การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบเกี่ยวกับโปรแกรมส่งเสริมการดูแลตนเองของผู้ป่วยวัณโรคในชุมชน
คำสำคัญ:
การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ, การดูแลตนเอง, ผู้ป่วยวัณโรค, ชุมชนบทคัดย่อ
การทบทวนงานวิจัยอย่างเป็นระบบ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษารูปแบบของโปรแกรมส่งเสริมการดูแลตนเองของผู้ป่วยวัณโรคในชุมชนโดยทำการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบตามแนวคิดของสถาบันโจแอนนาบริกส์ มีเกณฑ์การคัดเลือกเป็นผลงานวิจัยปี พ.ศ. 2557 2567 และการสุ่มตัวอย่างเข้าเป็นการวิจัยเชิงทดลองหรือเป็นการวิจัยกึ่งทดลอง โดยใช้คำสืบค้น “โปรแกรม” “การดูแลตนเอง” “ผู้ป่วยวัณโรค” “ชุมชน” พบรายงานการวิจัย จำนวน 34 เรื่อง ผู้วิจัยได้ทำการคัดเลือกได้งานวิจัยจำนวน 5 เรื่องที่ศึกษาประสิทธิผลโปรแกรมส่งเสริมการดูแลตนเองของผู้ป่วยวัณโรคในชุมชน ผลการศึกษาพบว่า 1) รูปแบบการส่งเสริมการดูแลตนเองของผู้ป่วยวัณโรคในชุมชน โดยการให้ความรู้ด้วยการบรรยายกลุ่ม การให้คำปรึกษา การฝึกทักษะการดูแลตนเอง และการติดตามทางไกลหรือทางโทรศัพท์ 2) ผู้ดำเนินการให้ความรู้เป็นบุคลากรทางสาธารณสุข 3) ระยะเวลาของโปรแกรม ตั้งแต่ 1 ถึง 3 เดือน 4) เนื้อหาความรู้ในการส่งเสริมการดูแลตนเองของผู้ป่วยวัณโรคในชุมชน ได้แก่ ความรู้เรื่องโรค การรักษา โภชนาการ การจัดการอาการข้างเคียงจากยา การป้องกันการแพร่กระจายเชื้อ และการปฏิบัติตัวที่ถูกต้องขณะเข้ารับการรักษา 5) ตัวแปรตาม ได้แก่ ความรู้ และพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยวัณโรค ดังนั้นในการปฏิบัติการพยาบาลควรจัดกิจกรรมส่งเสริมการดูแลตนเองของผู้ป่วยวัณโรคในชุมชนโดยการให้ความรู้ควบคู่กับการฝึกทักษะ ร่วมกับการติดตามผ่านทางไกลหรือโทรศัพท์ เพื่อให้เกิดความรู้ และพฤติกรรมการดูแลตนเองที่ถูกต้องทำให้ผู้ป่วยวัณโรคสามารถรับประทานยาได้อย่างต่อเนื่องส่งผลให้ผู้ป่วยหายจากโรค และลดการแพร่กระจายเชื้อวัณโรคในชุมชน
เอกสารอ้างอิง
กองวัณโรค กรมควบคุมโรค. (2565). แนวทางการควบคุมวัณโรคประเทศไทย พ.ศ. 2564 (พิมพ์ครั้งที่ 2). สำนักพิมพ์อักษรกราฟฟิคแอนด์ดีไซน์.
กองวัณโรค กรมควบคุมโรค. (2566). สถานการณ์และการดำเนินงานวัณโรคของประเทศไทย; 2566 [อินเทอร์เน็ต]. กรุงเทพฯ: กองวัณโรค. เข้าถึงเมื่อ 1 พฤษภาคม 2568, จาก: https://www.tbthailand.org/download/form/รายงานสถานการณ์และการเฝ้าระวังวัณโรคในป(1).pdf
บุษบา โคกระบินทร์, & สุชาญวัชร สมสอน. (2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการขาดยาในผู้ป่วยวัณโรคปอดรายใหม่และกลับเป็นซ้ำในพื้นที่จังหวัดสระบุรี. วารสารการแพทย์และสาธารณสุขเขต 4, 10(2), 10–21.
สุชาญวัชร สมสอน, ปาหนัน พิชยภิญโญ, & สุนีย์ ละกำปั่น. (2565). ผลของโปรแกรมแบบแผนการให้ข้อมูล การสร้างแรงจูงใจ และการพัฒนาทักษะ ร่วมกับการกำกับการรับประทานยาผ่านวิดีโอในผู้ป่วยวัณโรคปอดรายใหม่ จังหวัดนนทบุรี. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 38(1), 241–253.
อรนภา วีรชุนย์, & สุชาญวัชร สมสอน. (2566). แนวทางการพัฒนารูปแบบการติดตามผู้ป่วยวัณโรคปอดในพื้นที่จังหวัดนนทบุรี. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสู่ชุมชน, 1(1), 19–34.
อัญชลี จันทร์ปรุง, สุวรรณา จันทร์ประเสริฐ, & สมสมัย รัตนกรีฑากุล. (2560). ผลของการเสริมสร้างพลังอํานาจต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและผลการตรวจเสมหะของผู้ป่วยวัณโรค. วารสารพยาบาลสาธารณสุข, 31(3), 89–104.
Abiz, M., Robabi, H., Salar, A., & Saeedinezhad, F. (2020). The effect of self-care education on the quality of life in patients with pulmonary tuberculosis. Medical-Surgical Nursing Journal, 9(2), e108877.
Hosseinalipour, S. A., Mohammadbeigi, A., Rahbar, A., & Mohebi, S. (2021). The impact of educational intervention based on extended health belief model with social support on promoting self-care behaviors in patients with smear positive pulmonary TB. Qom University of Medical Sciences Journal, 15(5), 312–321.
The Joanna Briggs Institute. (2014). Joanna Briggs Institute reviewers’ manual: 2014 edition/supplement. The Joanna Briggs Institute.
Jittimanee, S. X., Madigan, E. A., Jittimanee, S., & Nontasood, C. (2007). Treatment default among urban tuberculosis patients, Thailand. International Journal of Nursing Practice, 13(6), 354–362.
Liu, Q., Smith, H., Qiu, Y., Tang, S., & Garner, P. (2020). Self-management interventions to improve tuberculosis treatment outcomes: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Infectious Diseases, 91, 268–276.
Munro, S. A., Lewin, S. A., Smith, H. J., Engel, M. E., Fretheim, A., & Volmink, J. (2007). Patient adherence to tuberculosis treatment: A systematic review of qualitative research. PLOS Medicine, 4(7), 1–16.
Orem, D. E. (2001). Nursing: Concepts of practice (6th ed.). Mosby.
Story, A., Garfein, R. S., Hayward, A., Rusovich, V., Dadu, A., Soltan, V., et al. (2016). Monitoring therapy adherence of tuberculosis patients by using video-enabled electronic devices. Emerging Infectious Diseases, 22(3), 538–540.
Wahyuni, T., Almumtahanah, & Dewi, N. T. (2020). Education (selfcare) in tuberculosis patients with experimental quasi design. Advances in Health Sciences Research, 27, 326–329.
World Health Organization. (2023). Global tuberculosis report 2023. World Health Organization.
Xu, Z., Chen, W., & Li, X. (2021). Effects of comprehensive nursing intervention combined with respiratory functional exercises on pulmonary function and self-care ability in patients with pulmonary tuberculosis: Results of a randomized trial. Annals of Palliative Medicine, 10(7), 7543–7550.
Yang, T. W., Park, H. O., Jang, H. N., Yang, J. H., Kim, S. H., Moon, S. H., & Kang, D. H. (2017). Side effects associated with the treatment of multidrug-resistant tuberculosis at a tuberculosis referral hospital in South Korea: A retrospective study. Medicine, 96(28), e7482.