Effectiveness of an Environmental Health Literacy Promotion Program on Self-Protective Behaviors against PM2.5 Particulate Matter among Village Health Volunteers in Wiang Tai Subdistrict, Pai District, Mae Hong Son Province
Keywords:
environmental health literacy, PM2.5, self-protective behavior, village health volunteers, hazeAbstract
ABSTRACT
This quasi-experimental study aimed to examine the effectiveness of an environmental health literacy (EHL) promotion program on PM2.5 self-protective behaviors among village health volunteers (VHVs) in Wiang Tai Subdistrict, Pai District, Mae Hong Son Province. The sample consisted of 60 VHVs, divided into an experimental group and a control group of 30 each. The experimental group received a six-week program based on Nutbeam’s health literacy levels and Finn and O’Fallon’s EHL concept, covering six EHL domains in weekly sessions, while the control group received usual care. Data were collected using an EHL questionnaire and a PM2.5 self-protective behavior questionnaire, and were analyzed using descriptive statistics, paired t-test and independent t-test.
The results revealed that, after the intervention, the experimental group’s mean EHL score increased from 100.90 ± 17.82 to 146.17 ± 3.94, the self-health surveillance behavior score from 38.77 ± 8.90 to 58.23 ± 1.92, and the exposure prevention behavior score from 45.47 ± 7.57 to 59.20 ± 1.27 (p < 0.001). All post-intervention scores of the experimental group were significantly higher than those of the control group (p < 0.001). The program is effective in improving EHL and PM2.5 self-protective behaviors among VHVs, and health service units in haze-affected areas should implement it before the haze season, with long-term follow-up during the actual haze season.
References
เอกสารอ้างอิง
เจริญชัย หมื่นห่อ, อรอุมา แก้วเกิด, ธงชัย อามาตยบัณฑิต, และศุภวรรน ยอดโปร่ง. (2567). ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในจังหวัดนครพนม. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 9(1), 596–604.
โชคชัย เกตุสถิตย์ และปวีณา แก้วเขียว. (2565). ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) ในพื้นที่เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ จังหวัดตาก. วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค สคร.2 พิษณุโลก, 9(2), 64–75.
ประจวบ แสงดาว, ชัชนันท์ ปู่แก้ว, และสุนิสา ตุ้มทอง. (2567). ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อม กับพฤติกรรมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน ของเครือข่ายเฝ้าระวังและสื่อสารเตือนภัย พื้นที่มลพิษทางอากาศ เขตสุขภาพที่ 4. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9: วารสารส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม, 18(1), 209–223.
ประทุม สีดาจิตต์ และจิตติมา รอดสวาสดิ์. (2564). การประเมินความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในพื้นที่เมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ [รายงานการวิจัย]. กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย.
โรงพยาบาลปาย. (2569). [ทะเบียนอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลเวียงใต้ อำเภอปาย จังหวัดแม่ฮ่องสอน]
วิชัย ศรีผา. (2565). การพัฒนาความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมเพื่อจัดการปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) ในกลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อำเภอโซ่พิสัย จังหวัดบึงกาฬ. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น, 14(1), 29–39.
ศูนย์ปฏิบัติการภาวะฉุกเฉินด้านสาธารณสุข สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดแม่ฮ่องสอน. (2569). [รายงานสถานการณ์ฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) จุดความร้อน และผลกระทบต่อสุขภาพ จังหวัดแม่ฮ่องสอน ข้อมูล ณ วันที่ 14 เมษายน 2569]
สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์. (2567, 20 มีนาคม). PM2.5: วิกฤตฝุ่นละอองในประเทศไทยที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ. https://www.cri.or.th/th/articles-20240320/
สยามราชย์ ฟูเจริญกัลยา. (2567).การพัฒนาความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.). วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อมล้านนา, 14, 179–192.
สุภาวดี ทารส. (2568).ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการเฝ้าระวังและป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของอาสาสมัครสาธารณสุข ในจังหวัดหนองคาย. วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดอุดรธานี, 3(3), 18–34.
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.
Bloom, B. S. (1968). Learning for mastery. Evaluation Comment, 1(2), 1–12.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2011). Research methods in education (7th ed.). Routledge.
Faul, F., Erdfelder, E., Lang, A.-G., & Buchner, A. (2007). G*Power 3: A flexible statistical power analysis program for the social, behavioral, and biomedical sciences. Behavior Research Methods, 39(2), 175–191. https://doi.org/10.3758/BF03193146
Finn, S., & O’Fallon, L. (2017). The emergence of environmental health literacy—From its roots to its future potential. Environmental Health Perspectives, 125(4), 495–501. https://doi.org/10.1289/ehp.1409337
Kim, H. D., Park, M.-S., Kim, W.-J., Lee, J., Lim, M. H., Chae, S., Lee, D.-W., & Kim, H.-C. (2026). Pilot study of a community-based PM2.5 educational intervention: Impacts on behavior, exposure, and pulmonary function. BMC Public Health, 26, Article 2268. https://doi.org/10.1186/s12889-026-27864-6
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice-Hall.
Marsili, D., Comba, P., & De Castro, P. (2015). Environmental health literacy within the Italian Asbestos Project: Experience in Italy and Latin American contexts. Annali dell’Istituto Superiore di Sanità, 51(3), 180–182. https://doi.org/10.4415/ANN_15_03_02
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259–267. https://doi.org/10.1093/heapro/15.3.259
Pansakun, N., Naksen, W., Boonchieng, W., Ong-artborirak, P., & Prapamontol, T. (2024). Environmental health literacy regarding fine particulate matter and related factors among village health volunteers in upper northern Thailand. Journal of Preventive Medicine and Public Health, 57(2), 138–147. https://doi.org/10.3961/jpmph.23.434
Rogers, R. W. (1983). Cognitive and physiological processes in fear appeals and attitude change: A revised theory of protection motivation. In J. T. Cacioppo & R. E. Petty (Eds.), Social psychophysiology: A sourcebook (pp. 153–176). Guilford Press.
Thailand Clean Air Network. (2567, 30 มกราคม). ผลกระทบมหาศาลของฝุ่นจิ๋ว PM2.5 ต่อสุขภาวะที่กำลังเปลี่ยนไปของคนไทย. https://thailandcan.net/th/blog/impact-pm25-fine-dust-evolving-health-thai-people
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
