ความรู้เกี่ยวกับอาการโรคหัวใจและโรคหลอดเลือดสมอง รวมถึงการตอบสนองภาวะฉุกเฉินของประชาชนไทยอายุ 15–60 ปี ในกรุงเทพมหานคร

บทคัดย่อ

โรคหัวใจและหลอดเลือด (cardiovascular disease: CVD) รวมถึงโรคหัวใจและโรคหลอดเลือดสมอง ยังคงเป็นสาเหตุสำคัญของการเจ็บป่วยและการเสียชีวิตทั่วโลก และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในประเทศไทย การรับรู้สัญญาณอาการตั้งแต่ระยะเริ่มต้นและการตอบสนองต่อภาวะฉุกเฉินอย่างเหมาะสมเป็นปัจจัยสำคัญในการลดอัตราการเสียชีวิต อย่างไรก็ตาม ยังพบช่องว่างระหว่างความรู้และการนำไปปฏิบัติ โดยเฉพาะในประชากรเขตเมือง การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินความรอบรู้ด้านสุขภาพหัวใจและหลอดเลือด (ความรู้เกี่ยวกับอาการของโรคหัวใจและโรคหลอดเลือดสมอง) ประเมินความพร้อมในการตอบสนองต่อภาวะฉุกเฉิน และศึกษาปัจจัยทางประชากรศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับทั้งสองด้านในประชาชนไทยอายุ 15–60 ปี ในเขตกรุงเทพมหานคร การศึกษานี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง โดยเก็บข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างจำนวน 1,122 คน ด้วยแบบสอบถามออนไลน์ที่มีโครงสร้างและผ่านการตรวจสอบความตรงและความเชื่อมั่น ความรอบรู้ด้านสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดวัดด้วยแบบทดสอบปรนัยจำนวน 20 ข้อ (ช่วงคะแนน 0–20) ขณะที่ความพร้อมในการตอบสนองต่อภาวะฉุกเฉินประเมินด้วยคำถามเชิงสถานการณ์จำนวน 10 ข้อ (ช่วงคะแนน 0–10) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบ t-test แบบกลุ่มอิสระ การวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียว (ANOVA) สหสัมพันธ์เพียร์สัน และการวิเคราะห์ถดถอยพหุคูณ โดยกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ p<0.05 ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างร้อยละ 56.51 มีความรอบรู้ด้านสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดอยู่ในระดับดี ร้อยละ 35.83 อยู่ในระดับปานกลาง และร้อยละ 7.66 อยู่ในระดับต่ำ ในขณะที่ความพร้อมในการตอบสนองต่อภาวะฉุกเฉินอยู่ในระดับสูง โดยร้อยละ 91.09 อยู่ในระดับดี อายุ (p<0.05) และรายได้ครัวเรือนต่อเดือน (p<0.05) เป็นปัจจัยที่มีนัยสำคัญในการทำนายความรอบรู้ด้านสุขภาพ และทั้งสองปัจจัยยังสามารถทำนายความพร้อมในการตอบสนองต่อภาวะฉุกเฉินได้อย่างมีนัยสำคัญ (p<0.05) นอกจากนี้ ความรอบรู้ด้านสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดยังมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความพร้อมในการตอบสนองต่อภาวะฉุกเฉิน โดยสรุปประชาชนไทยในเขตกรุงเทพมหานครมีระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดในระดับปานกลางถึงสูง และมีความพร้อมในการตอบสนองต่อภาวะฉุกเฉินในระดับสูง อย่างไรก็ตาม ยังคงพบความเหลื่อมล้ำตามอายุและสถานะทางเศรษฐกิจและสังคม ผลการศึกษานี้ชี้ให้เห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาแนวทางส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพควบคู่กับการเสริมสร้างพฤติกรรมการตอบสนอง โดยเฉพาะในกลุ่มประชากรวัยหนุ่มสาวและผู้มีรายได้น้อย เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการตอบสนองต่อภาวะฉุกเฉินทางหัวใจและหลอดเลือดอย่างทันท่วงที และส่งเสริมการป้องกันโรคอย่างเท่าเทียม