ผลของการประยุกต์ใช้โปรแกรมการจัดการตนเองด้วยแนวคิด 5D3R ต่อพฤติกรรมการจัดการตนเอง ในกลุ่มผู้ป่วยเบาหวานที่มีภาวะแทรกซ้อนจอประสาทตา ในเขตพื้นที่รับผิดชอบโรงพยาบาลหัวตะพาน อำเภอหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของการใช้โปรแกรมการจัดการตนเอง ด้วยแนวคิด 5D3R ต่อความรู้ในการจัดการตนเอง พฤติกรรมการจัดการตนเอง และค่าน้ำตาลสะสมในเลือด (HbA1c) ของกลุ่มผู้ป่วยเบาหวานที่มีภาวะแทรกซ้อนขึ้นจอประสาทตา ในเขตพื้นที่รับผิดชอบโรงพยาบาลหัวตะพาน อำเภอหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ สุ่มตัวอย่างด้วยวิธีการเลือกแบบเจาะจง จำนวนทั้งสิ้น 36 คน เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล คือ แบบสอบถามที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น ประกอบด้วย 4 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่ 1 ข้อมูลส่วนบุคคล ส่วนที่ 2 ความรู้การจัดการตนเอง ส่วนที่ 3 พฤติกรรมการจัดการตนเอง และส่วนที่ 4 อาการเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนขึ้นจอประสาทตา มีค่าความเชื่อมั่น 0.92 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติทดสอบ Paired Sample t-test ระยะเวลาทดลอง 4 เดือน ตั้งแต่เดือนสิงหาคม ถึง เดือนพฤศจิกายน 2567 ผลการศึกษา พบว่า กลุ่มผู้ป่วยมีอายุเฉลี่ย 61 ปี (S.D. = 9.51) ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 66.70 ระยะเวลาที่ป่วยเป็นโรคเบาหวานน้อยกว่าหรือเท่ากับ 10 ปีร้อยละ 55.50 มีค่าดัชนีมวลกายอยู่ในเกณฑ์สมส่วน ร้อยละ 52.70 และมีโรคความดันโลหิตสูงเป็นโรคร่วม ร้อยละ 61.10 เมื่อเปรียบเทียบความแตกต่างค่าเฉลี่ยของคะแนนความรู้และพฤติกรรมก่อนและหลังการทดลอง กลุ่มผู้ป่วยมีความรู้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Mean Difference: 0.41, 95%Cl: 0.32 ถึง 0.51, p-value = 0.001) พฤติกรรมการจัดการตนเองเพิ่มสูงขึ้น อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Mean Difference: 0.47, 95%Cl: 0.36 ถึง 0.58, p-value < 0.001) ขณะที่ค่าน้ำตาลสะสมในเลือด (HbA1c) (Mean Difference: -0.6, 95%Cl: -0.26 ถึง -0.16, p-value < 0.001) และอาการเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อนขึ้นจอประสาทตา (Mean Difference: -0.21, 95%Cl: -0.26 ถึง -0.16, p-value = 0.045) มีค่าเฉลี่ยลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ดังนั้นควรมีการส่งเสริมการนำใช้โปรแกรมในระยะยาวเพื่อป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนในอนาคต