ประสิทธิผลของโปรแกรมการเสริมพลังและให้คุณค่าต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบุ่งมะแลง อำเภอสว่างวีระวงศ์ จังหวัดอุบลราชธานี
คำสำคัญ:
ประสิทธิผล, โปรแกรม , การเสริมพลัง , การให้คุณค่า , ผู้สูงอายุบทคัดย่อ
การวิจัยแบบกึ่งทดลองครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการเสริมพลังและให้คุณค่าต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบุ่งมะแลง อำเภอสว่างวีระวงศ์ จังหวัดอุบลราชธานี กลุ่มตัวอย่างแบ่งเป็น 2 กลุ่ม ๆ ละ 27 คน รวม 54 คน กลุ่มทดลอง คือ ผู้สูงอายุในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบุ่งมะแลง อำเภอสว่างวีระวงศ์ จังหวัดอุบลราชธานี โดยกลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมเป็นระยะเวลา 12 สัปดาห์ กลุ่มเปรียบเทียบ คือ คือ ผู้สูงอายุในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลท่าช้าง อำเภอสว่างวีระวงศ์ จังหวัดอุบลราชธานี ได้รับโปรแกรมปกติ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม 2 ครั้ง ก่อนและหลังการทดลอง ระหว่างวันที่ 1 เมษายน 2569 ถึงวันที่ 30 มิถุนายน 2569 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนานำเสนอด้วยค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน มัธยฐาน เปอร์เซนต์ไทล์ที่ 25 และ 75 เปรียบเทียบผลต่างของคะแนนเฉลี่ยของตัวแปรภายในกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบโดยใช้สถิติ paired t-test และระหว่างกลุ่มโดยใช้สถิติ Independent t-test
ผลการศึกษาพบว่า หลังการทดลองผลต่างค่าเฉลี่ยของคะแนนการเสริมพลัง การให้คุณค่าต่อตนเอง ความรู้เรื่องการดูแลตนเอง การรับรู้โอกาสเสี่ยงของการไม่ดูแลตนเอง การรับรู้ความรุนแรงของการไม่ดูแลตนเอง การรับรู้ประโยชน์ของการไม่ดูแลตนเอง การรับรู้อุปสรรคของการไม่ดูแลตนเอง แรงสนับสนุนทางสังคมในการดูแลตนเอง และพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุของกลุ่มทดลองสูงกว่าก่อนการทดลองและสูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). รายงานสถานการณ์ผู้สูงอายุไทย. กรุงเทพฯ: กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
กรมควบคุมโรค. (2565). รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรังของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.
กรมอนามัย. (2564). สถานการณ์สุขภาพผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2564. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). สถานการณ์สังคมผู้สูงอายุของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุทธิชัย จิตะพันธ์กุล. (2561). หลักเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ. กรุงเทพฯ: คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman.
Zimmerman, M. A. (2000). Empowerment theory: Psychological, organizational and community levels of analysis. In J. Rappaport & E. Seidman (Eds.), Handbook of community psychology (pp. 43–63). New York: Springer.
มณฑิชา รักศิลป์, สมรัก ครองยุทธ, ทศา ชัยวรรณวรรต, และสรวิชญ์ เหล่าดรุณ. (2567). ผลของการใช้โปรแกรมการสร้างเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุต่อความรู้และพฤติกรรมด้านการดูแลสุขภาพเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนของผู้สูงอายุกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในอำเภอน้ำขุ่น จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา, 4(3), e266332.
สายฝน แสนคำ. (2567). ผลของโปรแกรมส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุที่เป็นโรคความดันโลหิตสูง. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, 10(2), 85–96.
วัลยา อินทรวิเศษ. (2567). ผลของโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูง. Journal of Dhamma for Life, 30(2), 181–192.
พริมรตา ศรีสุข, และ นฤมล บุญมี. (2566). ผลของโปรแกรมการดูแลสุขภาพตนเองตามแนวคิด 4 Smart เพื่อเสริมสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพของผู้สูงอายุ ตำบลบ้านสวน อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี. วารสารสาธารณสุขมหาวิทยาลัยบูรพา, 20(1), 172–180.
ประเสริฐ เล็กสรรเสริญ. (2564). การพัฒนารูปแบบการสร้างแรงจูงใจในการดูแลตนเองเพื่อป้องกันโรคความดันโลหิตสูงของผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของครอบครัว. วารสารสหศาสตร์, 22(2), 10–22.
มาโนช อานทอง, และ พรสุข หุ่นนิรันดร์. (2565). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความรอบรู้สุขภาพเกี่ยวกับผลการตรวจทางห้องปฏิบัติการเพื่อปรับปรุงพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุโรคเรื้อรัง. วารสารสังคมศาสตร์และมานุษยวิทยาเชิงพุทธ, 7(4), 476–490.
วัชระ แสนโหน่ง, นภาเพ็ญ จันทรคัมมา, และ พรเลิศ ชุมชี. (2566). ผลของโปรแกรมการพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อความรอบรู้โรคข้อเข่าเสื่อม พฤติกรรมการดูแลตนเอง และระดับความรุนแรงของผู้สูงอายุโรคข้อเข่าเสื่อม. วารสารการปฏิบัติการพยาบาลและการผดุงครรภ์ไทย, 10(2), 38–54.
เพ็ญนภา มะหะหมัด. (2563). ผลของโปรแกรมป้องกันการหกล้มต่อการดูแลตนเองของผู้สูงอายุกลุ่มเสี่ยงต่อการหกล้ม ในตำบลสุไหงโก-ลก จังหวัดนราธิวาส. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน, 5(3), 17–22.
อารี วรไวย์. (2566). ผลของโปรแกรมการส่งเสริมความสามารถในการดูแลตนเองต่อพฤติกรรมการรับประทานอาหารในผู้สูงอายุโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้. วารสารสุขภาพและสิ่งแวดล้อมศึกษา, 8(2), 488–497.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุบลราชธานี. (2566). รายงานสถานการณ์สุขภาพจังหวัดอุบลราชธานี ปี 2566. อุบลราชธานี: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดอุบลราชธานี.
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบุ่งมะแลง. (2568). รายงานสถานการณ์สุขภาพและข้อมูลประชากรในเขตรับผิดชอบ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบุ่งมะแลง อำเภอสว่างวีระวงศ์ จังหวัดอุบลราชธานี ปี 2568. อุบลราชธานี: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบุ่งมะแลง.
Lemeshow, S. (1990). Adequacy of Sample Size in Health Studies. Chichester: John Wiley & Sons.
ประสิทธิ์ ชมชื่น. (2566). ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุตำบลพยุห์ อำเภอพยุห์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ, 2(3), 38–51.
เอกภพ จันทร์สุคนธ์, และ อนงค์นาฏ คงประชา. (2560). ผลของโปรแกรมเสริมสร้างพลังอำนาจต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุในชุมชน. PSRU Journal of Science and Technology, 2(1), 24–34.
กรรณิการ์ แสนโท, และคณะ. (2564). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุโรคความดันโลหิตสูงในชุมชน. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 37(3), 112–124.
