การพัฒนารูปแบบการป้องกันและแนวทางแก้ไขปัญหาอุบัติเหตุทางถนนกลไกของคณะกรรมการศูนย์ปฏิบัติการความปลอดภัยทางถนนและการมีร่วมของชุมชน อำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

             การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) นี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนารูปแบบการป้องกันและแก้ไขปัญหาอุบัติเหตุทางถนนในระดับพื้นที่ และ 2) ศึกษาประสิทธิผลของรูปแบบที่พัฒนาขึ้นต่อความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมความปลอดภัยของประชาชน กลุ่มเป้าหมายประกอบด้วย ผู้ให้ข้อมูลหลักในการพัฒนารูปแบบ จำนวน 68 คน ได้แก่ คณะกรรมการศูนย์ปฏิบัติการความปลอดภัยทางถนนระดับอำเภอและท้องถิ่น และประชาชนในอำเภอห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ จำนวน 400 คน ที่ได้จากการสุ่มตัวอย่างแบบหลายขั้นตอน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย กระบวนการ PAR 4 ระยะ และแบบสอบถามความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา และ Paired t-test

            ผลการวิจัยพบว่า 1) รูปแบบที่พัฒนาขึ้น คือ "Huai Thap Than Integrated Road Safety Model" ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบหลัก ได้แก่ การจัดการความปลอดภัยทางถนนอย่างเป็นระบบ, การส่งเสริมการใช้ถนนอย่างปลอดภัย, การส่งเสริมยานพาหนะที่ปลอดภัย, การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่ปลอดภัย และการดูแลหลังเกิดอุบัติเหตุ 2) ภายหลังการดำเนินงานตามรูปแบบ ประชาชนมีคะแนนเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับกฎจราจรและความปลอดภัยเพิ่มขึ้นจาก 7.90 เป็น 8.42 คะแนน (p<.001) คะแนนเฉลี่ยทัศนคติต่อการป้องกันอุบัติเหตุเพิ่มขึ้นจาก 3.40 เป็น 3.52 คะแนน (p=.020) และคะแนนเฉลี่ยพฤติกรรมการป้องกันอุบัติเหตุเพิ่มขึ้นจาก 3.38 เป็น 3.55 คะแนน (p=.003) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ข้อค้นพบยืนยันว่าการพัฒนาศักยภาพกลไกศูนย์ปฏิบัติการความปลอดภัยทางถนนร่วมกับการมีส่วนร่วมของชุมชน เป็นกลยุทธ์ที่มีประสิทธิผลในการสร้างความปลอดภัยทางถนนในระดับพื้นที่อย่างยั่งยืน