ผลการพัฒนารูปแบบการส่งเสริมคุณภาพและมาตรฐานการให้บริการสุขภาพปฐมภูมิของหน่วยบริการปฐมภูมิและเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ จังหวัดหนองคาย Results of developing a model for promoting the quality and standards of primary healthcare services in primary care units and their networks in Nong Khai Province.
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสถานการณ์ ปัญหา และความต้องการในการพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานบริการสุขภาพปฐมภูมิ จังหวัดหนองคาย 2) สร้างและพัฒนารูปแบบการส่งเสริมคุณภาพและมาตรฐานการให้บริการสุขภาพปฐมภูมิของหน่วยบริการปฐมภูมิและเครือข่ายหน่วยบริการปฐมภูมิ จังหวัดหนองคาย และ 3) ศึกษาผลของการใช้รูปแบบที่พัฒนาขึ้น โดยใช้การวิจัยเชิงปฏิบัติการของ Kemmis และ McTaggart จำนวน 2 วงรอบ โดยแต่ละวงรอบประกอบด้วยขั้นตอน ดังนี้ การวางแผน การปฏิบัติ การสังเกต และสะท้อน เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แบบประเมินความเหมาะสมของรูปแบบ แบบบันทึกภาคสนาม แบบบันทึกการถอดบทเรียน แบบประเมินตนเองตามมาตรฐานบริการสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2568-2570 และแบบสอบถามความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณ , Paired t-test และการวิเคราะห์เนื้อหา เป็นต้น
ผลการวิจัย พบว่า ภายหลังพัฒนาฯมีผลคะแนนการประเมินตนเองเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในด้านการป้องกันและควบคุมการติดเชื้อและด้านระบบห้องปฏิบัติการ มีหน่วยบริการผ่านเกณฑ์มาตรฐานเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 96.30 ผู้ปฏิบัติงานมีความมั่นใจในการปฏิบัติงานตามเกณฑ์มาตรฐานที่เพิ่มขึ้น ( = 4.90, S.D = 0.30) และมีความพึงพอใจกับการมีทีมพี่เลี้ยงฯเข้ามาสนับสนุนการปฏิบัติงาน ( = 4.85, S.D. = 0.36) จะเห็นว่า กระบวนการมีส่วนร่วมแบบเสริมพลัง จะสามารถช่วยสร้างวัฒนธรรมของการเรียนรู้ และการทำงานเป็นทีมให้กับบุคลากรผู้ปฏิบัติงาน ซึ่งจะช่วยยกระดับคุณภาพและมาตรฐานบริการสุขภาพปฐมภูมิได้ดียิ่งขึ้น
คำสำคัญ : มาตรฐานบริการสุขภาพปฐมภูมิ, การวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม, มาตรฐานคุณภาพการบริการ
Article Details
เอกสารอ้างอิง
สำนักกรรมาธิการ , สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา. รายงานพิเศษการบริการสุขภาพปฐมภูมิ. [อินเตอร์เน็ต]. 2563 [เข้าถึงเมื่อ 15 มีนาคม 2568]. เข้าถึงได้
จาก: https://search-library.parliament.go.th/bib/97748
กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2567). สถิติสาธารณสุข พ.ศ.2566.นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
กองสนับสนุนระบบสุขภาพปฐมภูมิ สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2568). คู่มือมาตรฐานหน่วยบริการปฐม
พ.ศ. 2568–2570. นนทบุรี: กระทรวงสาธารณสุข.
กระทรวงสาธารณสุข. (2562). พระราชบัญญัติระบบสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2562. กรุงเทพฯ: ราชกิจจา
นุเบกษา.
กองสนับสนุนระบบสุขภาพปฐมภูมิ. คู่มือการดำเนินการตามหน้าที่ของหน่วยบริการปฐมภูมิและเครือข่ายสุขภาพปฐมภูม [อินเตอร์เน็ต]. 2562 [เข้าถึงเมื่อ 20
มีนาคม 2568]. เข้าถึงได้จาก:
https://drive.google.com/file/d/11TASzjwnqQ5zz5eEBIkTkJ47HHGCOJAl/view
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดหนองคาย. (2567). สรุปผลการตรวจราชการและนิเทศงานกรณีปกติ รอบที่ 2 ประจำปีงบประมาณ 2567. หนองคาย: กลุ่มงาน
ยุทธศาสตร์และแผนงาน.
เกรียงศักดิ์ เอกพงศ์ และ วงศา เลาหศิริวงศ์. ปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิผลของหน่วยบริการปฐมภูมิใน
ประเทศไทย. วารสารวิชาการสาธารณสุข 2562 ; 28(3): 119-137.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1988). The action research planner (3rd ed.). Deakin University Press.
สำนักสนับสนุนระบบสุขภาพปฐมภูมิ. คู่มือคุณภาพมาตรฐานบริการสุขภาพปฐมภูมิ พ.ศ. 2566. นนทบุรีโรงพิมพ์ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึกในพระบรม ราชูปถัมภ์; 2565. 82 หน้า.
กุนนที พุ่มสงวน. การสร้างเสริมพลังอำนาจทางสุขภาพ: บทบาทที่สำคัญของพยาบาล. วารสารพยาบาลทหารบก 2557; 5(3): 86-90.
Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. On the use of content specialists in the assessment of
Criterion-referenced test item validity. Dutch Journal of Educational Research.1977; 2:49-60.
สิริมาศ ปิยะวัฒนพงศ์. (2563). การใช้กระบวนการวิจัยเชิงปฏิบัติการในการพัฒนารูปแบบการดำเนินงาน สาธารณสุข. [รายงานการวิจัย].
Gibson, C. H. (1991). A concept analysis of empowerment. Journal of Advanced Nursing.
; 16(3): 354-361.
วราภรณ์ บวรศิริ. (2562). การพัฒนาระบบพี่เลี้ยงเพื่อพัฒนาความสามารถในการผลิตงานวิจัยในชั้นเรียนของอาจารย์วิทยาลัยพยาบาลสังกัดสถาบันพระบรม
ราชชนก กระทรวงสาธารณสุข. วารสารการพยาบาลและการศึกษา 2562; 12(1): 1-13.
สุพัตรา ศรีวณิชชากร. (2566). คุณภาพของระบบบริการสุขภาพปฐมภูมิ และการบริหารจัดการระบบประเมิน คุณภาพในประเทศไทย. วารสารระบบบริการปฐม
ภูมิและเวชศาสตร์ครอบครัว 2566; 6(2): 122-123.
Nonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge-creating company: How Japanese companies create the dynamics of innovation.
Oxford University Press.
วิชัย เอกพลากร. (2565). การพัฒนาระบบคุณภาพบริการสุขภาพปฐมภูมิ: จากทฤษฎีสู่การปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์อักษรสัมพันธ์.
ชวน มุณีแนม. รูปแบบการพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานในการให้บริการสุขภาพปฐมภูมิในจังหวัดสงขลา. วารสารวิชาการกรมสนับสนุนบริการสุขภาพ 2568
;21 (3): 62-72.