รูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและความเข้าใจในการเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลลำหนองแสน อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, ความเข้าใจ, การเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพ, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านบทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความรอบรู้ด้านสุขภาพและความเข้าใจในการเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และศึกษารูปแบบการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและความเข้าใจในการเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลลำหนองแสน อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) ผู้วิจัยได้กำหนดระยะเวลาสำหรับการวิจัยในการเก็บข้อมูลครั้งนี้ ระหว่างเดือนมกราคม 2568 ถึงกันยายน 2569 รวมระยะเวลา 12 เดือน กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ตัวแทนอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลลำหนองแสน อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ จำนวน 56 คน เก็บข้อมูลจากแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดย การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน Independent t – test และ Dependent t – test
ผลการศึกษา พบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพและความเข้าใจในการเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลลำหนองแสน อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ พบว่า โดยรวมและรายด้าน หลังดำเนินการ อยู่ในระดับมากที่สุด และเมื่อเปรียบเทียบความรอบรู้ด้านสุขภาพและความเข้าใจในการเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลลำหนองแสน อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ ก่อนและหลังการดำเนินงาน พบว่า โดยรวมและรายด้านมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 โดยที่หลังการดำเนินงานความรอบรู้ด้านสุขภาพและความเข้าใจในการเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์สุขภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ตำบลลำหนองแสน อำเภอหนองกุงศรี จังหวัดกาฬสินธุ์ ดีกว่าก่อนการดำเนินงาน
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2561). ร้อยละของผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ได้รับการตรวจสอบได้มาตรฐานตามเกณฑ์ที่กำหนด. https://healthkpi.moph.go.th/kpi2/kpi-list/view/?id=765
พระราชบัญญัติยา พ.ศ. 2510. (2510). ราชกิจจานุเบกษา.
พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522. (2522). ราชกิจจานุเบกษา.
พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535. (2535). ราชกิจจานุเบกษา.
พระราชบัญญัติเครื่องมือแพทย์ พ.ศ. 2551. (2551). ราชกิจจานุเบกษา.
พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558. (2558). ราชกิจจานุเบกษา.
พระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562. (2562). ราชกิจจานุเบกษา.
พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522. (2522, 4 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 96 ตอนที่ 72 ฉบับพิเศษ.
World Health Organization. (2002). The importance of pharmacovigilance: Safety monitoring of medicinal products. WHO.
วีรณัฐ ไชยคุณ พรสวรรค์ ไชยคุณ อนงรัก สุดงาม (2564). การพัฒนาระบบเฝ้าระวังความเสี่ยงด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน อำเภอเปือยน้อย จังหวัดขอนแก่น. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/jkkpho/article/view/249993
ศิริรัตน์ สัตย์มิตร รัตนาภรณ์ อาวิพันธ์ พักตร์วิภา สุวรรณพรหม (2568). กลไกการดำเนินงานของเครือข่ายและการมีส่วนร่วมของชุมชนในระบบการเฝ้าระวังยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพในชุมชน: กรณีศึกษาจังหวัดพะเยา จังหวัดเชียงราย และจังหวัดเชียงใหม่. วารสารเภสัชกรรมไทย. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/TJPP/article/view/269704
World Health Organization. (1998). Health promotion glossary. WHO.
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: A challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health Promotion International, 15(3), 259–267. https://doi.org/10.1093/heapro/15.3.259
Sørensen, K., Van den Broucke, S., Fullam, J., Doyle, G., Pelikan, J., Slonska, Z., & Brand, H. (2012). Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health, 12, 80. https://doi.org/10.1186/1471-2458-12-80
Berkman, N. D., Sheridan, S. L., Donahue, K. E., Halpern, D. J., & Crotty, K. (2011). Low health literacy and health outcomes: An updated systematic review. Annals of Internal Medicine, 155(2), 97–107. https://doi.org/10.7326/0003-4819-155-2-201107190-00005
ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. (2561). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: เข้าถึง เข้าใจ ไต่ถาม ตัดสินใจ ทำได้ บอกต่อ. อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2566). กรม สบส. ชูแอป “SMART อสม.” เป็นนวัตกรรมเด่น ช่วยยกระดับการทำงาน อสม. กระทรวงสาธารณสุข. https://hss.moph.go.th/show_topic.php?id=5675
ธนัญญา บุญอิน หทัยกาญจน์ เชาวนพูนผล.(2566). การเฝ้าระวังและการรู้เท่าทันสื่อโฆษณายาและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ผิดกฎหมายของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน: กรณีศึกษาอำเภอนาหมื่น จังหวัดน่าน. วารสารเภสัชกรรมไทย. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/TJPP/article/view/254923
วรธนัท สบายใจ, กุลวรรณ โสรัจจ์, จำลอง วงษ์ประเสริฐ (2561). ผลของโปรแกรมสุขศึกษาโดยประยุกต์ใช้กระบวนการกลุ่มต่อพฤติกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพของ อสม. จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏอุบลราชธานี 7(2). https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ubruphjou/article/download/170875/122883
Best, J. W., & Kahn, J. V. (1991). Research in education (6th ed.). Prentice-Hall.
มานิตย์ ทวีหันต์ พัฐเดช มกรารัตต์ พิทยาภรณ์ ซิมเมอร์มันน์.(2569). การพัฒนาศูนย์คุ้มครองผู้บริโภคและแจ้งเตือนภัยผลิตภัณฑ์สุขภาพระดับชุมชนในจังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ, 11(2), 1337–1348. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/297586
ศูนย์เฝ้าระวังความปลอดภัยด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพ. (2569, 6 พฤษภาคม). 22 - Good Pharmacovigilance Practice Thailand (GVP) {แนวปฏิบัติฯเบื้องต้น แบบสมัครใจ}. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. https://hpvcthai.fda.moph.go.th/guidelines/22-entrepreneur
วันชนะ วงษ์ชาชม ณัฐพล ผลโยน จินดานุช ผลโยน.(2567). การพัฒนาความรอบรู้และพฤติกรรมด้านยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ ชุมชนบ้านหัวดอน อำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม โดยเครือข่ายบ้าน วัด โรงเรียน โรงพยาบาล. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครพนม, 2(2 กรกฎาคม - ธันวาคม). สืบค้น จาก https://he02.tci-thaijo.org/index.php/nkp/article/view/271475
เบญจวรรณ กิ่งมณี ณัฐภรณ์ สมบุตร สรชา งามทรัพย์.(2567). ผลการเสริมสร้างความรอบรู้ด้านการใช้ยาอย่างสมเหตุผลของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จังหวัดสุรินทร์. วารสารการศึกษา-สุขภาพและการจัดการสิ่งแวดล้อม, 9(6), 260–270. สืบค้น จาก https://he03.tci-thaijo.org/index.php/ech/article/view/3544
