การพัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ตำบลวังคีรี อำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทการดูแลสุขภาพของผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน 2) พัฒนารูปแบบการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน และ 3) ศึกษาผลการดำเนินงานตามรูปแบบที่พัฒนาในพื้นที่ตำบลวังคีรี อำเภอห้วยยอด จังหวัดตรัง โดยกลุ่มตัวอย่างคือผู้สูงอายุ 248 คน และภาคีเครือข่ายในชุมชน เช่น รพ.สต., อสม., ผู้นำชุมชน และครอบครัว เก็บข้อมูล 3 ระยะ ได้แก่ 1) การวิเคราะห์บริบทและความต้องการ 2) การดำเนินกิจกรรมส่งเสริมสุขภาพ และ 3) การสะท้อนผลผ่านเวทีชุมชน ใช้เครื่องมือคือ แบบสอบถาม สัมภาษณ์เชิงลึก และการสังเกต วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงคุณภาพ ผลการวิจัยพบว่า ผู้สูงอายุส่วนใหญ่มีความรู้และพฤติกรรมด้านสุขภาพในระดับปานกลาง โดยเฉพาะการออกกำลังกายและสุขภาพจิตยังต้องการการส่งเสริมเพิ่มเติม ขณะที่การมีส่วนร่วมอยู่ในระดับดี โดยเฉพาะการเข้าร่วมกิจกรรมที่เห็นผลโดยตรงต่อชีวิต เช่น การรับบริการสุขภาพหรือกิจกรรมกลุ่มเพื่อนสูงวัย การสะท้อนผลพบว่า การดำเนินงานตามรูปแบบที่พัฒนาทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงเชิงบวกทั้งในตัวผู้สูงอายุ ครอบครัว และชุมชน เสริมสร้างคุณค่า บทบาท และความภาคภูมิใจของผู้สูงอายุในฐานะผู้ร่วมสร้างสุขภาวะของชุมชน