การใช้แนวทางบริหารแบบมีส่วนร่วมต่อประสิทธิภาพการบริหารจัดการบุคลากรสายสนับสนุน โรงพยาบาลลำปาง
คำสำคัญ:
การบริหารแบบมีส่วนร่วม, บุคลากรสายสนับสนุน, การวิจัยและพัฒนา, การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม, การบริหารโรงพยาบาล, แนวปฏิบัติที่ดีบทคัดย่อ
การวิจัยและพัฒนานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาและขยายผลแนวทางบริหารแบบมีส่วนร่วมสำหรับบุคลากรสายสนับสนุนโรงพยาบาลลำปาง จำนวน 233 คน ดำเนินการเป็น 2 ระยะ รวมระยะเวลา 22 เดือน (เมษายน 2567 - มกราคม 2569) ระยะที่ 1 การวิจัยเบื้องต้น: เป็นการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-experimental research) กับบุคลากรสายสนับสนุน 45 คน เป็นระยะเวลา 12 เดือน ผลการศึกษาพบว่าแนวทางบริหารแบบมีส่วนร่วมมีประสิทธิภาพอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.001, Cohen's d=2.51) บุคลากรมีความพึงพอใจในระดับสูง (M=4.28) ระยะที่ 2 การพัฒนาและขยายผล โดยใช้กรอบแนวคิดการวิจัยและพัฒนา (R&D) ตามแนวทาง 4D Model ผสมผสานกับกระบวนการเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (PAOR) 2 วงรอบ โดยบุคลากรสายสนับสนุนในกลุ่มภารกิจอำนวยการ 233 คน มีส่วนร่วมในการพัฒนาแนวทางตามบริบทของตนเอง ระยะเวลา 10 เดือน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการผสมผสาน ได้แก่ แบบสอบถาม การสนทนากลุ่ม การสัมภาษณ์เชิงลึก การสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม และบันทึกการสะท้อนกลับ
ผลการวิจัยพบว่า (1) ประสิทธิภาพการบริหารจัดการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทุกมิติ (M เพิ่มจาก 2.93 เป็น 4.15, p<0.001, Cohen's d=2.08) (2) บุคลากรมีความพึงพอใจต่อแนวทางในระดับมาก (×=4.37) (3) ได้แนวปฏิบัติที่ดี (Best Practices) 8 ข้อ ที่เกิดจากประสบการณ์จริงของผู้ปฏิบัติงานและมีหลักฐานเชิงประจักษ์รองรับ (4) คู่มือการใช้งานฉบับสมบูรณ์ที่สามารถนำไปใช้ได้จริง และ (5) ปัจจัยสนับสนุนความยั่งยืนในระดับมาก (×=4.28)
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. แผนยุทธศาสตร์กระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2566–2570. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2566.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. แนวทางการพัฒนาระบบราชการด้วยการมีส่วนร่วมของบุคลากร. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ; 2565.
Armstrong S, Rispel LC. Social accountability and health-system strengthening: A strategy to address health workforce challenges in South Africa. South African Health Review. 2015;2014(1):73–81.
World Health Organization. Global strategy on human resources for health: Workforce 2030. Geneva: World Health Organization; 2016.
Avolio BJ, Walumbwa FO, Weber TJ. Leadership: Current theories, research, and future directions. Annu Rev Psychol. 2009;60:421–449.
Somech A. Directive versus participative leadership: Two complementary approaches to managing school effectiveness. Educ Adm Q. 2005;41(5):777–800.
Kim S. Participative management and job satisfaction: Lessons for management leadership. Public Adm Rev. 2002;62(2):231–241.
Cotton JL, Vollrath DA, Froggatt KL, Lengnick-Hall ML, Jennings KR. Employee participation: Diverse forms and different outcomes. Acad Manage Rev. 1988;13(1):8–22.
พรรณราย ศรีสุข. การบริหารแบบมีส่วนร่วมในองค์กรสาธารณสุข: แนวคิดและการประยุกต์ใช้. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2563.
สมชาย ภัทราวาท. การมีส่วนร่วมของบุคลากรในโรงพยาบาลชุมชน: บทเรียนจากภาคเหนือ. วารสารการพัฒนาสุขภาพชุมชน มหาวิทยาลัยขอนแก่น. 2562;7(3):245–258.
โรงพยาบาลลำปาง. รายงานประจำปี 2567. ลำปาง: โรงพยาบาลลำปาง; 2567.
โรงพยาบาลลำปาง. สถิติบุคลากรและการให้บริการ ประจำปีงบประมาณ 2567. ลำปาง: กลุ่มงานทรัพยากรบุคคล โรงพยาบาลลำปาง; 2568.
ธีรินทร์ เกตุวิชิต, นิธิศ ใจปลา, สุกฤษฏิ์ พิไสย. การใช้แนวทางบริหารแบบมีส่วนร่วมต่อประสิทธิภาพการบริหารจัดการบุคลากรสายสนับสนุน: การศึกษาเบื้องต้น. Journal of Environmental Education Medical and Health. 2568;10(2):491–498.
Thiagarajan S, Semmel DS, Semmel MI. Instructional development for training teachers of exceptional children: A sourcebook. Bloomington: Indiana University; 1974.
Kemmis S, McTaggart R. Participatory action research: Communicative action and the public sphere. In: Denzin NK, Lincoln YS, editors. The SAGE handbook of qualitative research. 3rd ed. Thousand Oaks: SAGE Publications; 2005. p. 559–603.
Yukl G. Leadership in organizations. 9th ed. Harlow: Pearson; 2020.
Kotter JP. Leading change. Boston: Harvard Business Review Press; 2012.
Borg WR, Gall MD. Educational research: An introduction. 4th ed. New York: Longman; 1983.
Reason P, Bradbury H, editors. The SAGE handbook of action research: Participative inquiry and practice. 2nd ed. London: SAGE Publications; 2008.
