ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมการดูแลตนเอง เพื่อลดความเสี่ยงในการเกิดภาวะแทรกซ้อนของความดันโลหิตสูง ในผู้ป่วยความดันโลหิตสูง  ตำบลน้ำขุม อำเภอศรีนคร จังหวัดสุโขทัย

Sombat  Yawichai

Authors

Sombat Yawichai

Keywords:

Intervention Program, Complication, Hypertension, Preventive Behavior, Perception

Abstract

Abstract

This quasi-experiment with a two-group design (experimental and control) was measured at baseline, immediately after the program completion, and three months after the program. The objective was to study the effectiveness of a program that promotes self-care behaviors in reducing the risk of complications in patients with uncontrolled hypertension in Nam Khum Subdistrict, Si Nakhon District, Sukhothai Province. The sample group was obtained through simple random sampling from the registry of patients with uncontrolled hypertension. The experimental group consisted of 40 individuals who received services at Nam Khum Sub-district Health Promotion Hospital, and the control group consisted of 40 individuals from Nong Bua Sub-district Health Promotion Hospital, Si Nakhon District, Sukhothai Province. The research instrument was a developed and improved interview questionnaire. The research instrument was a developed and improved interview questionnaire. Data on the program's effectiveness were analyzed using a General Linear Model Repeated Measures ANOVA, which compared mean scores on self-care awareness, behavior, and blood pressure before, immediately after, and 3 months after the program.

The study found that the effectiveness of a program promoting self-care behaviors in reducing the risk of complications in patients with uncontrolled hypertension in Nam Khum Subdistrict, Si Nakhon District, Sukhothai Province, was significantly improved within and between groups at different measurements and evaluation times. The program had a statistically significant effect on all aspects of perceived behavior, overall self-care behavior, and blood pressure (p < 0.05).

The result suggested that primary caregivers of hypertensive patients can apply the hypertension health promotion program in clinical and community care, emphasizing individualized health promotion processes, patient involvement in setting goals and planning behavioral reviews, and joint monitoring and evaluation. This can lead to behavioral changes and a reduction in complications arising from uncontrolled blood pressure.

References

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมโรค. (2568). ภาวะความดันโลหิตสูง (Hypertension). กระทรวงสาธารณสุข.

กระทรวงสาธารณสุข. (2568). Health Data Center. สืบค้น 30 มิถุนายน 2568. จาก https://spd.moph.go.th/health-data/

กรมควบคุมโรคกระทรวงสาธารณสุข (2559). แนวคิดและทฤษฎีเกี่ยวกับพฤติกรรมสุขภาพ. ใน

ธิดารัตน์ อภิญญา (บ.ก.), การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพสำหรับพยาบาลผู้จัดการ

รายกรณีโรคเรื้อรัง (พิมพ์ครั้งที่1). (น.27). นนทบุรี: สำนักงานกิจการโรงพิมพ์องค์กร

สงเคราะห์ทหารผ่านศึกในพระบรมราชูปถัมภ์.

ณัฏฐินี เสือโต, แอนน์ จิระพงษ์สุวรรณ, ทัศนีย์ รวิวรกุล, และมธุรส ทิพยมงคลกุล. (2561). ผลของโปรแกรมส่งเสริม พฤติกรรมการควบคุมความดันโลหิตในกลุ่มอายุ 35-59 ปี ที่ควบคุมความดันโลหิตสูงไม่ได้. วารสารพยาบาล สาธารณสุข, 32(2), 95-115.

เบญจวรรณ วงษ์รอด. (2565). ผลของโปรแกรมโดยประยุกต์ใช้แบบจำลองการส่งเสริมสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ไม่สามารถควบคุมระดับความดันโลหิตได้ในตำบลผักขวง อำเภอทองแสนขัน จังหวัดอุตรดิตถ์ [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต]. มหาวิทยาลัยนเรศวร.

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลน้ำขุม. (2568). สรุปผลงานประจำปี 2567 [เอกสารที่ไม่มีการตีพิมพ์]. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลน้ำขุม สำนักงานสาธารณสุขอำเภอศรีนคร จังหวัดสุโขทัย.

รักชนก จันทร์เพ็ญ. (2564). ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงในคลินิกความดันโลหิตสูง โรงพยาบาลดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี. วารสารวิจัยเพื่อส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต, 1(2), 20-30.

โรเจอร์ส. (1983). [Protection motivation and self-efficacy] (บุญยง เกี่ยวการค้า, แปล).

นนทบุรี: มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราส. (ต้นฉบับพิมพ์ปี ค.ศ. 1983).

วิชัย เอก พลากร, หทัย ชนก พรรค เจริญ, & ว รา ภร ณ์ เสถียร นพเก้า.(2564). การ สำรวจ สุขภาพ ประชาชน ไทย โดย การ ตรวจ ร่างกาย ครั้ง ที่ 6 พ. ศ. 2562-2563. คณะ แพทยศาสตร์ โรง พยาบาล รามาธิบดี มหาวิทยาลัย มหิดล.

สมาคมความดันโลหิตสูงแห่งประเทศไทย. (2568). แนวทางการรักษาโรคความดันโลหิตสูงใน

เวชปฏิบัติทั่วไป พ.ศ.2558. สืบค้น 31 กรกฎาคม 2568, จาก

http://www.thaihypertension.org/files/GL%20HT%202015.pdf

อภิญญา อุบลสะอาด. (2567). ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองในผู้ป่วยโรคความดันโลหิตสูงที่ควบคุมความดันโลหิตไม่ได้ โรงพยาบาลลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 9(1), 596-605.

American Heart Association & American College of Cardiology. (2025). 2025 guideline for the prevention, diagnosis, and management of hypertension.

Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman.

Drawz, P. E., Pajewski, N. M., Bates, J. T., Bello, N. A., Cushman, W. C., Dwyer, J. P., ... & SPRINT Study Research Group. (2017). Effect of intensive versus standard clinic-based hypertension management on ambulatory blood pressure: results from the SPRINT (Systolic Blood Pressure Intervention Trial) ambulatory blood pressure study. Hypertension, 69(1), 42-50.

Hawksworth, O., Solt, J., Jang, D., Norman, P., Hind, D., & Jayasuriya, R. (2025). Using protection motivation theory to support patient adherence in healthcare settings: A scoping review. PLoS One, 20(9), e0330883.

Lu, Y., Spatz, E. S., & Krumholz, H. M. (2025). Navigating the 2024 ESC Hypertension Guidelines: What Is New, Context, and Future Directions. Journal of the American College of Cardiology, 85(5), 556–559. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2024.10.114

Nakklin, Y. & Thatsri, P. (2017) .Effects of self-efficacy promotion program on healthy behavior of the elderly with hypertension whose blood pressure level cannot be controlled.Apheit Journal, 6(1), 27-35. (In Thai)

Pender, N. J., Murdaugh, C. L., & Parsons, M. A. (2011). Health promotion in nursing practice (6th ed.). New Jersey: Prentice-Hall.

Sukma, S., Tamtomo, D., & Demartoto, A. (2023). Effect of social support and self efficacy on drug taking adherence in hypertensive patients: A meta-analysis. Journal of Epidemiology and Public Health, 8(1), 138-149.

Sumthong, P., Suthiphongkiart, B., Kleebpratoom, P. & Oadpakdee, W. (2019). The effect of home blood pressure monitoring program applying transtheoretical model and social support power in hypertensive patients, Angthong Hospital. Journal of Prachomklao College of Nursing, Phetchaburi Province. 2(1), 1-14. (In Thai)

Wattanameatee, R., & Hoyrat, P. (2017). The effect of a behavior change program on controlling blood pressure level among hypertensive patients in outpatient department, Chonprathan Hospital. The Southern College Network Journal of Nursing and Public Health, 4(3), 189-203.

World Health Organization. (2025). Hypertension. Retrieved July 18, 2025, from

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension