ประสิทธิผลของโปรแกรมการเตรียมลำไส้เพื่อการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช
คำสำคัญ:
โปรแกรมการเตรียมลำไส้, การตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ , การส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงกึ่งทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินประสิทธิผลของโปรแกรมการเตรียมลำไส้ใหญ่ก่อนการตรวจส่องกล้องลำไส้ใหญ่ และความพึงพอใจของผู้ป่วยที่เข้ารับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ มีผู้เข้าร่วมจำนวน 60 ราย ใช้แบบสอบถามวัดความรู้และพฤติกรรมการเตรียมตัว วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและเปรียบเทียบผลก่อนและหลังใช้โปรแกรมด้วยการทดสอบทีแบบจับคู่
ผลการศึกษาพบว่า ก่อนใช้โปรแกรม ผู้เข้าร่วมร้อยละ 45.00 มีความรู้ระดับมาก หลังใช้โปรแกรมผู้เข้าร้อยละ 95.00 มีความรู้ระดับมาก ซึ่งคะแนนความรู้หลังใช้โปรแกรมสูงกว่าก่อนใช้โปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = -10.64, p = .001) ด้านพฤติกรรมการเตรียมตัว พบว่าก่อนใช้โปรแกรม ร้อยละ 48.30 อยู่ในระดับมาก หลังใช้โปรแกรม กลุ่มตัวอย่างทุกคน (100%) มีพฤติกรรมการเตรียมตัวระดับมาก ซึ่งพฤติกรรมหลังใช้โปรแกรมสูงกว่าก่อนใช้โปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (t = -9.31, p = .001) ด้านความพึงพอใจในโปรแกรมการเตรียมลำไส้ใหญ่พบว่า มีความพึงพอใจรวมระดับมากที่สุด ( =4.77, SD.=0.26) หลังการใช้โปรแกรมการเตรียมลำไส้เพื่อส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ ดังนั้น โปรแกรมการเตรียมลำไส้ใหญ่ช่วยเพิ่มความรู้และพฤติกรรม การเตรียมตัวของผู้ป่วย ทำให้พร้อมสำหรับการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ ลดความเสี่ยงจากการตรวจซ้ำ และเพิ่มประสิทธิภาพการตรวจวินิจฉัย
เอกสารอ้างอิง
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2562). รายงานสถานการณ์โรคมะเร็งประเทศไทย พ.ศ. 2561. กระทรวงสาธารณสุข.
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2565). รายงานสถิติการเสียชีวิตของประชากรไทย ปี 2565. กระทรวงสาธารณสุข.
ประชาชาติธุรกิจ. (2565). คนไทยป่วยมะเร็งรายใหม่เพิ่มขึ้นทุกปี 139,206 คนต่อปี เสียชีวิตเฉลี่ย วันละ 230 คน. ประชาชาติธุรกิจ. สืบค้นจาก https://www.prachachat.net
โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช. (2567). เวชระเบียนบริการคัดกรองผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก. นครศรีธรรมราช: โรงพยาบาลมหาราชนครศรีธรรมราช.
สถาบันมะเร็งแห่งชาติ. (2567). Info Graphic NCI. สืบค้นจาก
https://www.nci.go.th/th/infographic_nci.html
ปัณฑ์ธิติ ปลีหจินดา. (2565). ปัจจัยเสี่ยงที่มีผลต่อระดับความสะอาดของการเตรียมลำไส้ใหญ่ ในผู้ป่วยที่มารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ ในโรงพยาบาลบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี, 31(1), 1–13.
ปาริฉัตร จันทร์ดำ สุภาภรณ์ บุญยานาม ชลการ ทรงศรี นงลักษณ์ โลหะเวช.(2568). ผลการใช้แนวปฏิบัติการเข้าถึงการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรงประชาชนกลุ่มเสี่ยง โดยเครือข่าย มีส่วนร่วม หน่วยบริการปฐมภูมิโรงพยาบาลอุดรธานี. วารสารการแพทย์โรงพยาบาลอุดรธานี, 33(1), 125–136.
ศุภิสรา สุวรรณชาติ จารุจิต ประจิตร. (2567). พฤติกรรมการเตรียมความสะอาดของลำไส้ใหญ่และความพึงพอใจต่อการให้บริการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่ของผู้ที่เข้ารับการส่องกล้องตรวจลำไส้ใหญ่แบบผู้ป่วยนอก. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล, 30(1), 1–18.
ธนานันต์ อาสนานิ และไคลศรี บาดาล (2564). การพัฒนารูปแบบการเตรียมความสะอาดของลำไส้ใหญ่ก่อนการตรวจส่องกล้องลำไส้ใหญ่ทางทวารหนักในผู้ป่วยที่มารับบริการในคลินิกพิเศษ โรงพยาบาลหนองคาย. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา, 6(4), 126–133.
Aronchick C. A. (2004). Bowel preparation scale. Gastrointestinal endoscopy, 60(6), 1037–1039. https://doi.org/10.1016/s0016-5107(04)02213-8
Baker, F. A., Mari, A., Nafrin, S., Suki, M., Ovadia, B., Gal, O., & Kopelamn, Y. (2019). Predictors and colonoscopy outcomes of inadequate bowel cleansing: a 10-year experience in 28,725 patients. Annals of gastroenterology, 32(5), 457–462.
Bechtold, M. L., Mir, F., Puli, S. R., & Nguyen, D. L. (2016). Optimizing bowel preparation for colonoscopy: a guide to enhance quality of visualization. Annals of gastroenterology, 29(2), 137–146. https://doi.org/10.20524/aog.2016.0005
Brian C. Jacobson, Joseph C. Anderson, Carol A. Burke, Jason A. Dominitz, Seth A. Gross, Folasade P. May, Swati G. Patel, Aasma Shaukat, and Douglas J. Robertson. 2025. Optimizing bowel preparation quality for colonoscopy: consensus recommendations by the US Multi-Society Task Force on Colorectal Cancer. Gastroenterology 2025; 168:798–829.
Chen, G., Zhang, X., & Wang, L. (2021). Educating outpatients for bowel preparation for colonoscopy using virtual reality videos vs conventional methods: A randomized clinical trial. JAMA Network Open, 4(11),1-12. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2021.35576
Chiu, Y., Kuo, C., Lee, F., & Chang, C. (2022). Dedicated staff for patient education improves bowel preparation quality and reduces the cecal intubation time of colonoscopy: A single institution retrospective study. Medicine, 101(29),1-5 https://doi.org/10.1097/MD.0000000000029437
Imsamran, W., Pattatang, A., Supattagorn, P., Chiawiriyabunya, I., Namthaisong, K., Wongsena, M., Puttawibul, P., Chitapanarux, I., Suwanrungruang, K., Sangrajrang, S., & Buasom, R. (2018). Cancer in Thailand: Volume IX, 2013–2015. National Cancer Institute, Thailand
National Cancer Institute. (2022). Colon cancer screening and prevention. Retrieved December 3, 2024, from https://www.cancer.gov
Rex, D. K., Johnson, D. A., Anderson, J. C., Schoenfeld, P. S., Burke, C. A., & Inadomi, J. M. (2014). American College of Gastroenterology guidelines for colorectal cancer screening 2008 [update]. American Journal of Gastroenterology 104(3) 739 – 750; DOI: 10.1038/ajg.2009.104
Siegel, R. L., Giaquinto, A. N., & Jemal, A. (2024). Cancer statistics, 2024. CA: A Cancer Journal for Clinicians, 74(1), 12–49. https://doi.org/10.3322/caac.21820
World Health Organization. (2020). Cancer. Retrieved October 3, 2025, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/cancer
Zessner-Spitzenberg, J., Waldmann, E., Rockenbauer, L. M., Klinger, A., Klenske, E., Penz, D., Demschik, A., Majcher, B., Trauner, M., & Ferlitsch, M. (2024). Impact of Bowel Preparation Quality on Colonoscopy Findings and Colorectal Cancer Deaths in a Nation-Wide Colorectal Cancer Screening Program. The American journal of gastroenterology, 119(10), 2036–2044. https://doi.org/10.14309/ajg.0000000000002880
Zhao, K., Dong, R., Xia, S., Feng, L., Zhou, W., Zhang, M., Zhang, Y., Tian, D., Liu, M., & Liao, J. (2022). Improving the quality of bowel preparation by smartphone education platform prior to colonoscopy: a randomized trial. Annals of medicine, 54(1), 2777–2784. https://doi.org/10.1080/07853890.2022.2130972
Zhu, Y., Zhang, D. F., Wu, H. L., Zhao, S. H., & Chen, Y. M. (2023). Improving bowel preparation for colonoscopy with a smartphone application driven by artificial intelligence. NPJ Digital Medicine, 6(1),1-9. https://doi.org/10.1038/s41746-023-00786-y
