การพัฒนารูปแบบการดูแลคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง อำเภอแคนดง จังหวัดบุรีรัมย์
คำสำคัญ:
การดูแลคุณภาพชีวิต, ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการดูแลคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง อำเภอแคนดง จังหวัดบุรีรัมย์ โดยประยุกต์ใช้แนวคิดวิจัยเชิงปฏิบัติการ กลุ่มตัวอย่าง 3 กลุ่ม ได้แก่ 1) ภาคีเครือข่าย 33 คน คัดเลือกแบบเจาะจง 2) ผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง 141 คน คัดเลือกแบบเจาะจง และ 3) ผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง 68 คน สุ่มตัวอย่างแบบแบ่งชั้นภูมิ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถาม แบบประเมินคุณภาพชีวิต และแนวทางการสนทนากลุ่ม ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างกุมภาพันธ์ ถึงกรกฎาคม 2569 ซึ่งวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา วิเคราะห์เปรียบเทียบผลการพัฒนารูปแบบด้วยสถิติ paired t-test กำหนดค่านัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัย พบว่า รูปแบบการดูแลคุณภาพชีวิตผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง 7 องค์ประกอบ ได้แก่ 11) การประเมินสุขภาพและคุณภาพชีวิตแบบองค์รวมรายบุคคล 2) การจัดทำแผนการดูแลรายบุคคลแบบมีส่วนร่วม 3) การเสริมพลังครอบครัวและพัฒนาศักยภาพผู้ดูแล 4) การฟื้นฟูสมรรถภาพและส่งเสริมคุณภาพชีวิตแบบองค์รวม 5) ระบบเยี่ยมบ้านและติดตามดูแลเชิงรุก 6) การบูรณาการและเชื่อมโยงภาคีเครือข่ายเพื่อสนับสนุนการดูแล 7) การติดตาม ประเมินผล และปรับแผนการดูแล หลังการพัฒนารูปแบบผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงมีระดับความรู้และการดูแลผุ้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<0.001) และผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงมีระดับคุณภาพชีวิตเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value<0.001)
เอกสารอ้างอิง
มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย.(2561). รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุไทย ปี 2559.กรุงเทพฯ: มูลนิธิสถาบันวิจัยและ พัฒนาผู้สูงอายุไทย. 2561.
กรมกิจการผู้สูงอายุ.(2567). สถิติผู้สูงอายุ เมษายน 2567. [อินเตอร์เน็ต]. เข้าถึงได้จาก: https://www.dop.go.th/th/statistics_page?cat=1&id=2552. 2567.
กรมกิจการผู้สูงอายุ.(2566). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: กรมกิจการผู้สูงอายุกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. 2567.
กรมอนามัย.(2567). ตัววัดกระทรวงสาธารณสุข 2567 [อินเตอร์เน็ต]. เข้าถึงได้จาก: https://healthkpi.moph.go.th/kpi2/kpi/index/?id=2101&kpi_year=2567&lv=2&z=09. 2567
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ.(2559). คู่มือสนับสนุนการบริหารจัดการระบบบริการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุข สำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. กรุงเทพ: สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.). 2559.
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน.(2561). แผนยุทธศาสตร์ระยะ 20 ปี (ด้านสาธารณสุข) พ.ศ. 2560-2579. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข. 2561
Dijkstra, A., Hakverdioğlu, G., Muszalik, M., Andela, R., Korhan, E. A., & Kornatowska, K.(2015). Health related quality of life and care dependency among elderly hospital patients: an international comparison. The Tohoku Journal 0f Experimental Medicine. 2015. 235: 193-200.
กระทรวงสาธารณสุข.(2567). การคัดกรองผู้สูงอายุ 9 ด้าน. [อินเตอร์เน็ต]. เข้าถึงได้จาก: https:// hdc.moph.go.th/brm/public/standard-report-detail/aa86b13e8cb60cae 6c3216b7e3e5f151. 2567.
สำนักงานสาธารณสุขอำเภอแคนดง.(2568). ผลการดำเนินงานระบบการดูแลระยะยาวด้านสาธารณสุข (Long Term Care) อำเภอแคนดง จังหวัดบุรีรัมย์. บุรีรัมย์: สำนักงานสาธารณสุขอำเภอแคนดง; 2568.
Kemmis, S., & McTaggart, R.(1988). The action research planner (3rd ed.). Geelong,Victoria: Deakin University Press. 1988.
Daniel, W. W.(2010). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (9th ed.). Wiley. 2010.
Bloom BS.(1971). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals. New York: David McKay; 1971
Best JW.(1977). Research in education. 3rd ed. Englewood Cliffs (NJ): Prentice-Hall; 1977.
สุวัฒน์ มหัตนิรันดร์กุล และคณะ.(2545). เครื่องมือวัดคุณภาพชีวิตขององค์การอนามัยโลก ชุดย่อฉบับภาษาไทย. เชียงใหม่ : โรงพยาบาลสวนปรุง.. 2545
ญาณพัฒน์ ทรงเย็น.(2568). การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพแบบบูรณาการ สำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในพื้นที่ตำบลบักได อำเภอพนมดงรัก จังหวัดสุรินทร์. วารสารการศึกษา-สุขภาพและการจัดการสิ่งแวดล้อม. 2568;10(6):262-70.
ปรีชา ถิ่นนัยธร, จุฑาทิพย์ เสนีย์, สุวิมล จิตรแก้ว และ บุบผา รักษานาม.(2568). การพัฒนารูปแบบการจัดการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงพื้นที่ศูนย์สุขภาพชุมชน โรงพยาบาลกันตัง จังหวัดตรัง. J. Health Sci Ped. 2568;5(1):e272242.
ไพริน ศิริพันธ์ และปริชาติ แก้วไชย.(2568). การพัฒนารูปแบบการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง โดยการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย อำเภอคลองใหญ่ จังหวัดตราด. วารสารสิ่งแวดล้อมศึกษาการแพทย์และสุขภาพ. 2568;10(2):592-603.
นัยนา จำเริญเจือ.(2568). การพัฒนาระบบการจัดบริการดูแลระยะยาวสำหรับผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงตำบลหมูม่น อำเภอสมเด็จ จังหวัดกาฬสินธุ์ .วารสารการศึกษา-สุขภาพและการจัดการสิ่งแวดล้อม. 2568;10(2):325-33.
