อัตรารอดชีวิตและปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการเสียชีวิตของผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาลในระบบการแพทย์ฉุกเฉินของประเทศไทย

พีรดนย์  ศรีจันทร์; ไพรินทร์ พัสดุ; สุปราณี พลธนะ

ผู้แต่ง

พีรดนย์ ศรีจันทร์ สำนักวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
ไพรินทร์ พัสดุ สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย
สุปราณี พลธนะ วิทยาลัยพยาบาลกองทัพเรือ

คำสำคัญ:

อัตรารอดชีวิต, ปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการเสียชีวิต, ผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาล

บทคัดย่อ

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอัตรารอดชีวิตและปัจจัยที่สัมพันธ์ต่อการเสียชีวิตของผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาลในระบบการแพทย์ฉุกเฉินของประเทศไทย เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาแบบย้อนหลัง โดยเก็บข้อมูลจากผู้ป่วยที่มีภาวะหัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาลใน 4 ภูมิภาคของประเทศไทย ได้แก่ โรงพยาบาลเขตภาคเหนือ จำนวน 2 โรงพยาบาล เขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือ 2 โรงพยาบาล เขตภาคกลาง 2 โรงพยาบาล และเขตภาคใต้ 2 โรงพยาบาล จำนวน 685 คน โดยใช้แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป ประวัติการรักษา และแบบสอบถามข้อมูลผู้ป่วย กลุ่มอายุ ภูมิภาค ประเภทของสิทธิ์การรักษา ประเภทของโรงพยาบาลที่เข้ารับการรักษา การทำ (cardiopulmonary resuscitation; CPR) ก่อนถึงโรงพยาบาล การทำ CPR ที่ห้องฉุกเฉิน วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมานแบบ Cox proportional regression ผลการวิจัย พบว่า อุบัติการณ์ของภาวะหัวใจหยุดเต้นนอกโรงพยาบาล ส่วนใหญ่เป็นเพศชาย (ร้อยละ 64.7) และมีอายุมากกว่า 60 ปี (ร้อยละ 45.6) ปัจจัยที่ส่งผลต่ออัตราการเสียชีวิต ได้แก่ ภูมิภาค (95%CI=0.002–0.172, p=0.001) การทำ CPR ก่อนถึงโรงพยาบาล (95%CI=1.18–2.19, p=0.003) การทำ CPR ที่ห้องฉุกเฉิน (95%CI=1.24–4.21, p=0.008) ทั้งนี้ควรดำเนินการวิจัยในหลายภูมิภาค ทั้งในเขตเมืองและชนบท เพื่อเปรียบเทียบบริบทของระบบบริการการแพทย์ฉุกเฉิน ความพร้อมของทรัพยากร และการเข้าถึงบริการ ซึ่งจะช่วยให้ได้ข้อมูลที่หลากหลายและสะท้อนสภาพปัญหาได้อย่างรอบด้าน

เอกสารอ้างอิง

Virani SS, Alonso A, Benjamin EJ, Bittencourt MS, Callaway CW, Carson AP, et al. Heart disease and stroke statistics–2020 update: a report from the American Heart Association. Circulation [Internet]. 2020 [cited 2026 May 16];2020;141(9):e139–e596. Available from: doi:10.1161/CIR.0000000000000757

กองระบาดวิทยา กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานการเฝ้าระวังการบาดเจ็บ พ.ศ. 2561. นนทบุรี: กรมควบคุมโรค; 2561.

สำนักโรคไม่ติดต่อ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. รายงานสถานการณ์โรคไม่ติดต่อประเทศไทย พ.ศ. 2563.

Kiatchoosakun S, Sutra S, Thepsuthammarat K. Coronary artery disease in the Thai population: data from health situation analysis 2010. J Med Assoc Thai 2012;95 Suppl 7:S149-55.

Berdowski J, Berg RA, Tijssen JGP, Koster RW. Global incidences of out-of-hospital cardiac arrest and survival rates: systematic review of 67 prospective studies. Resuscitation 2010;81(11):1479-87.

Del Rios M, Bartos JA, Panchal AR, Atkins DL, Cabañas JG, Cao D, et al. Part 1: executive summary: 2025 American Heart Association Guidelines for Cardiopulmonary Resuscitation and Emergency Cardiovascular Care. Circulation 2025;152(16_suppl_2):S284-S312.

Link MS, Berkow LC, Kudenchuk PJ, Halperin HR, Hess EP, Moitra VK, et al. Part 7: adult advanced cardiovascular life support: 2015 American Heart Association guidelines update for cardiopulmonary resuscitation and emergency cardiovascular care. Circulation 2015;132(18 Suppl 2):S444-64.

สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ. รายงานโครงการส่งเสริมการใช้เครื่อง AED และการอบรมช่วยชีวิตประชาชน. นนทบุรี: สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ; 2563.

Panchal AR, Bartos JA, Cabañas JG, Donnino MW, Drennan IR, Hirsch KG, et al. Part 3: adult basic and advanced life support: 2020 American Heart Association guidelines for cardiopulmonary resuscitation and emergency cardiovascular care. Circulation 2020;142(16 Suppl 2):S366-S468.

Photipim M, Laohasiriwong W, Thinkhamrop B, Sethasathien A, Hurst C. The effect of response time on survival among non-traumatic out-of-hospital cardiac arrest patients in Thailand. J Health Res 2016;30(1):19-24.

Baldi E, Sechi GM, Mare C, Canevari F, Brancaglione A, Primi R, et al. Out-of-hospital cardiac arrest during the COVID-19 outbreak in Italy. N Engl J Med 2020;383:496-498.

El Sayed MJ, Tamim H, Mailhac A, Mann NC. Measuring the impact of emergency medical services (EMS) on out-of-hospital cardiac arrest survival in a developing country: A key metric for EMS systems’ performance. Medicine (Baltimore). 2017;96(29):e7570.

Marijon E, Karam N, Jost D, Perrot D, Frattini B, Derkenne C, et al. Out-of-hospital cardiac arrest during the COVID-19 pandemic in Paris, France: a population-based, observational study. Lancet Public Health 2020;5(8):e437-e443.

Stassen W, Wallis LA, Castren M, Kurland L. Out-of-hospital cardiac arrests in the city of Cape Town, South Africa: a retrospective, descriptive analysis of prehospital patient records. BMJ Open 2021;11(8):e049141.

Song J, Guo W, Lu X, Kang X, Song Y, Gong D. The effect of bystander cardiopulmonary resuscitation on the survival of out-of-hospital cardiac arrests: a systematic review and meta-analysis. Scand J Trauma Resusc Emerg Med 2018;26(1):86.

Groh WJ. The importance of rapid response in out-of-hospital cardiac arrest. Am J Emerg Med 2001;19(2):166-7.

Kitamura T, Kiyohara K, Sakai T, Matsuyama T, Hatakeyama T, Shimamoto T, Izawa J, Fujii T, Nishiyama C, Kawamura T, Iwami T. Public-access defibrillation and out-of-hospital cardiac arrest in Japan. N Engl J Med 2016 Oct 27;375(17):1649-59.

Rajan S, Wissenberg M, Folke F, Hansen SM, Gerds TA, Kragholm K, et al. Association of bystander cardiopulmonary resuscitation and survival according to ambulance response times after out-of-hospital cardiac arrest. Circulation 2016;134(25):2095-2104.

Mathiesen WT. Response time and survival in out-of-hospital cardiac arrest. Scand J Trauma Resusc Emerg Med [Internet]. 2018 [cited 2026 May 16];26(1):31. Available from: doi: 10.1186/s13049-018-0498-8

Huang JB. Factors influencing survival after out-of-hospital cardiac arrest in Taiwan. J Emerg Med [Internet] 2021 [cited 2026 May 16];60(4):534-40. Available from: doi: 10.1016/j.jemermed.2020.12.016