การพัฒนาโปรแกรมการสอนการช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐานภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันที่สอดคล้องกับวิถีมุสลิมในบริบทพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ กรณีศึกษานักเรียนมัธยมปลาย โรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม สังกัดสำนักงานการศึกษาเอกชนจังหวัดยะลา
คำสำคัญ:
การช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐาน, วิถีมุสลิม, สามจังหวัดชายแดนภาคใต้บทคัดย่อ
การวิจัยและพัฒนาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนาโปรแกรมการสอนการช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐานในภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลันที่สอดคล้องกับวิถีมุสลิมในบริบทสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ (2) เปรียบเทียบระดับความรู้ก่อนและหลังการเรียนของนักเรียนมัธยมปลาย (3) ประเมินทักษะการช่วยฟื้นคืนชีพภายหลังเข้าร่วมโปรแกรม และ (4) ประเมินความพึงพอใจของผู้เรียนที่มีต่อโปรแกรม การวิจัยแบ่งเป็น 2 ระยะ ได้แก่ (1) ระยะพัฒนาโปรแกรม โดยใช้วิธีการกลุ่มผู้ทรงคุณวุฒิแบบเจาะจง 5 คน จากสาขาเวชศาสตร์ฉุกเฉิน การแพทย์ฉุกเฉิน การศึกษา และศาสนาอิสลาม เพื่อร่วมพัฒนาแผนการสอนและเนื้อหา และ (2) ระยะทดลองใช้โปรแกรมกับนักเรียน ม.4–ม.6 จากโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลามในอำเภอเมืองยะลา จำนวน 35 คน โดยสุ่มจากโรงเรียนที่เข้าเกณฑ์ เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แผนการสอน สื่อการเรียนรู้ แบบทดสอบความรู้ แบบประเมินทักษะ และแบบประเมินความพึงพอใจ ผลการวิจัยพบว่า (1) โปรแกรมประกอบด้วยแผนการสอน 4 ครั้ง ๆ ละ 1 ชั่วโมง ครอบคลุมเนื้อหาทางการแพทย์และหลักศาสนาอิสลาม (2) ความรู้หลังเรียนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01) (3) ทักษะอยู่ในระดับสูง (ร้อยละ 97.35) สูงกว่าเกณฑ์ ≥70% อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01) และ (4) ความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด (Mean=4.68, SD=0.554) สรุปว่าโปรแกรมนี้มีประสิทธิภาพและเหมาะสมกับบริบทวัฒนธรรมและศาสนาในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้
เอกสารอ้างอิง
ณรงค์กร ชัยวงศ์, และคณะ. ผลของโปรแกรมการพัฒนาทักษะการเรียนรู้การช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐาน ภาวะหัวใจหยุดเต้นเฉียบพลัน ของนักศึกษามหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์. ประชุมวิชาการวิจัยและนวัตกรรมระดับชาติ. 2563;2(1):1-13. Available from: [https://dspace.bru.ac.th/xmlui/ bitstream/handle/123456789/7833/proceeding%20%a5.pdf?sequence=2&isAllowed=y]
เปมิกา รักไทย, ดำรงศักดิ์ พงษ์ประจักษ์, มาริสา แสนพันธุ. ประสิทธิภาพของการให้คำแนะนำการกดหน้าอกทางโทรศัพท์ในสถานการณ์จำลอง [วิทยานิพนธ์]. มหาวิทยาลัยมหิดล; 2561.
พิริพัฒน์ เตชะกันทา, ภูมินทร์ ดวงสุริยะ, สุชาติ เครื่องชัย. ผลของโปรแกรมการจัดการเรียนการสอนต่อความรู้และทักษะการช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐานของนักศึกษาพยาบาลศาสตร์ ชั้นปีที่ 1. วารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือ. 2566;10(2):181. Available from: [https://he01.tcithaijo.org /index.php/johss/article/view/266182/179872]
กระทรวงสาธารณสุข. สถิติสาธารณสุข 2565. กรุงเทพฯ: สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข; 2566. Available from: https://spd.moph.go.th/wp-content/uploads/2023/11/ Hstatistic65.pdf
กองโรคไม่ติดต่อ. รายงานผู้เสียชีวิตจากโรคไม่ติดต่อ จังหวัดยะลา ปี 2565. กระทรวงสาธารณสุข; 2565. Available from: https://ylo.moph.go.th/chronic/rep_serv_olddeath.php
มนต์สันต์ เล็กเจริญวงศ์. แนวทางการพัฒนาการฝึกอบรมการช่วยฟื้นคืนชีพเบื้องต้นในทหารกองประจำการ. กรุงเทพฯ: วิทยาลัยเสนาธิการทหาร, สถาบันวิชาการป้องกันประเทศ; 2566.
Kleinman ME, Brennan EE, Goldberger ZD, Swor RA, Terry M, Bobrow BJ, Rea T. Part 5: Adult basic life support and cardiopulmonary resuscitation quality: 2015 American Heart Association guidelines update for cardiopulmonary resuscitation and emergency cardiovascular care. Circulation. 2015;132(18 Suppl 2):S414-S435.
ธนาภรณ์ แสงสว่าง. ปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จในการช่วยฟื้นคืนชีพผู้ป่วยหัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาล ภายในแผนกฉุกเฉิน โรงพยาบาลหนองคาย. วารสารฉุกเฉินการแพทย์แห่งประเทศไทย. 2565;2(1):31. Available from: https://he03.tci-thaijo.org/index.php/Jemst-01JHS/article/view/311/114
กษมณฑ์ อร่ามวาณิชย์, ยุวเรศมคฐ์ สิทธิชาญบัญชาฒ, และคณะ. ผลจากการเรียนรู้เรื่องการช่วยฟื้นคืนชีพในเรียนระดับประถมศึกษา (โครงการรามาน้อย). รามาธิบดีเวชสาร. 2561;4(1):30. doi:10.33165/rmj.2019.42.1.132460
ตายูดิน อุสมาน, วันฮารงค์ บินอิสริส, สุไลมาน หะโมะ, คมวิทย์ สุขเสนีย์. รูปแบบการสร้างสันติภาพในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้โดยองค์กรภาคประชาสังคม (รายงานการวิจัย). ยะลา: มหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา; 2561. Available from: https://wb.yru.ac.th/bitstream/yru/5556/1/42.pdf
Al-Sharif M. Islamic guidelines on medical ethics: Addressing the concerns of healthcare practices in Muslim societies. Journal of Islamic Ethics. 2020;5(2):145-160.
ทศณพ โดยมาก. การดำรงอัตลักษณ์ของคนเชื้อสายมลายูในชุมชนมุสลิมเพชรบุรี ซอย 7 เขตราชเทวี กรุงเทพมหานคร. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์; 2564. Available from: [https://digital.library.tu.ac.th/tu_dc/digital/api/DownloadDigitalFile/dowload/190189]
ยูซูฟ นิมะ, สุภัทร ฮาสุวรรณกิจ, editors. การแพทย์และการดูแลผู้ป่วยที่สอดคล้องกับวิถีมุสลิม. สงขลา: สถาบันวิจัยระบบสุขภาพภาคใต้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์; 2551.
เสริมศักดิ์ กิจสุขุม. ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการใช้ยาของผู้ป่วยโรคไม่ติดต่อเรื้อรังในชาวไทยมุสลิมในเขตพื้นที่ตำบลบึงศาล อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก. วารสารวิชาการสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครนายก. 2568;5(1):27-42. Available from: [https://nayok.moph.go.th/web /wp-content/uploads/2025/01/บทความเผยแพร่ในวารสาร-เสริมศักดิ์.pdf]
สุกัญญา วรรณศรี, สืบตระกูล ตันตลานุกุล, กิตติพร เนาว์สุวรรณ. เปรียบเทียบผลการสอนการช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐานระหว่างโปรแกรมการสอนอย่างละเอียดกับการสอนโดยใช้วีดีโอประกอบในนักเรียนระดับประถมศึกษาตอนปลาย จังหวัดน่าน. วารสารโรงพยาบาลแพร่. 2562;27(2):80. Available from: [https://thaidj.org/index.php/jpph/article/view/10461/9236?fbclid=IwAR0Z7OodT 8ep89_y_By51i6sR2S55Yo8jKuqDUWFDqEDQAUefXCq5qeJS9I]
ศศิธร ตันติเอกรัตน์. ประสิทธิผลของโปรแกรมการช่วยชีวิตขั้นพื้นฐานต่อความรู้ การรับรู้ความสามารถของตนเอง และทักษะการช่วยชีวิตขั้นพื้นฐานของนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี. วารสารวิทยาลัยพยาบาลพระจอมเกล้า จังหวัดเพชรบุรี. 2564;4(2):113-114.
มูฮำหมัด อัซซอมาดีย์. นวัตกรรมการบริหารวิชาการโรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลามตามแนวคิดคุณลักษณะเยาวชนมุสลิมสำหรับสังคมโลกอนาคต [ปริญญาครุศาสตรดุษฎีบัณฑิต]. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2566.
อภิรมย์ เลี่ยนเครือ, อารญา โถวรุ่งเรือง, ปุณยารัตน์ หัตถกี, ปราณี เสนีย์, ปริญญา แก้วสงค์, อุดมศักดิ์ ศิริหนองหว้า. ผลของโปรแกรมการสอนการช่วยชีวิตขั้นพื้นฐานต่อความรู้ ทัศนคติ และทักษะในการช่วยชีวิตขั้นพื้นฐานในนักเรียนประถมศึกษาโรงเรียนวัดดวงแข. วารสารพยาบาลโรคหัวใจและทรวงอก. 2565;33(1):153.
วริศรา เบ้านู. ประสิทธิผลของโปรแกรมการแนะนำการช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐานทางโทรศัพท์ กรณีพบผู้ป่วยหัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาลของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย. วารสารการพัฒนางานประจำสู่งานวิจัย. 2562;6(1):37-47. Available from: [https://rasen.mahidol.ac.th/ ojs/index.php/JPR2R/article/view/64/67]
สุปราณี พลธนะ. การพัฒนาระบบฐานข้อมูลด้านสุขภาพของผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจหยุดเต้น (Cardiac arrest) ในระบบการแพทย์ฉุกเฉินของประเทศไทยในยุคชีวิตวิถีใหม่ [รายงานผลการวิจัย]. กรุงเทพฯ: วิทยาลัยพยาบาลกองทัพเรือ ศูนย์วิทยาการ กรมแพทย์ทหารเรือ; 2565.
เพ็ญพักตร์ ไชยสงเมือง, ชัจคเณค์ แพรขาว. ผลของโปรแกรมสอนการช่วยเหลือขั้นพื้นฐานภาวะหัวใจหยุดเต้นต่อความรู้และทักษะของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนมัธยมประจำจังหวัดหนึ่งแห่งในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยบัณฑิตศึกษา ระดับชาติและนานาชาติ. 2560;17(16):763-774. Available from: [https://gsbooks.gs.kku.ac.th/60 /nigrc2017/pdf/MMO16.pdf]
เมธาวี ขติยะสุนทร. การวิเคราะห์เนื้อหาเกี่ยวกับสถานการณ์ภาคใต้เกี่ยวกับที่รายงานในข่าวหน้าหนึ่งของหนังสือพิมพ์รายวันประชานิยมของไทย (รายงานผลการวิจัย). เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่; 2555.
กล้วยไม้ ธิพรพรรณ, อนุสรณ์ อุระ, ธวัชชัย ทัศนิยม. โครงการการพัฒนาการสอนด้วยโปรแกรมการช่วยฟื้นคืนชีพขั้นพื้นฐานโดยครูต่อนักเรียน ตำบลโคกสี และตำบลหนองตูม อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. เชียงใหม่: สยามพิมพ์นานา; 2565. Available from: [https://ph.cmu.ac.th /SECSICMU/r_pdf/y2/13.pdf]
กมล โพธิ์เย็น. Active Learning: การจัดการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์การจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร. 2564;19(1):11–28. Available from: https://so02.tci-thaijo.org/index.php/suedujournal/article/download/245317/168931/
Vygotsky LS. Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press; 1978.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการแพทย์ฉุกเฉินแห่งประเทศไทย
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
