การประเมินผลการดำเนินงานของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) ในการป้องกันควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด โดยประยุกต์ใช้รูปแบบ CIPP Model
คำสำคัญ:
การประเมินผล, คณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ, โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง, รูปแบบการประเมินCIPPบทคัดย่อ
การวิจัยเชิงปฏิบัติการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลการดำเนินงานของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ (พชอ.) ในการป้องกันควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง อำเภอเสลภูมิ จังหวัดร้อยเอ็ด โดยประยุกต์ใช้รูปแบบการประเมินCIPP Model และวิเคราะห์ปัจจัยแห่งความสำเร็จ ปัญหาอุปสรรค และแนวทางการพัฒนา กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ ได้แก่ กรรมการและอนุกรรมการ พชอ. ทีมสุขภาพอำเภอ ผู้รับผิดชอบงาน NCDs และตัวแทนภาคีเครือข่าย จำนวน 30 คน คัดเลือกแบบเจาะจง ร่วมกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญในการสัมภาษณ์เชิงลึกและการสนทนากลุ่ม จำนวน 5 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบสอบถามการประเมินตามกรอบ CIPP 4 ด้าน ร่วมกับข้อมูลทุติยภูมิจากระบบ HDC วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า การดำเนินงานของ พชอ. ในการป้องกันควบคุมโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในภาพรวมอยู่ในระดับมาก ( = 4.38, S.D. = 0.13) เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่าด้านผลผลิตมีค่าเฉลี่ยสูงสุดในระดับมากที่สุด (
= 4.53) รองลงมาคือด้านบริบท (
= 4.41) และด้านกระบวนการ (
= 4.40) ส่วนด้านปัจจัยนำเข้ามีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด (
= 4.14) โดยเฉพาะความเพียงพอของงบประมาณ (
= 3.60) และวัสดุอุปกรณ์คัดกรอง (
= 3.80) ด้านผลการดำเนินงานตามตัวชี้วัด พบว่าการคัดกรองโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงทำได้ร้อยละ 82.49 และ 85.64 ตามลำดับ โดยโรคความดันโลหิตสูงผ่านเกณฑ์ทุกตัวชี้วัด ในขณะที่การควบคุมระดับน้ำตาลของผู้ป่วยเบาหวานยังทำได้เพียงร้อยละ 21.32
เอกสารอ้างอิง
World Health Organization.(2025). Noncommunicable diseases: key facts [Internet]. Geneva: WHO; 2025 [cited 2026 Sep 23]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases
กระทรวงสาธารณสุข.(2567). สถานการณ์การเสียชีวิตและภาระโรคไม่ติดต่อเรื้อรังของประเทศไทย. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข; 2567.
กองโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค.(2567). รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs). นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2567.
พระราชบัญญัติระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2562. ราชกิจจานุเบกษา; 2562.
ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับพื้นที่ พ.ศ. 2561. ราชกิจจานุเบกษา; 2561.
Wagner EH, Austin BT, Davis C, Hindmarsh M, Schaefer J, Bonomi A.(2001). Improving chronic illness care: translating evidence into action. Health Aff. 2001;20(6):64-78.
Cohen JM, Uphoff NT.(1986). Rural development participation: concept and measures for project design, implementation and evaluation. Ithaca (NY): Cornell University; 1986.
Stufflebeam DL.(1971). Educational evaluation and decision making. Itasca (IL): Peacock; 1971.
นัจรินทร์ เนื่องเฉลิม, ภคิน ไชยช่วย, กันติยา ศรีนิล, กุลจิรา สิงห์ขิต.(2564). การประเมินการดำเนินงานของคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ กรณีศึกษาอำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา. 2564;1(3):21-35.
แววดี เหมวรานนท์.(2563). การประเมินผลการดำเนินงานคณะกรรมการพัฒนาคุณภาพชีวิตระดับอำเภอ จังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ. 2563;6(1):140-58.
นันทพัทธ์ ธีระวัฒนานนท์.(2563). การประเมินผลการดำเนินงานสาธารณสุขจังหวัดนครราชสีมา. วารสารวิจัยและพัฒนาด้านสุขภาพ. 2563;6(1):90-104.
สมเจตน์ เณรรักษา, รัตนชัย เพ็ชรสมบัติ, จำเนียร สุวรรณชาติ.(2567). การประเมินผลการดำเนินงานเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ (NPCU) อำเภอเมืองสระแก้ว จังหวัดสระแก้ว. วารสารอนามัยสิ่งแวดล้อมและสุขภาพชุมชน. 2567;9(5):281-89.
ก่อศักดิ์ จันทรวิจิตร.(2566). การประเมินผลการดำเนินโครงการเฝ้าระวัง ป้องกัน ควบคุมโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงด้วย “ปิงปองจราจรชีวิต 7 สี” จังหวัดสิงห์บุรี โดยใช้ CIPP Model. วารสารสาธารณสุขและวิทยาศาสตร์สุขภาพ. 2566;6(2):80-95.
เกษศิรินทร์ วิเชียรเจริญ, อารยา ประเสริฐชัย, ธีระวุธ ธรรมกุล.(2565). การประเมินผลการดำเนินงานตามนโยบายการใช้ยาอย่างสมเหตุผลของโรงพยาบาลในสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข จังหวัดเพชรบุรี. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2565;8(1):110-24.
อุดม อัศวุตมางกุร, อารยา ประเสริฐชัย, ช่อทิพย์ บรมธนรัตน์.(2560). การประเมินผลการดำเนินงานคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล จังหวัดปทุมธานี. วารสารศูนย์การศึกษาแพทยศาสตร์คลินิก โรงพยาบาลพระปกเกล้า. 2560;34(2):124-35.
วิภาพร ทิพย์อามาตย์, อารยา ประเสริฐชัย, ธีระวุธ ธรรมกุล.(2563). การประเมินผลการดำเนินงานโรงเรียนและชุมชนต้นแบบควบคุมป้องกันโรคหนอนพยาธิ อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดน่าน. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2563;6(4):95-110.
ธัญชนก ขุมทอง, กรวิกา คตอินทร์.(2569). การพัฒนาคู่มือ 6 เทคนิคเชิงพฤติกรรมศาสตร์เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพในการป้องกันโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง สำหรับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.). วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. 2569;22(2):79-91.
สุภาพร บุญเชื้อ.(2569). การพัฒนารูปแบบการจัดบริการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในกลุ่มเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรังโดยศูนย์ป้องกันโรคไม่ติดต่อในชุมชน สำนักงานสาธารณสุขอำเภอดอนมดแดง จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน. 2569;12(2):11-24.
Stufflebeam DL, Zhang G.(2017). The CIPP evaluation model: how to evaluate for improvement and accountability. New York: Guilford Publications; 2017.
Donabedian A.(1988). The quality of care: how can it be assessed? JAMA. 1988;260(12):1743-8.
