การพัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติด ภายใต้โครงการ CBTx ตำบลดินจี่ อำเภอคำม่วง จังหวัดกาฬสินธุ์

บทคัดย่อ

            การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาสถานการณ์การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในการบำบัดฟื้นฟูผู้ติดยาเสพติดภายใต้โครงการ CBTx ตำบลดินจี่ (2) พัฒนารูปแบบการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย และ (3) ประเมินผลการใช้รูปแบบที่พัฒนาขึ้น การวิจัยใช้วิธีการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม 3 วงรอบ โดยมีกลุ่มตัวอย่างจำนวน 50 คน ประกอบด้วย บุคลากรสาธารณสุข ผู้นำชุมชน อาสาสมัครสาธารณสุข เจ้าหน้าที่องค์การบริหารส่วนตำบล เจ้าหน้าที่ตำรวจ ครู และผู้นำศาสนา เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง แบบประเมินการมีส่วนร่วม แนวทางการสนทนากลุ่ม และแบบประเมินผลการดำเนินงาน การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนาและ Paired t-test สำหรับข้อมูลเชิงปริมาณ และการวิเคราะห์เนื้อหาสำหรับข้อมูลเชิงคุณภาพ

            ผลการวิจัยพบว่า การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายก่อนการพัฒนาอยู่ในระดับปานกลาง (2.95±0.70) โดยด้านการติดตามและประเมินผลมีคะแนนต่ำสุด (2.48±0.81) การวิจัยได้พัฒนารูปแบบ DINJEE Model ที่ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบที่เชื่อมโยงกันแบบวงจรต่อเนื่อง ได้แก่ Direction (ทิศทางร่วม) Integration (บูรณาการ) Network Committee (คณะกรรมการเครือข่าย) Joint Activities (กิจกรรมร่วม) Empowerment (เสริมพลัง) และ Evaluation & Exchange (ประเมินและแลกเปลี่ยน) หลังการใช้รูปแบบ DINJEE Model พบการเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทุกด้าน (p<.001) โดยคะแนนการมีส่วนร่วมโดยรวมเพิ่มขึ้นเป็น 4.18±0.54 การเข้าร่วมประชุมเพิ่มขึ้น 43.8% การติดตามผู้ป่วยเพิ่มขึ้น 38.2% อัตราการกลับไปเสพซ้ำลดลง 53.1% และเกิดนวัตกรรม "ระบบพี่เลี้ยงชุมชน" ภาคีเครือข่ายมีความพึงพอใจต่อรูปแบบในระดับมาก (4.28±0.62) รูปแบบ DINJEE Model มีประสิทธิภาพในการเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายและสามารถแก้ไขปัญหาหลักในการดำเนินงาน CBTx  ดังนั้นควรปรับรูปแบบให้เหมาะสมกับบริบทท้องถิ่น บูรณาการเข้ากับนโยบาย CBTx ระดับชาติ และศึกษาประสิทธิผลในระยะยาวต่อไป