การพัฒนารูปแบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแบบผู้ป่วยในที่บ้าน โดยครอบครัวมีส่วนร่วม โรงพยาบาลบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก
คำสำคัญ:
รูปแบบการบำบัดฟื้นฟู, ผู้ป่วยในที่บ้าน, ครอบครัวมีส่วนร่วม, ยาเสพติด, การแพทย์ทางไกลบทคัดย่อ
บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสถานการณ์ (2) พัฒนารูปแบบ และ (3) ประเมินผลรูปแบบการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแบบผู้ป่วยในที่บ้าน โดยครอบครัวมีส่วนร่วม โรงพยาบาลบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก ดำเนินการตามแนวคิด Kemmis & McTaggart (1988) แบ่งเป็น 3 ระยะ
กลุ่มตัวอย่างในระยะทดลองนำร่องจำนวน 10 ราย และระยะทดลองจริงจำนวน 39 ราย คัดเลือกแบบเฉพาะเจาะจง รูปแบบที่พัฒนาประกอบด้วย 3 ระยะการบำบัด ได้แก่ ระยะบำบัดยา ระยะฟื้นฟูสมรรถภาพ และระยะติดตาม รวม 8 กิจกรรม บูรณาการการมีส่วนร่วมของครอบครัวและระบบ Telemedicine
เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามความพึงพอใจ (17 ข้อ) แบบประเมินคุณภาพชีวิต WHOQOL-BREF-THAI
(26 ข้อ) และแบบสอบถามความพึงพอใจของครอบครัว (14 ข้อ) วิเคราะห์ด้วยสถิติ Paired t-test และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า หลังการทดลองผู้ป่วยมีคะแนนเฉลี่ยความพึงพอใจเพิ่มขึ้นจาก 3.21 เป็น 4.38
(t = -15.23, p < 0.001) คะแนนคุณภาพชีวิตเพิ่มขึ้นจาก 51.8 เป็น 67.8 คะแนน (t = -11.45, p < 0.001) ความพึงพอใจของครอบครัวเพิ่มขึ้นจาก 3.18 เป็น 4.41 (t = -14.56, p < 0.001) อัตราการคงอยู่ในระบบ ร้อยละ 89.7 และอัตราการไม่กลับไปใช้ซ้ำ ร้อยละ 82.1 การสัมภาษณ์เชิงลึกพบว่าการสนับสนุน
จากครอบครัวและ Telemedicine เป็นปัจจัยสำคัญต่อความสำเร็จ รูปแบบที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิภาพในการเพิ่มคุณภาพชีวิตและลดการกลับไปใช้ยาซ้ำ เหมาะสมกับบริบทของโรงพยาบาลชุมชนและสามารถขยายผล
ไปยังพื้นที่อื่น ๆ ได้
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
กรมสุขภาพจิต. (2545). แบบวัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลก ชุด 26 คำถาม ฉบับภาษาไทย. กระทรวงสาธารณสุข.
บุญชม ศรีสะอาด. (2539). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 4). สุวีริยาสาส์น.
ปัทมา สุริยะ และคณะ. (2566). ผลของโปรแกรมการบำบัดฟื้นฟูแบบชุมชนบำบัดในผู้ติดยา
เสพติด. วารสารการพยาบาลจิตเวชและสุขภาพจิต, 37(2), 45–62.
ราศรี อาษาจิตร และคณะ. (2566). ประสิทธิผลของโปรแกรมบำบัดผู้ติดสารเสพติดในชุมชน. วารสาร สุขภาพจิตแห่งประเทศไทย, 31(1), 28–41.
สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี (สบยช.) กรมการแพทย์. (2566). แนว ทางการดูแลผู้ป่วยยาเสพติดในที่บ้าน (Home Ward). กระทรวงสาธารณสุข.
สถาบันบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดแห่งชาติบรมราชชนนี (สบยช.) กรมการแพทย์. (2567). รายงาน สถิติผู้เข้ารับการบำบัดประจำปี 2567. กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2567). รายงานการสำรวจสถานการณ์การใช้ยา เสพติดในประเทศไทย ปี 2567. สำนักนายกรัฐมนตรี.
สำนักงานเลขานุการคณะกรรมการบำบัดรักษาและฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด. (2564). แนวทางการบำบัดรักษาและ ฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด. กรมการแพทย์.
สำเนา นิลบรรพ์ และคณะ. (2568). การพัฒนาและประเมินผลรูปแบบการพยาบาลผู้ป่วยยาเสพติดในที่บ้าน. วารสารการพยาบาลและสุขภาพ, 19(1), 112–128.
สุภาพร และคณะ. (2567). ผลกระทบของการใช้สารเสพติดต่อครอบครัวและชุมชน. วารสารสาธารณสุข ชุมชน, 12(3), 67–80.
Barrett, M. E., & de Palo, D. M. (1999). Community-based programs for drug abuse prevention. Journal of Drug Issues, 29(1), 231–258.
Boonruang, J., et al. (2025). Drug addiction and public health in Thailand: Current challenges. Asia-Pacific Journal of Public Health, 37(1), 45–58.
Bowen, M. (1978). Family therapy in clinical practice. Jason Aronson.
Brorson, H. H., et al. (2023). Drop-out from addiction treatment: A systematic review of risk factors. Clinical Psychology Review, 103, 102–118.
Copello, A. G., et al. (2006). Family interventions in the treatment of alcohol and drug problems. Drug and Alcohol Review, 25(4), 369–385.
Cochran, W. G. (1997). Sampling Techniques (3rd ed.). New York: John Wiley & Sons.
Heijdra Suasnabar, J. M., et al. (2020). Effectiveness of community-based substance use prevention programs. Preventive Medicine Reports, 20, 101–112.
Kaewkham, S., et al. (2019). Community-based drug rehabilitation program and self-efficacy. Journal of Health Sciences, 28(4), 789–800.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.
Stanton, M. D., & Shadish, W. R. (1997). Outcome, attrition, and family-couples treatment for drug abuse. Psychological Bulletin, 122(2), 170–191.
United Nations Office on Drugs and Crime. (2024). World drug report 2024. United Nations.
United Nations Office on Drugs and Crime. (2025). World drug report 2025. United Nations.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
