 สรุปได้ว่าระบบประปาหมู่บ้านในพื้นที่ห่างไกลยังมีข้อจำกัดด้านบุคลากร อุปกรณ์ และการควบคุมคุณภาพ จำเป็นต้องเร่งเสริมสร้างศักยภาพบุคลากร พัฒนาระบบบำบัด และเพิ่มการเฝ้าระวัง เพื่อความปลอดภัยและความยั่งยืนของน้ำดื่ม