ความสัมพันธ์ระหว่างการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์กับการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของเยาวชนในสถานศึกษา จังหวัดอุดรธานี

ปาริชาติ ภักดียา; ชนัญญา  จิระพรกุล; เนาวรัตน์  มณีนิล

ผู้แต่ง

ปาริชาติ ภักดียา นักศึกษาหลักสูตรสาธารณสุขศาสตรมหาบัณฑิต กลุ่มวิชาวิทยาการระบาด คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
ชนัญญา จิระพรกุล สาขาวิชาวิทยาการระบาดและชีวสถิติ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น
เนาวรัตน์ มณีนิล สาขาวิชาวิทยาการระบาดและชีวสถิติ คณะสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

คำสำคัญ:

การบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์, บุหรี่ไฟฟ้า, เยาวชน, จังหวัดอุดรธานี

บทคัดย่อ

การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อหาความสัมพันธ์ระหว่างการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์กับการสูบบุหรี่ไฟฟ้าและหาความชุกการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของกลุ่มเยาวชนในสถานศึกษา จังหวัดอุดรธานี กลุ่มตัวอย่าง คือ เยาวชนอายุตั้งแต่ 18-24 ปี จำนวน 288 คน ในสถานศึกษาจังหวัดอุดรธานี จำนวน 2 แห่ง สุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถามออนไลน์ วิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยใช้สถิติพหุถดถอยแบบลอจิสติก ผลการศึกษา พบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 57.64 อายุอยู่ในช่วง 20 ปีขึ้นไป ร้อยละ 51.04 กำลังศึกษาอยู่ในระดับปริญญาตรี ร้อยละ 62.85 พบความชุกของการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ร้อยละ 42.71 (95%CI = 37.08-48.53) และความชุกของการสูบบุหรี่ไฟฟ้า ร้อยละ 20.49 (95%CI = 16.19-25.67) มีความต้องการเลิกสูบบุหรี่ไฟฟ้า ร้อยละ 52.54 พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ระหว่างการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์กับการสูบบุหรี่ไฟฟ้า ผู้ที่บริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มีโอกาสสูบบุหรี่ไฟฟ้าเป็น 9.25 เท่า เมื่อเทียบกับผู้ที่ไม่บริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ (AOR = 9.25; 95%CI = 3.36-20.78, p-value < 0.001) จังหวัดอุดรธานีพบความชุกการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มเยาวชนค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับระดับประเทศ ร้อยละ 16.5 ในปี 2567 ส่วนใหญ่พบการสูบบุหรี่ไฟฟ้าในกลุ่มที่มีการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ดังนั้นควรมีมาตรการส่งเสริมความรู้ความเข้าใจในโทษพิษภัยและผลกระทบของบุหรี่ไฟฟ้า การลดปัจจัยเสริมทางสังคมจากกลุ่มเพื่อนและครอบครัว การควบคุมการเข้าถึงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์และบุหรี่ไฟฟ้า นโยบายสถานศึกษาปลอดบุหรี่ไฟฟ้าและเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ตลอดจนการเฝ้าระวังช่องทางจำหน่ายบุหรี่ไฟฟ้าออนไลน์ ให้มีความเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ

เอกสารอ้างอิง

กรมควบคุมโรค, กระทรวงสาธารณสุข. ความรู้วิชาการเกี่ยวกับบุหรี่ไฟฟ้า [อินเทอร์เน็ต]. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2567 [เข้าถึงเมื่อ 24 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://ddc.moph.go.th/uploads/publish/1589020240719032342.pdf

Salari N, Rahimi S, Darvishi N, Abdolmaleki A, Mohammadi M. The global prevalence of E-cigarettes in youth: A comprehensive systematic review and meta-analysis. Public Health Pract. 2024;7:100506. doi:10.1016/j.puhip.2024.100506.

United States Food and Drug Administration. [Internet]. Results from the Annual National Youth Tobacco Survey . 2023 [cited 2024 Aug 3]. Available from: https://www.fda.gov/tobacco-products/youth-and-tobacco/results-annual-national-youth-tobacco-survey-nyts

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. กระทรวงสาธารณสุข. เผยผลสำรวจเพื่อนชวนสูบบุหรี่ไฟฟ้า เตือนเยาวชนไม่ลองสูบ ไม่ชวนสูบ [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 3 สิงหาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://prgroup.hss.moph.go.th/info/news/1452

ศูนย์วิจัยและจัดการความรู้เพื่อการควบคุมยาสูบ. เผยบุหรี่ไฟฟ้าไทยระบาดเพิ่ม 10 เท่าใน 1 ปี สถิติฯชี้ปี 64 แค่ 7.8 หมื่น ปี 65 พุ่ง 7 แสนคน [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 24 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://www.trc.or.th/th/ข่าวสาร/ข่าวเผยแพร่/ข่าวสารบุหรี่/809-เผยบุหรี่ไฟฟ้าไทยระบาดเพิ่ม10เท่าใน1ปี-สถิติฯชี้ปี64แค่7-8หมื่นปี65พุ่ง7แสนคน.html

Chen G, Rahman S, Lutfy K. E-cigarettes may serve as a gateway to conventional cigarettes and other addictive drugs. Adv Drug Alcohol Res.2023;3:11345. doi:10.3389/adar.2023.11345

นรลักขณ์ เอื้อกิจ, ลัดดาวัลย์ เพ็ญศรี. การประยุกต์ใช้แนวคิด PRECEDE MODEL ในการสร้างเสริมสุขภาพ. วารสารพยาบาลสภากาชาดไทย. 2562;12(1):38-47.

Hsieh FY, Bloch DA, Larsen MD. A simple method of sample size calculation for linear and logistic regression. Stat Med. 1998;17(14):1623-34.

Phetphum C, Keeratisiroj O, Prajongjeep A. Socio-ecological factors associated with e-cigarette susceptibility and current use among Thai adolescents. Addiction Research & Theory. 2024; Published online: October 14, 2024. DOI: 10.1080/16066359.2024.2415571

ไพฑูรย์ สอนทน, นฤมล จันทรม์า, อัมพร สอนทน. ความชุกของการใช้บุหรี่ไฟฟ้าและความสัมพันธ์กับการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การใช้กัญชา และการสูบบุหรี่ของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย จังหวัดเพชรบูรณ์ [อินเทอร์เน็ต]. เพชรบูรณ์: มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์; 2565[เข้าถึงเมื่อ 24 ตุลาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://cads.in.th/cads/media/upload/1684219223

Peduzzi P, Concato J, Kemper E, Holford TR, Feinstein AR. A simulation study of the number of events per variable in logistic regression analysis. Journal of Clinical Epidemiology. 1996;49(12):1373-9.

สมาคมโรคตับแห่งประเทศไทย. 1 Standard Drink: ดื่มมาตรฐานของประเทศไทย [อินเทอร์เน็ต]. 2566 [เข้าถึงเมื่อ 6 ธันวาคม 2567]. เข้าถึงได้จาก: https://liverchula.org/1-standard-drink/?utm_source=chatgpt.com

Lozano A, Liu F, Lee TK, Prado G, Schwartz SJ, Leventhal AM, et al. Bidirectional associations between e-cigarette use and alcohol use across adolescence. Drug Alcohol Depend. 2021 Mar 1;220:108496. doi:10.1016/j.drugalcdep.2020.108496.

King A, McNamara P, Angstadt M, Phan KL. Neural substrates of alcohol-induced smoking urge in heavy drinking nondaily smokers. Neuropsychopharmacology. 2010;35(3):692–701. https://doi.org/10.1038/npp.2009.177

Kandel DB, Hu MC, Griesler PC, Schaffran C. Interactions of nicotine and alcohol use in adolescence: Effects on substance use disorders in adulthood. J Stud Alcohol Drugs. 2017;78(3):368-75. doi:10.15288/jsad.2017.78.368.

อรพินท์ สุทธิสหัส, พรนภา หอมสินธุ์, รุ่งรัตน์ ศรีสุริยเวศน์. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการสูบบุหรี่ไฟฟ้าของนักศึกษามหาวิทยาลัย. วารสารสภาการพยาบาล [อินเทอร์เน็ต]. 2568 [เข้าถึงเมื่อ 7 ธันวาคม 2568];40(03):506-24. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/TJONC/article/view/274020

Benjakul S, Nakju S, Termsirikulchai L. Factors associated with e-cigarette use among vocational students: A cross-sectional multistage cluster survey, Thailand. Tobacco Induced Diseases. 2023;21(September):120. https://doi.org/10.18332/tid/170421

เสถียร พูลผล, นฤมล โพธิ์ศรีทอง, อรวรรณ จิตรวาณิช, รักษ์จินดา วัฒนาลัย. การศึกษาพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของนักศึกษาระดับปริญญาตรีมหาวิทยาลัยสยาม. Veridian E-Journal, Silpakorn University สาขามนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์และศิลปะ [อินเทอร์เน็ต]. 2562 [เข้าถึงเมื่อ 6 ธันวาคม 2567];12(1):1107-25. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal/article/view/147798/147086

Park E, Livingston JA, Wang W, Kwon M, Eiden RD, Chang YP. Adolescent E-cigarette use trajectories and subsequent alcohol and marijuana use. Addict Behav. 2020 Apr;103: 106213. doi: 10.1016/j.addbeh.2019.106213

Cullen KA, Gentzke AS, Sawdey MD, Chang JT, Anic GM, Wang TW, et al. E-cigarette use among youth in the United States, 2019. JAMA. 2019;322(21):2095–103. doi:10.1001/jama.2019.18387

Wang TW, Neff LJ, Park-Lee E, Ren C, Cullen KA, King BA. E-cigarette use among middle and high school students - United States, 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2020;69 (37):1310–2. doi:10.15585/mmwr.mm6937e1

Lee S, Grana RA, Glantz SA. Electronic cigarette use among Korean adolescents: a cross-sectional study of market penetration, dual use, and relationship to quit attempts and former smoking. J Adolesc Health. 2014;54(6):684-690. doi:10.1016/j.jadohealth.2013.11.003

Barrington-Trimis JL, Urman R, Berhane K, Unger JB, Cruz TB, Pentz MA, et al. E-cigarettes and future cigarette use. Pediatrics. 2016;138(1):e20160379. doi:10.1542/peds.2016-0379

Leventhal AM, Strong DR, Kirkpatrick MG, Unger JB, Sussman S, Riggs NR, et al. Association of electronic cigarette use with initiation of combustible tobacco product smoking in early adolescence. JAMA. 2015;314(7):700–7. doi:10.1001/jama.2015.8950

Kong G, Morean ME, Cavallo DA, Camenga DR, Krishnan-Sarin S. Reasons for electronic cigarette experimentation and discontinuation among adolescents and young adults. Nicotine Tob Res. 2015;17(7):847-54. doi:10.1093/ntr/ntu257

Berg CJ. Preferred flavors and reasons for e-cigarette use and discontinued use among never, current, and former smokers. Int J Public Health. 2016;61(2):225–36. doi:10.1007/s00038-015-0764-x

Hammond D, Reid JL, Rynard VL, Fong GT, Cummings KM, McNeill A, et al. Prevalence of vaping and smoking among adolescents in Canada, England, and the United States: repeat national cross sectional surveys. BMJ. 2019;365:l2219. doi:10.1136/bmj.l2219

Crane NA, Langenecker SA, Mermelstein RJ. Risk factors for alcohol, marijuana, and cigarette polysubstance use during adolescence and young adulthood: A 7-year longitudinal study of youth at high risk for smoking escalation. Addict Behav. 2021;119:106944. doi:10.1016/j.addbeh.2021.106944

Ambrose BK, Day HR, Rostron B, Conway KP, Borek N, Hyland A, et al. Flavored tobacco product use among US youth aged 12–17 years, 2013–2014. JAMA. 2015;314(17):1871–3. doi:10.1001/jama.2015.13802

Pepper JK, Ribisl KM, Brewer NT. Adolescents' interest in trying flavored e-cigarettes. Tobacco Control. 2016;25(Suppl 2):ii62–6. doi:10.1136/tobaccocontrol-2016-053174.

Cho MS. Factors Associated with Cigarette, E-Cigarette, and Dual Use among South Korean Adolescents. Healthcare (Basel). 2021;9(10):1252. doi:10.3390/healthcare9101252

ผู้จัดการออนไลน์. หนองคายจับลักลอบขายบุหรี่ไฟฟ้านับหมื่นชิ้น มูลค่ากว่า 5 ล้านบาท [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: ผู้จัดการออนไลน์; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 5 มีนาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://mgronline.com/local/detail/9660000033922

CH3Plus. บุกจับ 2 ร้านขายบุหรี่ไฟฟ้า พร้อมของกลางอื้อ [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: CH3Plus; 2566 [เข้าถึงเมื่อ 5 มีนาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก: https://ch3plus.com/news/crime/morning/369139