ผลของการประยุกต์ใช้โปรแกรมการจัดการตนเองด้วยแนวคิด 5D3R ต่อพฤติกรรมการจัดการตนเอง ในกลุ่มผู้ป่วยเบาหวานที่มีภาวะแทรกซ้อนจอประสาทตา ในเขตพื้นที่รับผิดชอบโรงพยาบาลหัวตะพาน  อำเภอหัวตะพาน จังหวัดอำนาจเจริญ

Siriwun Somchue; Chanoknan Srapangthong; Chanakarn  Rakwong; Kornkawat Darunikorn; Kanjanarat  Thongboon

Authors

Siriwun Somchue Mahidol University Amnat Charoen Campus
Chanoknan Srapangthong Mahidol University Amnat Charoen Campus
Chanakarn Rakwong Mahidol University Amnat Charoen Campus
Kornkawat Darunikorn Mahidol University Amnat Charoen Campus
Kanjanarat Thongboon HuaTaphan Hospital, Amnat Charoen Province

Keywords:

Self-management program (5D3R), Diabetic Retinopathy, Self-management behaviors

Abstract

This quasi-experimental research aimed to evaluate effects of the self-management program (5D3R) concept on knowledge, self-management behaviors, and HemoglobinA1c (HbA1c) levels among diabetic retinopathy patients in the Huataphan Hospital, Huataphan District, Amnat Charoen Province. A purposive sampling method was used to recruit 36 participants. The data collection tool was a self-developed questionnaire consisting of four sections: (1) personal information, (2) self-management knowledge, (3) self-management behaviors, and (4) symptoms related to the risk of diabetic retinopathy complications. The questionnaire demonstrated a reliability coefficient of 0.92. Data were analyzed using the paired sample t-test and chi-squared test. The study was conducted over a four-month period, from August to November 2024. The results showed that participants had an average age of 61 years (S.D. = 9.51), with the majority being female (66.70%). Most participants had been diagnosed with diabetes for 10 years or less (55.50%), had a normal body mass index (52.70%), and had comorbid hypertension (61.10%). Following the intervention, there was a statistically significant improvement in participants’ diabetes-related knowledge (Mean Difference: 0.41, 95%Cl: 0.32 to 0.51, p-value = 0.001). Similarly, self-management behaviors increased significantly (Mean Difference: 0.47, 95%Cl: 0.36 to 0.58, p-value < 0.001). In addition, a substantial reduction in glycated hemoglobin (HbA1c) levels was observed (Mean Difference: -0.6, 95%Cl: -0.74 to -0.46, p-value < 0.001). Moreover, the mean score for risk of diabetic retinopathy complications significantly decreased (Mean Difference: -0.21, 95%Cl: -0.26 to -0.16, p-value = 0.045), suggesting the intervention’s potential in preventing long-term complications.

References

Teo ZL, Tham YC, Yu M, Chee ML, Rim TH, Cheung N, et al. Global prevalence of diabetic retinopathy and projection of burden through 2045: systematic review and meta-analysis. Ophthalmology [Internet]. 2021 [cited 2024 April 26]. Available from: https://doi.org/10.1016/j.ophtha.2021.04.027

ธนาพงษ์ สมกิจรุ่งโรจน์. จักษุแพทย์เตือนคนไทยวัยทำงานหมั่นตรวจเช็คสุขภาพตาเป็นประจำ [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 19 พฤศจิกายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://mgronline.com/qol/detail/9670000111079

กระทรวงสาธารณสุข. ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ ร้อยละของผู้ป่วยเบาหวานที่ได้รับ การตรวจภาวะแทรกซ้อนทางตา [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 26 เมษายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/d0726b6e82496162f596395050cb6c8c

คลินิกตาโรงพยาบาลอำนาจเจริญ. จำนวนผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มีภาวะแทรกซ้อนขึ้นจอประสาทตา.อำนาจเจริญ: โรงพยาบาลอำนาจเจริญ; 2567.

โรงพยาบาลหัวตะพาน. จำนวนผู้ป่วยที่มีภาวะแทรกซ้อนขึ้นจอประสาทตา. อำนาจเจริญ: โรงพยาบาล หัวตะพาน; 2566.

ณิชนันทน์ พันธ์เสถียร. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพในผู้ป่วยเบาหวานขึ้นจอประสาทตา [วิทยานิพนธ์ปริญญาพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพยาบาลผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ]. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย;2565. [เข้าถึงเมื่อ 26 เมษายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://digital.car.chula.ac.th/chulaetd/6177

The World Bank. Responding to the Challenge of Non-communicable Disease [Internet]. 2021 [cited 2024 April 26]. Available from: https://documents1.worldbank.org/curated/en/208501570807014679/pdf/Responding-to-the-Challenge-of-Non-Communicable-Diseases.pdf

จรูญ บุญธกานนท์. ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 หน่วยบริการปฐมภูมิ โรงพยาบาลเกษตรสมบูรณ์. วารสารการแพทย์ โรงพยาบาลศรีสะเกษ สุรินทร์ บุรีรัมย์ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 26 เมษายน 2567];37(2):341-5. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/MJSSBH/article/view/258908

ถาวร ศรไชย. ผลลัพธ์ของโปรแกรมการให้ความรู้ในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่มีความเสี่ยงต่อเบาหวานขึ้นจอประสาทตา [วิทยานิพนธ์ปริญญาพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพยาบาลเวชปฏิบัติชุมชน]. นครปฐม: บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยคริสเตียน; 2557. [เข้าถึงเมื่อ 26 เมษายน 2567]. เข้าถึงได้จาก: http://library.christian.ac.th/thesis/document/T035789.pdf

ศิริวรรณ วรรณศิริ, มุกดา เดชประพนธ์, ภฎศ หาญอุตสาหะ. ผลของโปรแกรมการให้ความรู้และการส่งเสริมพฤติกรรมการดูแลตนเอง เพื่อป้องกันการเกิดโรคเบาหวานขึ้นจอประสาทตาต่อผลลัพธ์ทางคลินิกในผู้ป่วยโรคเบาหวาน. วารสารการปฏิบัติการพยาบาลและการผดุงครรภ์ไทย 2563; 7(2): 57-75.

ธัญญลักษณ์ แสนบุดดา, สุดาพร ลือนาม, สุภาวิณี ลาดหนองขุ่น, กำทร ดานา. ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองต่อการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2: ช่วงมาตรการผ่อนคลายโควิด-19. วารสารวิชาการสุขภาพและสิ่งแวดล้อม [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 26 เมษายน 2567]; 1(1): 1-14. เข้าถึงได้จาก: https://doi.org/10.55674/ajhe.v1i1.531

ณิชนันทน์ พันธ์เสถียร และ รุ้งระวี นาวีเจริญ. ผลของการใช้โปรแกรมการจัดการตนเองต่อคุณภาพชีวิตด้านสุขภาพในผู้ป่วยโรคเบาหวานขึ้นจอประสาทตา. ศรีนครินทร์เวชสาร [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 26 เมษายน 2567]; 39(2): 191-200. เข้าถึงได้จาก: https://digital.car.chula.ac.th/cgi/viewcontent.cgi?article=7176&context=chulaetd

Becker MH, Drachman RH, Kirscht JP. A New Approach to Explaining sick role Behavior in Low-income Populations. Am J Public Health [Internet]. 1974 [cited 2024 April 26]; 64(3): 206. Available from: https://ajph.aphapublications.org/doi/abs/10.2105/AJPH.64.3.205

Orem DE. Nursing: Concepts of practices (4th ed.). Mosby Year; 1991.

Rosner B. Fundamentals of Biostatistics. 8th ed. Boston: Cengage Learning; 2016.

Bloom. Handbook on Formative and Summative Evaluation of Student Learning. New York: Mc Graw-Hill Book Company; 1971.

Likert R. “The Method of Constructing and Attitude Scale,” in Attitude Theory and Measurement. P.90-95. New York: Wiley & Son;1967

ธัชศรัณพร พรหมเศรณี, ทรงสมร แย้มอรุณ, สุกัญญา วงษ์สา. ผลการจัดการรายกรณีในผู้สูงอายุที่มีภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในผู้คลินิกผู้สูงอายุคุณภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและผลทางคลินิก. วารสารพยาบาลทหารบก [อินเทอร์เน็ต]. 2561[เข้าถึงเมื่อ 26 เมษายน 2567]; 19(ฉบับพิเศษ): 110-18. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JRTAN/article/view/134288/100488

อำภา จิตกุย. ผลของโปรแกรมควบคุมภาวะแทรกซ้อน ต่อพฤติกรรมและผลลัพธ์ทางคลินิก ในผู้เป็นเบาหวานขึ้นจอประสาทตาระยะที่ยังไม่สร้างหลอดเลือดใหม่. คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ [อินเทอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 26 เมษายน 2567]; 34-49. เข้าถึงได้จาก: https://ethesisarchive.library.tu.ac.th/thesis/2020/TU_2020_5914031082_9674_14753.pdf

สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพมหานคร: บริษัท ศรีเมืองการพิมพ์ จำกัด; 2566.

จุฑามาศ แก้วจันดี, กรรณิกา บัวศรี, นิชชนันท์ บุญสุข, เบญจมาศ ยศเสนา และพัชราภรณ์ ไกรนรา. ประสิทธิผลของโปรแกรมสร้างเสริมสุขภาพเพื่อป้องกันโรคเบาหวานในกลุ่มเสี่ยง ตำบลหนองบัวฮี อำเภอพิบูลมังสาหาร จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารการแพทย์และสาธารณสุขเขต 4 [อินเทอร์เน็ต]. 2567 [เข้าถึงเมื่อ 26 เมษายน 2567]; 14(3): 49-62. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JMPH4/article/view/264277/183573

ปิยรัตน์ ฉายารัตน์, ศิศิธร รุจนเวช และ กรรณิการ์ ฉัตรดอกไม้ไพร. ผลของโปรแกรมการสื่อสารความเสี่ยงทางสุขภาพของผู้ป่วยที่มีภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตาในชุมชนแห่งหนึ่ง จังหวัดสมุทรสาคร. วารสารพยาบาลทหารบก[อินเทอร์เน็ต]. 2562 [เข้าถึงเมื่อ 26 เมษายน 2567]; 20(3): 206-17. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JRTAN/article/view/188954/160098