ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการให้อาหารเด็กของผู้ปกครองในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านอู่ทอง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหัวทุ่ง  อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช

เกษกาญจน์ ไชยยัง

ผู้แต่ง

เกษกาญจน์ ไชยยัง นักวิชาการสาธารณสุขปฏิบัติการ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหัวทุ่ง

คำสำคัญ:

ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมการให้อาหารเด็ก, ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก

บทคัดย่อ

การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ปกครอง และความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการให้อาหารเด็กในศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านอู่ทอง อำเภอนบพิตำ จังหวัดนครศรีธรรมราช กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ปกครองหลักของเด็กปฐมวัย จำนวน 95 คน คัดเลือกด้วยการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือเป็นแบบสอบถามข้อมูลทั่วไป ความรอบรู้ด้านสุขภาพ 24 ข้อ และพฤติกรรมการให้อาหารเด็ก 10 ข้อ มีค่าดัชนีความตรงตามเนื้อหาทั้งฉบับเท่ากับ 0.96 และค่าสัมประสิทธิ์แอลฟาของครอนบาคเท่ากับ 0.84 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์เพียร์สัน

ผลการศึกษาพบว่า ผู้ปกครองมีความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับมาก (M = 3.75, S.D. = 0.49) โดยด้านการเข้าถึงข้อมูลมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด ส่วนด้านการโต้ตอบซักถามและด้านการบอกต่ออยู่ในระดับปานกลาง พฤติกรรมการให้อาหารเด็กโดยรวมอยู่ในระดับดี (M = 3.71, S.D. = 0.46) ความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมมีความสัมพันธ์ทางบวกในระดับต่ำกับพฤติกรรมการให้อาหารเด็กอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (r = 0.342, p = 0.001) เมื่อพิจารณารายด้าน พบว่า ด้านการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมมีความสัมพันธ์สูงที่สุด (r = 0.421, p < 0.001) รองลงมาคือด้านการตัดสินใจและด้านความเข้าใจ ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่า หน่วยบริการสุขภาพและศูนย์พัฒนาเด็กเล็กควรร่วมกันพัฒนาทักษะด้านการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การตัดสินใจ และความเข้าใจของผู้ปกครอง เพื่อส่งเสริมพฤติกรรมการให้อาหารเด็กที่เหมาะสม

เอกสารอ้างอิง

กรมอนามัย. (2567). กรมอนามัยเปิดตัว Model พลัง 3 สร้าง แก้ปัญหาเด็กปฐมวัยไทยเตี้ย ผอม อ้วน. กระทรวงสาธารณสุข.

กันยา โพธิปิติ. (2566). ความรอบรู้ด้านสุขภาพในการเลี้ยงดูเด็กปฐมวัยของผู้เลี้ยงดูหลักและครู/ผู้ดูแลเด็กในเขตสุขภาพที่ 5. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น, 15(1), 28–50.

คำสงค์ ชินมาตร. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความรอบรู้ด้านสุขภาพ และความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับภาวะโภชนาการและพัฒนาการเด็กปฐมวัยในผู้เลี้ยงดูเด็ก. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 17(2), 140–153.

ชัญญานุช ปานนิล, ธัญลักษณ์ ทองหล่อ, นิตยา ศรีมานนท์, และผดุงศักดิ์ ศรีวาส. (2568). ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านโภชนาการเด็กปฐมวัยของผู้ปกครองในสถานส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัย ศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น, 17(1), 216–229.

พรทิพย์ ลยานันท์, จิตรพรรณ ภูษาภักดีภพ, และจิราพัชร ชิษสวัสดิ์. (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการปฏิบัติในการจัดอาหารแก่เด็กก่อนวัยเรียนของผู้ปกครองที่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กสังกัดองค์การบริหารส่วนตำบลแห่งหนึ่ง อำเภอกบินทร์บุรี จังหวัดปราจีนบุรี. วารสารสาธารณสุข มหาวิทยาลัยบูรพา, 18(2), 74–87.

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านอู่ทอง. (2568). สรุปผลการเฝ้าระวังภาวะการเจริญเติบโตของนักเรียน ปีการศึกษา 2568. องค์การบริหารส่วนตำบลกะหรอ.

สันติสุข ฮะวังจู, นิภา มหารัชพงศ์, และปาจรีย์ อับดุลลากาซิม. (2567). ปัจจัยความรอบรู้ด้านสุขภาพที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการดูแลสุขภาพช่องปากเด็กปฐมวัยของผู้ดูแล จังหวัดจันทบุรี. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 17(2), 226–239.

Ahmadi, F., & Karamitanha, F. (2023). Health literacy and nutrition literacy among mothers with preschool children: What factors are effective? Preventive Medicine Reports, 35, 102323.

Costarelli, V., Michou, M., Panagiotakos, D. B., & Lionis, C. (2022). Parental health literacy and nutrition literacy affect child feeding practices: A cross-sectional study. Nutrition and Health, 28(1), 59–68. https://doi.org/10.1177/02601060211001489

Kocagozoglu, S. G., Sengelen, M., & Yalcin, S. S. (2024). Evaluation of complementary feeding indicators among children aged 6–23 months according to the health literacy status of their mothers. Nutrients, 16(20), 3537.

Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308

Nutbeam, D., & Lloyd, J. E. (2021). Understanding and responding to health literacy as a social determinant of health. Annual Review of Public Health, 42, 159–173. https://doi.org/10.1146/annurev-publhealth-090419-102529

Tartaglia, J., McIntosh, M., Jancey, J., Scott, J., & Begley, A. (2021). Exploring feeding practices and food literacy in parents with young children from disadvantaged areas. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(4), 1496. https://doi.org/10.3390/ijerph18041496

United Nations Children’s Fund, World Health Organization, & World Bank Group. (2025). Levels and trends in child malnutrition: UNICEF/WHO/World Bank Group joint child malnutrition estimates: Key findings of the 2025 edition. World Health Organization.