การประเมินสถานะด้านความปลอดภัยห้องปฏิบัติการวิจัยพื้นฐานทางทันตแพทยศาสตร์
คำสำคัญ:
ความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการ, , ESPReL, , การจัดการสารเคมี, , ห้องปฏิบัติการทันตแพทยศาสตร์บทคัดย่อ
บทนำ: ความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการทันตแพทยศาสตร์มีความสำคัญต่อการป้องกันความเสี่ยงจากสารเคมีและอุบัติเหตุในการดำเนินงานวิจัย และจำเป็นต้องมีการจัดการตามมาตรฐานที่เหมาะสม
วัตถุประสงค์: การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินสถานะและแนวทางการจัดการความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการวิจัยพื้นฐานทางทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยพะเยา
วิธีการศึกษา: งานวิจัยนี้ครอบคลุมการประเมินความเสี่ยงและการทบทวนความเสี่ยงของห้องปฏิบัติการตามมาตรฐาน ESPReLครอบคลุม 7 หมวด ร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้เกี่ยวข้อง
ผลการศึกษา: ผลการประเมินแสดงให้เห็นว่าห้องปฏิบัติการมีระบบการจัดการที่เป็นรูปธรรม โดยเฉพาะด้านการจัดการสารเคมี (ร้อยละ 94.1) การจัดการของเสีย (ร้อยละ 88.9) และสภาพแวดล้อมทางกายภาพ (ร้อยละ 100) ซึ่งอยู่โครงสร้างพื้นฐานได้ 100% ส่วนหมวดการป้องกันและแก้ไขภัยอันตรายมีคะแนนต่ำสุด (ร้อยละ 16.7) สะท้อนความจำเป็นในการพัฒนาแผนฉุกเฉิน การซ้อมอพยพ และการสื่อสารด้านความปลอดภัยอย่างต่อเนื่อง
สรุปผลการศึกษา: การสร้างระบบบริหารจัดการความปลอดภัยเชิงบูรณาการ การติดตามประเมินผลสม่ำเสมอ และการสนับสนุนจากนโยบายระดับคณะและมหาวิทยาลัย จะช่วยยกระดับมาตรฐานความปลอดภัยของห้องปฏิบัติการทันตแพทยศาสตร์ให้สอดคล้องกับมาตรฐานสากล
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ. (2018). แบบตรวจสอบมาตรฐานความปลอดภัยห้องปฏิบัติการ ESPReL Checklist ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 2 [ESPReL laboratory safety standards checklist (2nd rev. ed.)].
สำนักงานความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน. (2020). รายงานสถานการณ์ความปลอดภัยในการทำงานในสถานศึกษา ประจำปี 2563 [Report on the occupational safety situation in educational institutions, 2020]. กระทรวงแรงงาน.
Almutairi, N. S., Tamrin, S. B. B. M., Guan, N. Y., & How, V. (2020). Review of knowledge, attitude, and practice among laboratory workers towards occupational safety and health. Malaysian Journal of Medicine and Health Sciences, 16(1), 1–9.
Centers for Disease Control and Prevention. (2003). Guidelines for infection control in dental health-care settings. MMWR. Recommendations and Reports, 52(RR-17), 1–61.
Concepcion, A. E., Hekker, R., Ng, E. H., Atagbuzia, C., Doyle, T. L., & Paul, J. K. (2023, June). Lab safety awareness in incident and near-miss reporting by students participating in engineering societies: A case study. In Proceedings of the 2023 ASEE Annual Conference & Exposition.
He, Y., Hii, D. J. C., Wong, N. H., & Peck, T. G. (2022). Sustainable laboratory evaluations: Optimized fume-hood-intensive ventilation and energy efficiency without compromising occupational safety and comfort. Journal of Cleaner Production, 333, 130147.
Ibeh, N. J., Ochekwu, E. B., & Amakoromo, T. E. (2025). A review on optimizing laboratory layouts for enhanced workflow and safety. Research Journal of Science and Technology, 5(4), 73–91.
International Organization for Standardization. (2018). ISO 45001:2018 occupational health and safety management systems—Requirements with guidance for use. Author.
Kato, H., Iwasaki, M., Sunazaki, T., Daiten, S., & Takeshita, Y. (2023). Investigative analysis of safety risk assessment at a science and technology university: Analysis of 2019 risk assessment and 2021 actual accidents. ACS Chemical Health & Safety, 31(1), 57–67.
Leung, A. H. H. (2021). Laboratory safety awareness, practice, attitude, and perception of tertiary laboratory workers in Hong Kong: A pilot study. ACS Chemical Health & Safety, 28(4), 250–259.
Li, H., Wang, S., Jiang, H., & Zhou, J. (2021). A semi-quantitative risk assessment method for chemical laboratories in universities. Journal of Loss Prevention in the Process Industries, 69, 104421.
Mooney, D. (2004). Effectively minimizing hazardous waste in academia: The green chemistry approach. Journal of Chemical Health & Safety, 11(3), 24–28.
National Research Council. (2011). Prudent practices in the laboratory: Handling and management of chemical hazards. National Academies Press.
Negussie, A., Sisay, A., Shibabaw, A., Kebede, E., Tesfaye, F., Kedida, G., et al. (2025). Perceptions, attitudes, and challenges regarding continuing professional development among Ethiopian medical laboratory professionals: A mixed-methods study. BMC Medical Education, 25(1), 1049.
Reniers, G. L., Ponnet, K., & Kempeneers, A. (2014). Higher education chemical lab safety interventions: Efficacious or ineffective? Journal of Chemical Health & Safety, 21(1), 4–8.
Sangoremi, A. A. (2025). Harnessing artificial intelligence for enhanced safety in chemistry laboratories: A critical review. World Scientific News, 207, 37–49.
Siles-Garcia, A. A., Alzamora-Cepeda, A. G., Atoche-Socola, K. J., Peña-Soto, C., & Arriola-Guillén, L. E. (2021). Biosafety for dental patients during dentistry care after COVID-19: A review of the literature. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 15(3), e43–e48.
Soares, R. C., Rocha, J. S., da Rosa, S. V., Gonçalves, J. R. D. S. N., Condori, P. L. P., Ribeiro, A. E., et al. (2021). Quality of biosafety guidelines for dental clinical practice throughout the world in the early COVID-19 pandemic: A systematic review. Epidemiology and Health, 43, e2021089.
World Health Organization. (2020). Laboratory biosafety manual (4th ed.). Author.
Xu, C., Guo, L., Wang, K., Yang, T., Feng, Y., Wang, H., et al. (2023). Current challenges of university laboratory: Characteristics of human factors and safety management system deficiencies based on accident statistics. Journal of Safety Research, 86, 318–335.
Yang, F., Li, X., Yuan, S., & Reniers, G. (2023). Risk analysis of laboratory fire accidents in Chinese universities by combining association rule learning and fuzzy Bayesian networks. Fire, 6(8), 306.
Zhang, X., Hu, X., Bai, Y., & Wu, J. (2020). Risk assessment of gas leakage from school laboratories based on the Bayesian network. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(2), 426.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2025 วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและสาธารณสุข วชิระภูเก็ต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
