การศึกษานำร่องภาวะวิตามินดีไม่เพียงพอในบุคลากรโรงพยาบาลวชิระภูเก็ต: ความชุก ปัจจัยเสี่ยง และการตอบสนองต่อการเสริมเออร์โกแคลซิเฟอรอล
คำสำคัญ:
วิตามินดี, , เจ้าหน้าที่โรงพยาบาล, , การถูกแดด, , เสริมวิตามินดีบทคัดย่อ
บทนำ วิตามินดีมีความสำคัญต่อสุขภาพกระดูก ระบบภูมิคุ้มกัน และสุขภาพโดยรวม แม้ประเทศไทยจะมีแสงแดดตลอดปี แต่การขาดวิตามินดียังคงพบได้บ่อย โดยเฉพาะในบุคลากรโรงพยาบาลที่ทำงานในร่มและมีการรับแสงแดดจำกัด
วัตถุประสงค์ เพื่อประเมินระดับวิตามินดีในเลือด ศึกษาปัจจัยที่สัมพันธ์กับระดับวิตามินดี และประเมินประสิทธิผลของการเสริมเออร์โกแคลซิเฟอรอล (วิตามินดี2) ในบุคลากรโรงพยาบาลวชิระภูเก็ต
วิธีการศึกษา ศึกษานำร่องย้อนหลังแบบติดตามกลุ่มตัวอย่างในเจ้าหน้าที่โรงพยาบาลวชิระภูเก็ต จำนวน 66 คน ระหว่างเดือนมิถุนายน – พฤศจิกายน 2567 และติดตามผล 6 เดือน ระดับ 25(OH)D จำแนกเป็น ขาด (<20 ng/mL) ไม่เพียงพอ (20–29 ng/mL) และเพียงพอ (≥30 ng/mL) ผู้ที่มีระดับไม่เพียงพอหรือขาด ได้รับวิตามินดี2 (20,000 IU) สัปดาห์ละ 1–2 แคปซูล
ผลการศึกษา ณ จุดเริ่มต้นของการศึกษา พบว่าผู้เข้าร่วมร้อยละ 94.0 มีภาวะวิตามินดีไม่เพียงพอหรือขาด โดยร้อยละ 57.6 อยู่ในกลุ่ม insufficient และร้อยละ 36.4 อยู่ในกลุ่ม deficient อายุ ≥40 ปี มีความสัมพันธ์กับระดับวิตามินดีที่ต่ำลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05) ขณะที่ปัจจัยด้านประชากรและพฤติกรรมอื่นไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญ หลังได้รับการเสริมวิตามินดี₂ เป็นเวลา 6 เดือน พบว่าระดับวิตามินดีมีการเปลี่ยนแปลงภายในบุคคลอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.01) โดยผู้ที่มีภาวะ deficient ตั้งแต่เริ่มต้นมีระดับวิตามินดีสูงขึ้นร้อยละ 45.8 (ร้อยละ 41.7 เปลี่ยนเป็น insufficient และร้อยละ 4.1 เปลี่ยนเป็น sufficient) ขณะที่ร้อยละ 54.2 ยังคงอยู่ในกลุ่ม deficient
สรุป ภาวะวิตามินดีไม่เพียงพอในบุคลากรโรงพยาบาลมีความชุกสูง โดยอายุตั้งแต่ 40 ปีขึ้นไปเป็นปัจจัยที่สัมพันธ์กับระดับวิตามินดีต่ำ ผลการศึกษานำร่องชี้ว่าการเสริมวิตามินดี₂ (Ergocalciferol) ขนาด 20,000–40,000 IU ต่อสัปดาห์อาจยังไม่เพียงพอในการเพิ่มระดับวิตามินดี จึงควรมีการศึกษาเพิ่มเติมเพื่อกำหนดแนวทางการเสริมวิตามินดีที่เหมาะสมต่อไป
เอกสารอ้างอิง
Anjum, I., Jaffery, S. S., Fayyaz, M., Samoo, Z., & Anjum, S. (2018). The role of vitamin D in brain health: A mini literature review. Cureus, 10(7), Article e2960. https://doi.org/10.7759/cureus.2960
Chailurkit, L. O., Aekplakorn, W., & Ongphiphadhanakul, B. (2011). Regional variation and determinants of vitamin D status in sunshine-abundant Thailand. BMC Public Health, 11, Article 853. https://doi.org/10.1186/1471-2458-11-853
Chaiyodsilp, S., Pureekul, T., Srisuk, Y., & Euathanikkanon, C. (2015). A cross-sectional study of vitamin D levels in Thai office workers. The Bangkok Medical Journal, 9(1), 8–11. https://doi.org/10.31524/bkkmedj.2015.02.002
Daniel, W. W., & Cross, C. L. (2018). Biostatistics: A foundation for analysis in the health sciences (11th ed.). Wiley.
Divakar, U., Sathish, T., Soljak, M., Bajpai, R., Dunleavy, G., Visvalingam, N., Nazeha, N., Soh, C. K., Christopoulos, G., & Car, J. (2020). Prevalence of vitamin D deficiency and its associated work-related factors among indoor workers in a multi-ethnic Southeast Asian country. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(1), Article 164. https://doi.org/10.3390/ijerph17010164
Hattapornsawan, Y., Pangsuwan, S., Ongphiphadhanakul, B., & Udomsubpayakun, U. (2012). Prevalence of vitamin D deficiency in nurses at the Royal Irrigation Hospital. Journal of the Medical Association of Thailand, 95(12), 1569–1574.
Johanson, G. A., & Brooks, G. P. (2010). Initial scale development: Sample size for pilot studies. Educational and Psychological Measurement, 70(3), 394–400. https://doi.org/10.1177/0013164409355692
Martineau, A. R., Jolliffe, D. A., Hooper, R. L., Greenberg, L., Aloia, J. F., Bergman, P., Dubnov-Raz, G., Esposito, S., Ganmaa, D., Ginde, A. A., Goodall, E. C., Grant, C. C., Griffiths, C. J., Janssens, W., Laaksi, I., Manaseki-Holland, S., Mauger, D., Murdoch, D. R., Neale, R., . . . Camargo, C. A., Jr. (2017). Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory tract infections: Systematic review and meta-analysis of individual participant data. BMJ, 356, Article i6583. https://doi.org/10.1136/bmj.i6583
Nowak, A., Boesch, L., Andres, E., Battegay, E., Hornemann, T., Schmid, C., Bischoff-Ferrari, H. A., Suter, P. M., & Krayenbuehl, P. A. (2016). Effect of vitamin D3 on self-perceived fatigue: A double-blind randomized placebo-controlled trial. Medicine, 95(52), Article e5353. https://doi.org/10.1097/MD.0000000000005353
Phruetthiphat, O., Kusuwannakul, N., Khuangsirikul, S., Tutaworn, T., Songpatanasilp, T., & Chotanaphuti, T. (2021). Prevalence of vitamin D inadequacy among orthopedic surgeons. Journal of Southeast Asian Medical Research, 5(1), 35–41. https://www.jseamed.org/index.php/jseamed/article/view/85
Płudowski, P. (2023). Supplementing vitamin D in different patient groups to reduce deficiency. Nutrients, 15(17), Article 3725. https://doi.org/10.3390/nu15173725
Rajatanavin, N., Kanokrungsee, S., & Aekplakorn, W. (2019). Vitamin D status in Thai dermatologists and working-age Thai population. The Journal of Dermatology, 46(3), 206–212. https://doi.org/10.1111/1346-8138.14742
Rothen, J. P., Rutishauser, J., Walter, P. N., Hersberger, K. E., & Arnet, I. (2020). Oral intermittent vitamin D substitution: Influence of pharmaceutical form and dosage frequency on medication adherence: A randomized clinical trial. BMC Pharmacology and Toxicology, 21, Article 51. https://doi.org/10.1186/s40360-020-00430-5
Sangkaew, B., Nuinoon, M., & Jeenduang, N. (2018). Association of vitamin D receptor gene polymorphisms with serum 25(OH)D levels and metabolic syndrome in Thai population. Gene, 659, 59–66. https://doi.org/10.1016/j.gene.2018.03.047
Siwamogsatham, O., Ongphiphadhanakul, B., & Tangpricha, V. (2015). Vitamin D deficiency in Thailand. Journal of Clinical & Translational Endocrinology, 2(1), 48–49. https://doi.org/10.1016/j.jcte.2014.10.004
Sowah, D., Fan, X., Dennett, L., Hagtvedt, R., & Straube, S. (2017). Vitamin D levels and deficiency with different occupations: A systematic review. BMC Public Health, 17, Article 519. https://doi.org/10.1186/s12889-017-4436-z
Suntrapa, S., & Orthopedics Association of Thailand. (2012). Vitamin D status, calcium intake, and bone health markers among indoor working individuals in Thailand. Journal of Bone and Mineral Metabolism, 30(4), 456–462.
Suntrapa, S., & Suntrapa, S. (2018). Response of serum 25-hydroxyvitamin D to vitamin D2 supplementation in healthy Thai adults: A real-world clinical evaluation. Thai Journal of Orthopaedic Surgery, 42(3), 17–24.
Suntrapa, S., Chailurkit, L. O., & Ongphiphadhanakul, B. (2015). Prevalence of vitamin D insufficiency and its relationship with bone mineral density in Thai populations. Journal of the Medical Association of Thailand, 98(Suppl. 2), S105–S111.
Thai Endocrine Society. (n.d.). Clinical practice guideline for the prevention and treatment of vitamin D deficiency. Retrieved December 6, 2025, from https://www.thaiendocrine.org/ข้อแนะนำเกี่ยวกับ-ภาวะข/?download=1433
Tobias, D. K., Luttmann-Gibson, H., Mora, S., Danik, J., Bubes, V., Copeland, T., LeBoff, M. S., Cook, N. R., Lee, I. M., Buring, J. E., & Manson, J. E. (2023). Association of body weight with response to vitamin D supplementation and metabolism. JAMA Network Open, 6(1), Article e2250681. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2022.50681
Tran, V., Duarte Romero, B. L., Andersen, H., Clarke, M., Collins, L. G., Dawson, T., Hartel, G., Lefevre, J. G., Lucas, R. M., McLeod, D. S. A., Milne, R. L., Sinclair, C., Whiteman, D. C., Waterhouse, M., & Neale, R. E. (2025). Effect of daily sunscreen application on vitamin D: Findings from the open-label randomized controlled Sun-D Trial. British Journal of Dermatology, 193(6), 1128–1137. https://doi.org/10.1093/bjd/ljaf310
Usategui-Martín, R., De Luis-Román, D. A., Fernández-Gómez, J. M., Ruiz-Mambrilla, M., & Pérez-Castrillón, J. L. (2022). Vitamin D receptor (VDR) gene polymorphisms modify the response to vitamin D supplementation: A systematic review and meta-analysis. Nutrients, 14(2), Article 360. https://doi.org/10.3390/nu14020360
van den Heuvel, E. G. H. M., Lips, P., Schoonmade, L. J., Lanham-New, S. A., & van Schoor, N. M. (2024). Comparison of the effect of daily vitamin D2 and vitamin D3 supplementation on serum 25-hydroxyvitamin D concentration (total 25(OH)D, 25(OH)D2, and 25(OH)D3) and importance of body mass index: A systematic review and meta-analysis. Advances in Nutrition, 15(1), Article 100119. https://doi.org/10.1016/j.advnut.2023.09.016
Walsh, J. S., Bowles, S., & Evans, A. L. (2017). Vitamin D in obesity. Current Opinion in Endocrinology, Diabetes and Obesity, 24(6), 389–394. https://doi.org/10.1097/MED.0000000000000371
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพและสาธารณสุข วชิระภูเก็ต
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
