ความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อความเสี่ยงอาการผิดปกติของระบบกระดูกและกล้ามเนื้อในผู้สูงอายุ จังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนาและเชิงวิเคราะห์แบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความชุกและปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงอาการผิดปกติของระบบกระดูกและกล้ามเนื้อในผู้สูงอายุ อำเภอเมือง จังหวัดศรีสะเกษ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้สูงอายุอายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 400 คน คัดเลือกโดยวิธีการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เก็บรวบรวมข้อมูลระหว่างเดือนตุลาคมถึงธันวาคม พ.ศ. 2568 ด้วยแบบสอบถามที่ประกอบด้วยข้อมูลทั่วไป พฤติกรรมเสี่ยงด้านการยศาสตร์จากการทำงาน และแบบสอบถามมาตรฐานนอร์ดิก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา การทดสอบไคสแควร์ และการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุคูณ ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีอายุเฉลี่ย 65.23 ± 5.42 ปี ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 60.00) ประกอบอาชีพเกษตรกรรม (ร้อยละ 61.00) พบความชุกของกลุ่มเสี่ยงต่อความผิดปกติของระบบกระดูกและกล้ามเนื้อร้อยละ 79.75 โดยมีอาการปวดหรือไม่สบายในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมาร้อยละ 86.50 บริเวณที่พบอาการมากที่สุดคือเข่า (ร้อยละ 33.50) หลัง (ร้อยละ 21.00) และมือ/ข้อมือ (ร้อยละ 16.25) โดยมากกว่าครึ่งหนึ่งมีความรุนแรงของอาการอยู่ในระดับรุนแรงถึงรุนแรงมาก (ร้อยละ 56.50) ผลการวิเคราะห์ถดถอยโลจิสติกพหุคูณพบว่าเพศหญิง (AOR = 1.67, 95% CI: 1.02–2.74) อาชีพเกษตรกรรม (AOR = 3.24, 95% CI: 1.85–5.69) การทำงานในตำแหน่งเดิมต่อเนื่องมากกว่า 20 นาที (AOR = 2.95, 95% CI: 1.74–4.98) การบิดหรือหมุนลำตัวบ่อยครั้ง (AOR = 2.76, 95% CI: 1.63–4.67) การเคลื่อนไหวมือหรือแขนซ้ำ ๆ (AOR = 2.21, 95% CI: 1.34–3.65) และการยกสิ่งของที่มีน้ำหนักมากกว่า 10 กิโลกรัมบ่อยครั้ง (AOR = 2.18, 95% CI: 1.29–3.69) มีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงต่อความผิดปกติของระบบกระดูกและกล้ามเนื้ออย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05) ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่าความผิดปกติของระบบกระดูกและกล้ามเนื้อในผู้สูงอายุมีความสัมพันธ์อย่างชัดเจนกับปัจจัยด้านเพศ อาชีพ และพฤติกรรมการทำงานที่มีภาระทางกาย ควรนำผลการศึกษาไปใช้ในการวางแผนส่งเสริมสุขภาพและปรับพฤติกรรมการทำงานของผู้สูงอายุ โดยเฉพาะกลุ่มที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม เพื่อลดการสัมผัสปัจจัยเสี่ยงทางการยศาสตร์และป้องกันความผิดปกติของระบบกระดูกและกล้ามเนื้อในระยะยาว