รูปแบบการพัฒนาอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในการดูแลผู้สูงอายุ ตำบลนาดี อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์
คำสำคัญ:
อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน, การดูแลผู้สูงอายุ, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, ความเข้าใจบทคัดย่อ
การศึกษา รูปแบบการพัฒนาอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในการดูแลผู้สูงอายุ ตำบลนาดี อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์ มีวัตถุประสงค์เพื่อเพื่อศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพและระดับความเข้าใจของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในการดูแลผู้สูงอายุ และศึกษารูปแบบการพัฒนาอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในการดูแลผู้สูงอายุ ตำบลนาดี อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีระยะเวลาในการศึกษา ระหว่างเดือนธันวาคม 2568 ถึงมีนาคม 2569 รวมระยะเวลา 4 เดือน กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในการดูแลผู้สูงอายุ ตำบลนาดี อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์ จำนวน 115 คน โดยการเจาะจง แบ่งเป็น 2 รุ่นๆ ที่ 1 จำนวน 54 คน และรุนที่ 2 จำนวน 61 คน เก็บข้อมูลจากแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดย การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Independent t – test และ Dependent t – test
ผลการศึกษา พบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพและระดับความเข้าใจของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในการดูแลผู้สูงอายุ ตำบลนาดี อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์ หลังการดำเนินงาน พบว่า โดยรวมและรายด้าน อยู่ในระดับมากที่สุด และไม่มีความแตกต่างกัน ระหว่างรุ่นที่ 1 และ 2 และเมื่อเปรียบเทียบความรอบรู้ด้านสุขภาพและระดับความเข้าใจของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในการดูแลผู้สูงอายุ ตำบลนาดี อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์ ก่อนและหลังการดำเนินงาน รุ่นที่ 1 และรุ่นที่ 2 พบว่า โดยรวมและรายด้านมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยที่หลังการดำเนินงานความรอบรู้ด้านสุขภาพและระดับความเข้าใจของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในการดูแลผู้สูงอายุ ตำบลนาดี อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์ ดีกว่าก่อนการดำเนินงาน
เอกสารอ้างอิง
United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. (2019). World Population Ageing 2019 (ST/ESA/SER.A/444). New York: United Nations.
กระทรวงสาธารณสุข. (2567). คู่มืออาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน: สมาร์ท อสม. และ อสม. หมอประจำบ้าน. นนทบุรี: กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทยในมิติเชิงพื้นที่ พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
World Health Organization. (2009). Health literacy and health promotion: Definitions, concepts and examples in the Eastern Mediterranean Region. Paper presented at the 7th Global Conference on Health Promotion, Nairobi, Kenya.
กองสุขศึกษา. (2563). แนวทางการพัฒนาชุมชนรอบรู้ด้านสุขภาพ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปอแดง (2568). รายงานข้อมูลผู้สูงอายุ ตำบลปอแดง. โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลปอแดง สำนักงานสาธารณสุขอำเภอยางตลาด
กองสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2567). คู่มือผู้ดำเนินการการดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิง. นนทบุรี: กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข.
Best J. W.(1981), Research in Education, 4th Edition , New Delhi, Prentice Hall Of India Pvt. Ltd.
อุไรรัตน์ คูหะมณี, ยุวดี รอดจากภัย, นิภา มหารัชพงศ์.(2563). ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับบทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในการป้องกันโรคเรื้อรัง. วารสารกรมการแพทย์. ปีที่ 45 ฉบับที่ 1 137-42
Knowles, M. S. (1980). The modern practice of adult education: From pedagogy to andragogy (2nd ed.). New York: Cambridge Books.
ขวัญเมือง แก้วดำเกิง ดวงเนตร ธรรมกุล.(2558). การเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพในประชากรผู้สูงวัย. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 9(2) 1-8
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2564) คู่มือผู้ดำเนินการการดูแลผู้สูงอายุหรือผู้มีภาวะพึ่งพิง. กองสถานประกอบการเพื่อสุขภาพ. กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. 2565
ดวงเนตร ธรรมกุล เรณู ขวัญยืน อรนุช ชูศรี.(2568). การพัฒนาความรู้ ทักษะความสามารถของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง. วารสารวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สุพรรณบุรี. ปีที่ 8 ฉบับที่ 1. 157-69
โอริสา พรหมสถิตย์.(2568). ผลการพัฒนาศักยภาพอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการดูแลผู้สูงอายุและผู้ที่มีภาวะพึ่งพิง ตำบลปากน้ำชุมพร จังหวัดชุมพร. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 10(2), 14–23. สืบค้น จาก https://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/view/4075
