Factors Associated with Surveillance and Preventive Behavior of Health Impacts from Particles less than 2.5 micrometers in Diameter (PM2.5) of Health Volunteers in Nong Khai
Keywords:
Surveillance, Prevention, Health effects, PM2.5Abstract
This descriptive study aimed to examine factors associated with the behavior of monitoring and preventing health impacts from particulate matter with a diameter of less than 2.5 microns (PM2.5) among health volunteers in Nong Khai. The sample consisted of 270 village health volunteers. Data were collected by using a questionnaire. Descriptive statistics and multiple logistic regression were used to determine the relationship between various factors and PM2.5 related health protection behaviors. The results showed that the majority of health volunteers in Nong Khai were female (78.52%), age 50 and over (70.74%), with a mean age of 53.45 years (S.D. = 9.44). 42.59% of them had previously attended training on PM2.5 surveillance and prevention. Statistically significant factors (P-value < 0.05) associated with health monitoring and prevention behaviors regarding PM2.5 after controlling for other variables in the model included: 1) duration of stay in the community (ORadj = 2.55, 95%CI = 1.32-4.92, P-value = 0.005) 2) training history on PM2.5 monitoring and prevention (ORadj = 3.96, 95%CI = 2.19-7.18, P-value < 0.001) and 3) health protection decision-making literacy (ORadj = 12.78, 95%CI = 2.74-59.66, P-value = 0.001). Therefore, in order to raise the environmental health literacy, public health personnel should organize educational activities related to PM2.5, particularly in part of information comprehension and health-protective decision-making. Including activity design focuses on cognitive processes and skill-building through methods such as lectures, demonstrations, and hands-on practice.
References
World Health Organization. Ambient (outdoor) air pollution [Internet]. 2024 [Cited 2025 Feb 21]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ambient-(outdoor)-air-quality-and-health
World Health Organization. Household air pollution [Internet]. 2024 [Cited 2025 Feb 21]. Available from: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/household-air-pollution-and-health
กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย. แนวทางการดำเนินงานชุมชนต้นแบบด้านการปรับตัวจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศด้านสาธารณสุข. กรุงเทพมหานคร; 2563.
กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. สถานการณ์และการจัดการปัญหามลพิษทางอากาศและเสียงของประเทศไทย. กรุงเทพฯ: บริษัท ฮีซ์ จำกัด; 2564.
ภาสินี ม่วงใจเพชร, พูลทรัพย์ โพนสิงห์. การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงพรรณนาการเฝ้าระวังผลกระทบต่อสุขภาพจากมลพิษทางอากาศ 5 มิติ กรณีฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) เขตสุขภาพที่ 8 ปี พ.ศ. 2565.วารสารวิชาการสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 8 จังหวัดอุดรธานี [อินเทอร์เน็ต] 2565. [เข้าถึงเมื่อ 25 กุมภาพันธ์ 2568]; 1(1): 28-43. เข้าถึงได้จาก: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/JODPC8/article/view/456/205
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข. การป่วยด้วยโรคจากมลพิษทางอากาศ [อินเทอร์เน็ต]. 2565 [เข้าถึงเมื่อ 5 มกราคม 2566]. เข้าถึงได้จาก: https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-subcatalog/9c647c1f31ac73f4396c2cf987e7448a
Alcala C, Shankar A, Sherman M, Wickliffe J, Covert H, Wilson M, Lichtveld, M. Y.. A Validated Environmental Health Literacy Scale to Improve Community Protection. ISEE Conf Abstr [Internet] 2018. [Cited 2025 Feb 21]. Available from: https://www.researchgate.net/publication/337502814_A_Validated_Environmental_Health_Literacy_Scale_to_Improve_Community_Protection
มัตติกา ยงอยู่. ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในพื้นที่เมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศในเขตสุขภาพที่ 5. วารสารการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม [อินเทอร์เน็ต] 2564. [เข้าถึงเมื่อ 25 กุมภาพันธ์ 2568]; 2(44), 83-96. เข้าถึงได้จาก: https://thaidj.org/index.php/tjha/article/view/11241
พงศธร กันยะมูล, กุลจิรา ชัยชนะ, บุษกร ต. ตระกุล, วีระศักดิ์ หมื่นมูลกาศ, กรกช จันทร์เสรีวิทยา.การประเมินความรู้และพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากฝุ่นละออง PM2.5 ของประชากรที่อาศัยอยู่ในตำบลเกาะช้าง อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย. การประชุมนำเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษา ครั้งที่ 15 มหาวิทยาลัยรังสิต; 13 สิงหาคม 2563; มหาวิทยาลัยรังสิต. เข้าถึงได้จาก: https://rsujournals.rsu.ac.th/index.php/rgrc/article/download/1795/1388/
อังศินันท์ อินทรกำแหง. การจัดทำสถานการณ์ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในพื้นที่เมืองอุตสาหกรรมเชิงนิเวศ. นนทบุรี: กองประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข; 2563.
ชนาพร เขื่อนเป๊ก, ทัศน์พงษ์ ตันติปัญจพร. ปัจจัยทำนายพฤติกรรมการป้องกันการสัมผัสมลพิษทางอากาศของผู้ประกอบอาชีพมอเตอร์ไซค์รับจ้างในเขตอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก. วารสารความปลอดภัยและสุขภาพ [อินเทอร์เน็ต] 2559. [เข้าถึงเมื่อ 6 มีนาคม 2568]; 9(33): 14-25. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/JSH/article/view/130557/97929
สุกัญญา น้อยพิทักษ์, นิภา มหารัชพงศ์, ยุวดี รอดจากภัย. ผลของโปรแกรมส่งเสริมการป้องกันตนเองจากการได้รับมลพิษทางอากาศของหญิงตั้งครรภ์ในเขตควบคุมมลพิษ จังหวัดระยอง. วารสารสาธารณสุขศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา [อินเทอร์เน็ต] 2560. [เข้าถึงเมื่อ 6 มีนาคม 2568]; 12(1): 88-9. เข้าถึงได้จาก: https://journal.lib.buu.ac.th/index.php/health/article/view/5747
Sorensen K, Van den Broucke S, Fullam J, Doyle G, Pelikan J, Slonska Z, et al. Health literacy and public health: A systematic review and integration of definitions and models. BMC Public Health [Internet] 2012. [Cited 2025 Feb 10]; 12(80). Available from: https://link.springer.com/article/10.1186/1471-2458-12-80 https://link.springer.com/article/10.1186/1471-2458-12-80
Hsieh, Bloch, Larson. A simple method of sample size calculation for linear and logistic regression [Internet]1998. [Cited 2025 Feb 10]. Available from: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/(SICI)1097-0258(19980730)17:14%3C1623::AID-SIM871%3E3.0.CO;2-S
นิภาพร คาหลอม, บุษกร สมรักษ์, พรชนก สัพโส, พรอุไร สายสอน, อารียา สมพงษ์, จีราพร ทิพย์พิลา.ความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมการป้องกันตนเองจากฝุ่นคอนกรีตของผู้ปฏิบัติงานผลิตเสาคอนกรีต ตำบลเมืองศรีไค และตำบลโพธิ์ใหญ่ อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม [อินเทอร์เน็ต] 2565. [เข้าถึงเมื่อ 6 มีนาคม 2568]; 5(1): 35-42. เข้าถึงได้จาก: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/OHSWA/article/download/386/158
Kline R.B.. Principles and Practice of Structural Equation Modeling. Guilford Press [Internet]. 2011 [Cited 2025 Feb 10]. Available from: https://psycnet.apa.org/record/2010-18801-000
Schumacker R.E., Lomax R.G. A beginner’s guide to structural equation modeling [Internet]. 3rd ed. New York: Routledge; 2010 [cited 2025 Feb 10]. Available from:
Hair J, Black W, Babin B, Anderson R. Multivariate Data Analysis [Internet] 2010. [cited 2025 Feb 10]. Available from:
https://www.drnishikantjha.com/papersCollection/Multivariate%20Data%20Analysis.pdf
Best JW. Research in education. (3rd ed) Englewood Cliffs, NJ: Prentic Hall; 1977.
ณภัทร พงษ์เทิดศักดิ์, พัชรา ก้อยชูสกุล, พิรภานุวัตณ์ ชื่นวงศ์. ความรู้ความเข้าใจและพฤติกรรมในการป้องกันตนเองในภาวะหมอกควันของประชาชน ในเขตพื้นที่เทศบาลตำบลจันจว้า อำเภอแม่จัน จังหวัด เชียงราย. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย [อินเทอร์เน็ต] 2558. [เข้าถึงเมื่อ 6 มีนาคม 2568]. 8(17):140-7. เข้าถึงได้จาก: https://so01.tci-thaijo.org/index.php/crrugds_ejournal/article/view/81893
จิราภรณ์ หลาบคํา, จินตนา ศิริบูรณ์พิพัฒนา, ธนาพร ทองสิม. พฤติกรรมการป้องกันฝุ่นหินของพนักงานโรงโม่หินในอำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี. วารสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมหาวิทยาลัยอุบลราชธานี[อินเทอร์เน็ต] 2560. [เข้าถึงเมื่อ 12 มีนาคม 2568]. 19(1):71-83. เข้าถึงได้จาก: https://li01.tci-thaijo.org/index.php/sci_ubu/article/view/86432
วิชัย ศรีผา. การพัฒนาความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมเพื่อจัดการปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก(PM2.5) ในกลุ่มอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) อำเภอโซ่พิสัย จังหวัดบึงกาฬ. วารสารศูนย์อนามัยที่ 7 ขอนแก่น [อินเทอร์เน็ต] 2564. [เข้าถึงเมื่อ 12 มีนาคม 2568]. 14(1):29-3. เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/johpc7/article/view/251255
จินดาวัลย์ วิบูลย์อุทัย. การประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพในงานอนามัยสิ่งแวดล้อม. วารสารการจัดการสิ่งแวดล้อม [อินเทอร์เน็ต] 2553. [เข้าถึงเมื่อ 12 มีนาคม 2568]. 6(2):133-44. เข้าถึงได้จาก: https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JEM/article/view/29077
สรวิชญ์ สิทธิยศ, ปฏิพัทธ์ วงค์เรือง และประจวบ แหลมหลัก. ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมและพฤติกรรมการป้องกัน PM2.5 ของเยาวชนพื้นที่สูงในช่วงเผาในที่โล่งในจังหวัดพะเยา ประเทศไทย. วารสารวิชาการสาธารณสุขชุมชน [อินเทอร์เน็ต] 2566. [เข้าถึงเมื่อ 12 มีนาคม 2568]. 9(1):9-20. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ajcph/article/view/258411
วลัยพรรณ สัมฤทธิ์วัชฌาสัย, นิตยา ชาคำรุณ. การพัฒนารูปแบบความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดไม่เกิน 2.5 ไมครอน จังหวัดสมุทรปราการ. วารสารความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม [อินเทอร์เน็ต] 2566. [เข้าถึงเมื่อ 14 มีนาคม 2568]. 32(1):72-88. เข้าถึงได้จาก: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/OHSWA/article/download/1718/1169/9466
อุไรรัตน์ คูหะมณี, ยุวดี รอดจากภัย และนิภา มหารัชพงศ์. ความรอบรู้ด้านสุขภาพกับบทบาทของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ในการป้องกันโรคเรื้อรัง. วารสารกรมการแพทย์ [อินเทอร์เน็ต] 2563. [เข้าถึงเมื่อ 14 มีนาคม 2568]. 45(1):137-142. เข้าถึงได้จาก: https://he02.tci-thaijo.org/index.php/JDMS/article/download/244774/166381
โชคชัย เกตุสถิต, ปวีณา แก้วเขียว. ความรอบรู้ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ในการป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพจากฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) ในพื้นที่เขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษ จังหวัดตาก, วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค สคร.2 พิษณุโลก [อินเทอร์เน็ต] 2565. [เข้าถึงเมื่อ 14 มีนาคม 2568]. 9(2). เข้าถึงได้จาก: https://he01.tci-thaijo.org/index.php/dpcphs/article/view/256762/174016
อัพเดต : วันที่ 1 มกราคม 2569 
