ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ่อน้ำร้อน อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช

ผู้แต่ง

  • กัญญา เนินหาด โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ่อน้ำร้อน อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช
  • สุรชัย ชัยสิทธิ์ สำนักงานสาธารณสุขอำเภอลานสกา จังหวัดนครศรีธรรมราช

คำสำคัญ:

ความรอบรู้ด้านสุขภาพ, พฤติกรรมสุขภาพ, โรคเบาหวานชนิดที่ 2, ระดับน้ำตาลในเลือด, การจัดการตนเอง

บทคัดย่อ

การวิจัยกึ่งทดลองแบบสองกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลองนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมสุขภาพและระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหารของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ กลุ่มตัวอย่างจำนวน 60 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลองและกลุ่มควบคุม กลุ่มละ 30 คน กลุ่มทดลองได้รับโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพเป็นเวลา 8 สัปดาห์ ประกอบด้วยการให้ความรู้ การเข้าถึงและประเมินข้อมูลสุขภาพ การกำหนดเป้าหมายและวางแผนจัดการตนเอง การติดตามรายบุคคล และการกระตุ้นเตือนผ่านแอปพลิเคชัน LINE ส่วนกลุ่มควบคุมได้รับการดูแลตามปกติ เครื่องมือเก็บข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามข้อมูลทั่วไป แบบประเมินพฤติกรรมสุขภาพ และแบบบันทึกระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหาร วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Paired Samples t-test และ Independent Samples t-test กำหนดระดับนัยสำคัญที่ .05

          ผลการศึกษาพบว่า หลังการทดลอง กลุ่มทดลองมีคะแนนพฤติกรรมสุขภาพโดยรวมเพิ่มขึ้นจาก 63.50 ± 7.21 เป็น 80.07 ± 6.85 คะแนน และสูงกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) ระดับน้ำตาลในเลือดขณะอดอาหารลดลงจาก 176.43 ± 22.58 เป็น 139.20 ± 18.74 mg/dL และต่ำกว่ากลุ่มควบคุมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) สรุปได้ว่า โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพสามารถส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพและช่วยให้การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดดีขึ้น

เอกสารอ้างอิง

เปรมณัฐชยา บุญยอ, นิรมล สุธาวรรณ, และประภาทิพย์ แสนทวีสุข. (2566). ผลของโปรแกรมการสร้างเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพ พฤติกรรมการดูแลตนเอง น้ำตาลสะสม และความดันโลหิตของผู้ป่วยโรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง. วารสารการพยาบาลและการดูแลสุขภาพ, 41(4), e267458. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/jnat-ned/article/view/267458

ภานุพงศ์ สยังกูล, บุบผา รักษานาม, และสงวน ลือเกียรติบัณฑิต. (2569). ประสิทธิผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน ชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ในเขตอำเภอเมือง จังหวัดตรัง. วารสารสำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 10 จังหวัดอุบลราชธานี, 24(1), 25–41. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/odpc10ubon/article/view/277798

ราตรี ทองคำ. (2565). ประสิทธิผลของการส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จังหวัดลพบุรี. วารสารโรงพยาบาลสิงห์บุรี, 30(3), 86–99. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/shj/article/view/255800

เรืองศิลป์ เตชะบุญญะ, สุทธีพร มูลศาสตร์, และกฤษณาพร ทิพย์กาญจนเรขา. (2564). ประสิทธิผลของโปรแกรมพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพ สำหรับผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ที่เสี่ยงต่อโรคไตเรื้อรัง. วารสารวิจัยสุขภาพและการพยาบาล, 37(2), 50–62. https://he01.tci-thaijo.org/index.php/

bcnbangkok/article/view/251172

วิชัย เอกพลากร, หทัยชนก พรรคเจริญ, และวราภรณ์ เสถียรนพเก้า. (2564). การสำรวจสุขภาพประชาชนไทยโดยการตรวจร่างกาย ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2562–2563. คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. https://kb.hsri.or.th/dspace/handle/11228/5425

สมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี. (2566). แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน 2566. https://cpg.dms.go.th/ebooks/แนวทางเวชปฏิบัติสำหรับโรคเบาหวาน-2566

สุวิดา ลิ่มเริ่มสกุล, จงจิต เสน่หา, ดวงรัตน์ วัฒนกิจไกรเลิศ, และปฏิณัฐ บูรณะทรัพย์ขจร. (2565). ผลของโปรแกรมพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองของผู้สูงอายุเบาหวานชนิดที่ 2. วารสารพยาบาลศาสตร์, 40(1), 84–98. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/ns/article/view/248877

หทัยรัตน์ ตัลยารักษ์, สิตา ฤทธิ์ธาธรรม, ธัญญ์นลิน ไกรนรา, สุดารัตน์ รำเพย, สุวนันท์ ดาราพงษ์, และธารทิพย์ มากแก้ว. (2567). ประสิทธิผลของโปรแกรมพัฒนาความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมการดูแลตนเองและการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดของผู้ป่วยโรคเบาหวานของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านป่ายาง จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารสาธารณสุขล้านนา, 20(2), 88–101. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/LPHJ/article/view/267093

American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes. (2026a). 5. Facilitating positive health behaviors and well-being to improve health outcomes: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care, 49(Supplement 1), S89–S131. https://doi.org/10.2337/dc26-S005

American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes. (2026b). 6. Glycemic goals, hypoglycemia, and hyperglycemic crises: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care, 49(Supplement 1), S132–S149. https://doi.org/10.2337/dc26-S006

Butayeva, J., Ratan, Z. A., Downie, S., & Hosseinzadeh, H. (2023). The impact of health literacy interventions on glycemic control and self-management outcomes among type 2 diabetes mellitus: A systematic review. Journal of Diabetes, 15(9), 724–735. https://doi.org/10.1111

/1753-0407.13436

Ong-Artborirak, P., Seangpraw, K., Boonyathee, S., Auttama, N., & Winaiprasert, P. (2023). Health literacy, self-efficacy, self-care behaviors, and glycemic control among older adults with type 2 diabetes mellitus: A cross-sectional study in Thai communities. BMC Geriatrics, 23, 297. https://doi.org/10.1186/s12877-023-04010-0

Ran, X., Chen, Y., Jiang, K., & Shi, Y. (2022). The effect of health literacy intervention on patients with diabetes: A systematic review and meta-analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(20), 13078. https://doi.org/10.3390/ijerph192013078

World Health Organization. (2022). Health literacy development for the prevention and control of noncommunicable diseases: Volume 1. Overview. https://www.who.int/publications

/i/item/9789240055339

World Health Organization. (2024, November 14). Diabetes. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/diabetes

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2026-10-04

รูปแบบการอ้างอิง

เนินหาด ก., & ชัยสิทธิ์ ส. (2026). ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพต่อพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวาน ชนิดที่ 2 ที่ควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ได้ ในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ่อน้ำร้อน อำเภอพิปูน จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารวิชาการเพื่อการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิและสาธารณสุข, 4(3), 538–560. สืบค้น จาก https://he03.tci-thaijo.org/index.php/AJHSD/article/view/6288

ฉบับ

ประเภทบทความ

Research artricle