อิทธิพลของความรอบรู้ด้านสุขภาพที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในโรงพยาบาลท่าแซะ จังหวัดชุมพร
คำสำคัญ:
ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด, โรคเบาหวานชนิดที่ 2บทคัดย่อ
การวิจัยเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวางนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด และวิเคราะห์อิทธิพลของความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมดังกล่าวในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลท่าแซะ จังหวัดชุมพร กลุ่มตัวอย่างจำนวน 151 คน ได้จากการสุ่มอย่างง่าย เครื่องมือเป็นแบบสอบถาม 3 ตอน มีค่าความเที่ยงโดยรวมเท่ากับ 0.92 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและการถดถอยเชิงเส้นพหุคูณ
ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่มีความรอบรู้ด้านสุขภาพโดยรวมอยู่ในระดับมาก ร้อยละ 74.17 (Mean = 3.89, SD = 0.44) และมีพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดอยู่ในระดับมาก ร้อยละ 70.20 (Mean = 3.87, SD = 0.58) ทักษะการเข้าใจข้อมูลสุขภาพ การตัดสินใจด้านสุขภาพ และการนำข้อมูลสุขภาพไปใช้ สามารถร่วมกันพยากรณ์พฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (F(3,147) = 62.037, p < 0.001) โดยอธิบายความแปรปรวนได้ร้อยละ 55.90 (R² = 0.559) ทั้งนี้ ทักษะการเข้าใจข้อมูลสุขภาพมีน้ำหนักการพยากรณ์สูงที่สุด (Beta = 0.342) ผลการศึกษาสะท้อนว่าควรส่งเสริมทักษะการเข้าใจ การตัดสินใจ และการนำข้อมูลสุขภาพไปใช้ เพื่อสนับสนุนพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมโรค. (2567, 13 พฤศจิกายน). กรมควบคุมโรค รณรงค์วันเบาหวานโลก 2567 มุ่งเน้นให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีและมีความสุข แม้จะต้องอยู่ร่วมกับโรคเบาหวาน.
กัญญารัตน์ วันเพ็ง, พนิดา พรหมพงษ์, ปัญจรัตน์ ไล้สุวรรณชาติ, ปุรินทร์ ศรีศศลักษณ์, สุภาวดี นพรุจจินดา, และธณารัตน์ พลับพลาไชย. (2564). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุที่ป่วยเป็นโรคเบาหวานชนิดที่ 2 เขตอำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี. วารสารวิจัยสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 14(3), 126–137.
กิตนิษฐา โพธิ์ละเดา, วรัชฎา ราชชมภู, สิรินาถ นักรำ, ประเสริฐ ประสมรักษ์, สุภาวดี พันธุมาศ, และยุวดี สารบูรณ์. (2563). ความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ในเขตเมืองและเขตชนบท อำเภอเมืองอำนาจเจริญ จังหวัดอำนาจเจริญ. วารสารสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดขอนแก่น, 2(1), 21–40.
กฤษฎา เจริญรื่น. (2566). ความสัมพันธ์ระหว่างความรอบรู้ด้านสุขภาพกับพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้ป่วยเบาหวาน ตำบลกุดชมภู อำเภอพิบูลมังสาหาร จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารสาธารณสุขและสุขภาพศึกษา, 3(2), 1–13.
ขวัญเมือง แก้วดำเกิง. (2564). ความรอบรู้ด้านสุขภาพ: กระบวนการ ปฏิบัติการ เครื่องมือประเมิน. ไอดี ออล ดิจิตอล พริ้นท์.
จงรัก สุวรรณรัตน์, และธณกร ปัญญาใสโสภณ. (2565). การพัฒนารูปแบบระบบความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมสุขภาพและค่าน้ำตาลสะสมในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 40(2), 95–104.
ธวัช จันแดง. (2567). ความรอบรู้ด้านสุขภาพและพฤติกรรมการดูแลสุขภาพตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภอเมือง จังหวัดนครพนม. วารสารการศึกษา-สุขภาพและการจัดการสิ่งแวดล้อม, 9(4), 478–484.
ปณภัช ประสานวรกิจการ, และอมรศักดิ์ โพธิ์อ่ำ. (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการควบคุมระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ่อโพธิ์ อำเภอนครไทย จังหวัดพิษณุโลก. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนอร์ทเทิร์น, 5(3), 79–91.
ปิยนาฏ แซ่ก๋ง. (2567). ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 โรงพยาบาลนาบอน. วารสารวิชาการเพื่อการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิและสาธารณสุข, 1(3), 59–72.
ไพรฑูรย์ สอนทน. (2563). Association between health literacy and glycemic control of patients with type 2 diabetes mellitus. Thai Journal of Public Health, 50(1), 76–88.
ภคภณ แสนเตชะ, และประจวบ แหลมหลัก. (2563). ผลของโปรแกรมพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพในผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ตำบลแม่ปืม อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา. วารสารสุขศึกษา, 43(2), 150–164.
รัตนาภรณ์ กล้ารบ, อรพินท์ สีขาว, และชฎาภา ประเสริฐทรง. (2564). ผลของโปรแกรมความรอบรู้ด้านสุขภาพสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้. วารสารพยาบาลทหารบก, 22(3), 274–283.
เรืองศิลป์ เตชะบุญญะ, สุทธีพร มูลศาสตร์, และกฤษณาพร ทิพย์กาญจนเรขา. (2564). ประสิทธิผลของโปรแกรมพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพสำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เสี่ยงต่อโรคไตเรื้อรัง. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 37(2), 50–62.
วรรณี จิวสืบพงษ์, กฤษฎา เหล็กเพชร, และจันทิมา นวะมะวัฒน์. (2566). ความรอบรู้ด้านสุขภาพที่มีผลต่อความสามารถในการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 15(3), 30–43.
วิฑูรย์ วิชาพร. (2566). ปัจจัยความรอบรู้ด้านสุขภาพที่มีอิทธิพลต่อการจัดการตนเองของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 อำเภอไทรงาม จังหวัดกำแพงเพชร. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีนอร์ทเทิร์น, 4(1), 115–136.
วิชัย เอกพลากร, หทัยชนก พรรคเจริญ, และวราภรณ์ เสถียรนพเก้า. (2564). การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562–2563. คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล.
สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์ฯ, ราชวิทยาลัยอายุรแพทย์แห่งประเทศไทย, สมาคมต่อมไร้ท่อแห่งประเทศไทย, กรมการแพทย์, และสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ. (2566). แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566.
อัจฉรา จินดาวัฒนวงศ์. (2565). ความรอบรู้ด้านสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในเขตพื้นที่รับผิดชอบของศูนย์สุขภาพชุมชนเมืองโรงพยาบาลประจวบคีรีขันธ์. วารสารวิจัยเพื่อการส่งเสริมสุขภาพและคุณภาพชีวิต, 2(3), 25–36.
หทัยรัตน์ ตัลยารักษ์, สิตา ฤทธิ์ธาธรรม, ธัญญ์นลิน ไกรนรา, สุดารัตน์ รำเพย, สุวนันท์ ดาราพงษ์, และธารทิพย์ มากแก้ว. (2567). ประสิทธิผลของโปรแกรมพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านป่ายาง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 20(2), 88–101.
ALSharit, B. A., & Alhalal, E. A. (2022). Effects of health literacy on type 2 diabetic patients’ glycemic control, self-management, and quality of life. Saudi Medical Journal, 43(5), 465–472. https://doi.org/10.15537/smj.2022.43.5.20210917
American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes. (2026). 6. Glycemic goals, hypoglycemia, and hyperglycemic crises: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care, 49(Supplement 1), S132–S149. https://doi.org/10.2337/dc26-S006
Butayeva, J., Ratan, Z. A., Downie, S., & Hosseinzadeh, H. (2023). The impact of health literacy interventions on glycemic control and self-management outcomes among type 2 diabetes mellitus: A systematic review. Journal of Diabetes, 15(9), 724–735. https://doi.org/10.1111/1753-0407.13436
Hussein, S. H., Albatineh, A. N., Almajran, A., & Ziyab, A. H. (2021). Association of health literacy and other risk factors with glycemic control among patients with type 2 diabetes in Kuwait: A cross-sectional study. Primary Care Diabetes, 15(3), 571–577. https://doi.org/10.1016/j.pcd.2021.01.011
International Diabetes Federation. (2025). IDF Diabetes Atlas (11th ed.). IDF Diabetes Atlas, 11th edition
Saleh, A., Wirda, W., Irwan, A. M., & Latif, A. I. (2021). The relationships among self-efficacy, health literacy, self-care and glycemic control in older people with type 2 diabetes mellitus. Working with Older People, 25(2), 164–169. https://doi.org/10.1108/WWOP-08-2020-0044
World Health Organization. (2024, November 14). Diabetes. World Health Organization
World Health Organization. (2025, December 22). Health literacy. World Health Organization
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
