ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพจิตของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบานา อำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี
คำสำคัญ:
พฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพจิต, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, การสนับสนุนทางสังคม, ผู้ป่วยโรคเบาหวานบทคัดย่อ
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพจิตของผู้ป่วยโรคเบาหวานในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบานา อำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี ประชากรที่ใช้ในการศึกษาครั้งนี้คือ ผู้ป่วยโรคเบาหวานที่มารับบริการในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบานา ตามรายชื่อในโปรแกรมmy PCU ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบานา พ.ศ.2568 จำนวน 309 คน โดยใช้สูตรการคำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่างของ Daniel เท่ากับ 188 คน ใช้วิธีการสุ่มตัวอย่างแบบมีระบบ ซึ่งได้มาโดยวิธีการสุ่มตัวอย่างแบบมีระบบ เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นแบบสัมภาษณ์ที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นประกอบด้วย 6 ส่วน ได้แก่ ข้อมูลส่วนบุคคล ความรอบรู้ด้านสุขภาพ การได้รับการสนับสนุนทางสังคม พฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพจิต แบบสอบถามคัดกรองภาวะซึมเศร้าและแนวโน้มการฆ่าตัวตาย (2Q Plus) และแบบประเมินความเครียด (ST5) แบบสัมภาษณ์ผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหาจากผู้เชี่ยวชาญ 3 ท่าน และนำไปทดลองใช้เพื่อวิเคราะห์ค่าความเชื่อมั่นโดยใช้สูตรสัมประสิทธิ์แอลฟ่าครอนบาค เท่ากับ 0.959 วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน ที่ระดับความเชื่อมั่น 0.05 ผลการวิจัยพบว่า ระดับพฤติกรรมสุขภาพจิตของผู้ป่วยโรคเบาหวาน อยู่ในระดับสูง (87.23%)(=2.87, S.D.=0.335) ผลการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ พบว่า ความรอบรู้ด้านสุขภาพพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพจิตของผู้ป่วยโรคเบาหวานในเขตโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบานา อำเภอเมือง จังหวัดปัตตานี อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r=0.198, P-value<0.006)
คำสำคัญ: พฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพจิต, ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, การสนับสนุนทางสังคม, ผู้ป่วยโรคเบาหวาน
เอกสารอ้างอิง
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2566). ระบบคลังข้อมูลสุขภาพ (Health Data Center). นนทบุรี: กระทรวง.
สาธารณสุข.
กรมสุขภาพจิต. (2560). แผนยุทธศาสตร์กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข ในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจ
และสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12 (พ.ศ. 2560-2564). นนทบุรี: กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข.
กรมสุขภาพจิต. (2567). รายงานสถานการณ์สุขภาพจิตของคนไทย ไตรมาสแรก ปี 2567 จากระบบ Mental
Health Check In (MHCI). กระทรวงสาธารณสุข. เข้าถึงได้จาก: https://plan.dmh.go.th
กองสุขศึกษา กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2567). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมสุขภาพ ตามหลัก
อ. 2ส. กระทรวงสาธารณสุข. สืบค้นเมื่อ: 10 มิถุนายน 2568
เข้าถึงได้จาก: https://hed.hss.moph.go.th/
จักรกรินทร์ รัชวิจักขณ. (2567). ผลของโปรแกรมการสร้างเสริมพลังสุขภาพจิตต่อภาวะซึมเศร้า ในผู้ป่วย
เบาหวานชนิดที่ 2. สืบค้นเมื่อ: 23 มิถุนายน 2568
เข้าถึงได้จาก: https://so06.tci-thaijo.org/index.php/hej/article/view/274624
จิราภรณ์ อริยสิทธิ์. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วย
โรคเบาหวานชนิดที่ 2. สืบค้นเมื่อ: 23 มิถุนายน 2568
เข้าถึงได้จาก: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/AJHSD/article/view/4077
ทนิน ฟักรักษา. (2564). พฤติกรรมการดูแลสุขภาพและปัจจัยที่ส่งผลต่อระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วย
โรคเบาหวานชนิดที่ 2. สืบค้นเมื่อ: 23 มิถุนายน 2568
เข้าถึงได้จาก: https://thaidj.org/index.php/jpphd/article/view/11639
นงลักษณ์ วิชัยรัมย์, ศิวิไล โพธิ์ชัย, และภิรมย์ รชตะนันท์. (2563). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเครียดของ
ผู้ป่วยโรคเบาหวานในเขตตำบลหนองแก้ว อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ. สืบค้นเมื่อ: 23 มิถุนายน
เข้าถึงได้จาก: https://he05.tci-thaijo.org/index.php/SRTC/article/view/7445
นันทนาถ ช่วยสกุล. (2562). พฤติกรรมสุขภาพ (Health behavior). วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน, (ระบุ
ปีที่/ฉบับที่ หน้า).
เนตรนภา กาบมณี, สิริลักษณ์ อุ่ยเจริญ, และฐิติวรรณ โยธาทัย. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้าน
สุขภาพและพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ตำบลโนนสูง อำเภอเมือง จังหวัด
อุดรธานี. วารสารโรงพยาบาลสกลนคร, 24(1), 23-33.
พลรักษ์ สุทธิ. (2565). การศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ และแรงสนับสนุนทางสังคม กับการดูแลตนเอง
ของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ตำบลสำโรง อำเภอหนองสองห้อง จังหวัดขอนแก่น. วารสารสำนักงาน
สาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น (JKKPHO), 4(1), 35-52.
มนัญญา หนูแก้ว. (2567). อิทธิพลของปัจจัยปกป้องที่มีต่อภาวะสุขภาพจิตของผู้สูงอายุ โรคเบาหวานที่มารับ
การรักษาในโรงพยาบาลพระพรหม. สืบค้นเมื่อ: 23 มิถุนายน 2568
เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/JHSP/article/view/264661
เมธี สุทธศิลป์, วลัยลักษณ์ พันธุรี, และศศิวรรณ ส่งต่าย. (2565). การประเมินภาวะสุขภาพจิต ของผู้สูงอายุที่
เป็นโรคเรื้อรังในชุมชน เทศบาลเมืองแสนสุข จังหวัดชลบุรี. สืบค้นเมื่อ: 23 มิถุนายน 2568
เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/261598
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย. (2566). แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน. กรุงเทพฯ: ศรีเมือง
การพิมพ์. สืบค้นเมื่อ: 10 มิถุนายน 2568
เข้าถึงได้จาก: https://www.dmthai.org/new/index.php/sara-khwam-ru/sahrab-bukhkhl- thawpi/diabetes-book/naewthang-wech-ptibati-sahrab-rokh-bea-hwan-2566
สำนักงานสาธารณสุขปัตตานี. (2568). รายงานสถานการณ์โรคเบาหวานและปัญหาสุขภาพจิต จังหวัดปัตตานี.
ปัตตานี: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดปัตตานี.
อิทธิศักดิ์ เจริญทรัพย์, และนวรัตน์ สิงห์ค้า. (2566). ปัจจัยส่วนบุคคลและปัจจัยสุขภาพจิตที่มีความสัมพันธ์
กับการควบคุมระดับน้ำตาลสะสมในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานที่ควบคุมระดับน้ำตาลไม่ได้. สืบค้นเมื่อ:
มิถุนายน 2568
เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/scnet/article/view/261343
Amani, B., Kanta, K., Laura, K., & Idris, B. (2024). Risk and protective factors for psychiatric
disorders in patients with type 2 diabetes. 23 มิถุนายน 2568
เข้าถึงได้จาก: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38617916/
Best, John W. (1977). Research is Evaluation. (3rd ed). Englewod cliffs: N.J. Prentice Hall.
Cronbach. (1997). Essentials of Psychological Testing. New york: Harper and Row.
Daniel, W. W. (2010). Biostatistics: Basic Concepts and Methodology for the Health Sciences
(9th ed.). New York: John Wiley & Sons.
Gochman, D. S. (1988). Health behavior: Emerging research perspectives. New York: Plenum
Press.
International Diabetes Federation (IDF). (2025). IDF Diabetes Atlas. Brussels, Belgium:
International Diabetes Federation.
Kasl, S. V., & Cobb, S. (1966). Health behavior, illness behavior, and sick role behavior.
Archives of Environmental Health, 12(2), 246-266.
Nutbeam, D. (2009). Defining and measuring health literacy: What can we learn from literacy
studies?. International Journal of Public Health, 54(5), 303-305.
Pender, N. J. (1987). Health promotion in nursing practice (2nd ed.). Norwalk, CT:
Appleton & Lange.
Pender, N. J., Murdaugh, C. L., & Parsons, M. A. (2011). Health promotion in nursing practice
(6th ed.). Boston, MA: Pearson.
World Health Organization. (2024). Mental disorders. Geneva: World Health Organization.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
