ผลของโปรแกรมการสร้างเสริมความสามารถของตนต่อความรู้ พฤติกรรมในการป้องกัน การพลัดตกหกล้มและการทรงตัวในผู้สูงอายุ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก

ปิลันธนา จันทร

ผู้แต่ง

ปิลันธนา จันทร กลุ่มงานเวชกรรมสังคม โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก

คำสำคัญ:

โปรแกรมการสร้างเสริมความสามารถของตน, พฤติกรรมป้องกันการพลัดตกหกล้ม, การทรงตัว, ผู้สูงอายุ

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมการสร้างเสริมความสามารถของตนต่อความรู้ พฤติกรรมป้องกันการพลัดตกหกล้ม และการทรงตัวในผู้สูงอายุ อำเภอเมือง จังหวัดพิษณุโลก กลุ่มตัวอย่าง 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุมกลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรม 12 สัปดาห์ ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับสุขศึกษาปกติ เครื่องมือเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลส่วนบุคคล ความรู้ และพฤติกรรมป้องกันการหกล้ม และแบบประเมินการทรงตัว (Time Up and Go test) มีค่าความเชื่อมั่น 0.84, 0.87 และ 0.98 ตามลำดับ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา paired t-test และ independent t-test

ผลการวิจัยพบว่า 1) ภายหลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความรู้ พฤติกรรมป้องกันการพลัดตกหกล้ม และการทรงตัว สูงกว่าก่อนทดลองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) และ 2) กลุ่มทดลองมีคะแนนเฉลี่ยความรู้ พฤติกรรมฯ และการทรงตัว สูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001)

ข้อเสนอแนะ บุคลากรสาธารณสุขสามารถนำโปรแกรมนี้ไปใช้เป็นแนวทางป้องกันการพลัดตกหกล้มในผู้สูงอายุทั้งในชุมชนและสถานบริการสุขภาพ และควรส่งเสริมให้ครอบครัวและชุมชนมีส่วนร่วมในการสร้างเสริมความสามารถของผู้สูงอายุต่อไป

เอกสารอ้างอิง

กรมกิจการผู้สูงอายุกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2567). โครงการประเมินผลแผนงานบูรณาการเตรียมความพร้อมเพื่อรองรับสังคมสูงวัย ประจำปีงบประมาณ 2560-2567. https://www.dop.go.th/th/know/side/1/1/1962

กองป้องกันการบาดเจ็บ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (2564). การป้องกันการบาดเจ็บ. กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. https://ddc.moph.go.th/dip/news.php?news=52059&deptcode=

กรมการแพทย์. (2564). คู่มือการคัดกรองและประเมินผู้สูงอายุ พ.ศ.2564 กระทรวงสาธารณสุข. กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

เขมภัค เจริญสุขศิริ และสิริพิชญ์ เจริญสุขศิริ. (2562). ความมั่นใจในการทรงตัวของผู้สูงอายุไทยในศูนย์พัฒนาการจัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุจังหวัดปทุมธานี. วารสารวิชาการสาธารณสุข, 28(1), 14-21.

จุฑารัตน์ แสงทอง. (2560). สังคมผู้สูงอายุ (อย่างสมบูรณ์แบบ) ภาวะสูงวัยอย่างมีคุณภาพ. วารสารรูสมิแล, 38(1), 6 – 28.

จุฑารัตน์ พิมสาร, ศศิธร สกุลกิม, ณฐมล สืบซุย, ชมพูนุช ลดสีดา, และสุมินตรา สีสด. (2562). ผลของโปรแกรม Shoulder Exercise ต่อพฤติกรรมการออกกำลังกายและสมรรถภาพ ข้อไหล่ในผู้สูงอายุแขวงบางขุนศรี เขตบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร. วารสารก้าวทันโลก วิทยาศาสตร์, 19(2), 27-43.

ชุติมา ชลายนเดชะ. (2557). คัดกรองการล้มด้วย Time Up and Go test (TUG). วารสารเทคนิคการแพทย์ และกายภาพบำบัด, 26(1), 5-16.

ธนพงษ์ เทศนิยม, นิภา มหารัชพงษ์, บุญธรรม กิจปรีดาบริสุทธ์่, และศศิธร สกุลกิม. (2562). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความสามารถของตนเองต่อการป้องกันการหกล้มของผู้สูงอายุใน อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารกรมการแพทย์, 4(44), 90-95.

นาฏฤดี ศรีบุตรตา. (2565). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความสามารถของตนเองร่วมกับการฟ้อนเจิงประยุกต์ต่อพฤติกรรมการป้องกันการพลัดตกหกล้ม และการทรงตัวของผู้สูงอายุในจังหวัดแพร่ [วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยนเรศวร. https://nuir.lib.nu.ac.th/dspace/handle/123456789/5257

นิพา ศรีช้าง และลวิตรา ก๋าวี. (2564). รายงานการพยากรณ์การพลัดตกหกล้มของผู้สูงอายุ (อายุ 60 ปีขึ้นไป) ในประเทศไทย ปี พ.ศ. 2560-2564. สำนักโรคไม่ติดต่อกรมควบคุมโรคกระทรวงสาธารณสุข.

พจนา ศรีพิพัฒนกุล และอุมาภรณ์ ภูริสวัสดิ์. (2568). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการป้องกันการพลัดตกหกล้มของผู้ดูแลผู้สูงอายุ. วารสารการพยาบาล สุขภาพ และสาธารณสุข, 4(1), 66-77.

ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. (2567). คลังข้อมูลสุขภาพ Health Data Center. https://hdc.moph.go.th/center/public/main

วสุวัฒน์ กิติสมประยูรกุล. (2561). การล้มในผู้สูงอายุในตําราเวชศาสตร์ฟื้นฟู (พิมพ์ครั้งที่ 4). คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

สถาบันเวชศาสตร์สมเด็จพระสังฆราชญาณสังวรเพื่อผู้สูงอายุ กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2562). แนวทางเวชปฏิบัติการป้องกันและประเมินภาวะหกล้มในผู้สูงอายุ. สินทวีการพิมพ์

สุรีย์ สิมพลี และพรรณี บัญชรหัตถกิจ. (2562). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพร่วมกับการออกกำลังกายโดยท่าบริหารมณีเวชประยุกต์เพื่อป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุจังหวัดบุรีรัมย์. วารสารสุขศึกษา, 42(2), 149-159.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดพิษณุโลก. (2567). ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ. https://kpi.plkhealth.go.th/home?kpix=1770187296456

Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191-215. http://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191

Bloom, B. S. (1971). Handbook on formative and summative evaluation of student learning. McGraw-Hill.

Ong, M. F., Soh, K. L., Saimon, R., Wai, M. W., Mortell, M., & Soh, K. G. (2021). Fall prevention education to reduce fall risk among community-dwelling older persons: A systematic review. Journal of Nursing Management, 29(8), 2674–2688. https://doi.org/10.1111/jonm.13434

Podsiadlo, D., & Richardson, S. (1991). The timed “Up & Go”: A test of basic functional mobility for frail elderly persons. Journal of the American Geriatrics Society, 39(2), 142–148. https://doi.org/10.1111/j.1532-5415.1991.tb01616.x