การพัฒนาหลักสูตรการเตรียมความพร้อมสู่การทำงานแก่ผู้บกพร่องทางสติปัญญา สำหรับผู้ฝึกสอนงาน

ปรารถนา รัตนถิรวรรณ; วรัฎฐา   เจริญ; วัลยา    บางม่วงงาม

ผู้แต่ง

ปรารถนา รัตนถิรวรรณ สถาบันราชานุกูล
วรัฎฐา เจริญ สถาบันราชานุกูล
วัลยา บางม่วงงาม สถาบันราชานุกูล

คำสำคัญ:

การพัฒนาหลักสูตร , ผู้บกพร่องทางสติปัญญา , หลักสูตรการเตรียมความพร้อมสู่การทำงาน , ผู้ฝึกสอนงาน

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์ เพื่อพัฒนาหลักสูตรการเตรียมความพร้อมสู่การทำงานแก่ผู้บกพร่องทางสติปัญญาสำหรับผู้ฝึกสอนงาน

วัสดุและวิธีการ เป็นการวิจัยและพัฒนา แบ่งเป็น ระยะที่ 1 การวิจัยเชิงบรรยายเกี่ยวกับสถานการณ์ความต้องการและความจำเป็นในการพัฒนาหลักสูตรที่เกี่ยวข้องกับการเตรียมความพร้อมด้านการทำงานของผู้บกพร่องทางสติปัญญา ใช้การวิเคราะห์และสังเคราะห์เนื้อหาเชิงระบบจากการทบทวนวรรณกรรม ระยะที่ 2 การวิจัยแบบมีส่วนร่วม เพื่อพัฒนาหลักสูตรฯ โดยใช้กระบวนการสนทนากลุ่มในการถอดบทเรียนและวิพากษ์องค์ความรู้ที่ฝังในตัวผู้ปฏิบัติงาน ผู้เชี่ยวชาญและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย จำนวน 20 คน จากนั้นผู้วิจัยนำข้อมูลทั้งหมดที่ได้ไปออกแบบร่างหลักสูตรการเตรียมความพร้อมผู้บกพร่องทางสติปัญญาสู่การทำงานที่มีองค์ประกอบดังนี้ 1) โครงสร้างหลักสูตร 2) คู่มือเตรียมความพร้อมสู่การทำงานแก่ผู้บกพร่องทางสติปัญญา สำหรับผู้ฝึกสอนงาน 3) โปรแกรมการฝึกทักษะพื้นฐานการทำงานและทักษะการปรับตัวทางสังคม แล้วนำองค์ประกอบทั้งหมดไปตรวจสอบความตรงเชิงเนื้อหา โดยผู้เชี่ยวชาญด้านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้บกพร่องทางสติปัญญา และการเตรียมความพร้อมผู้บกพร่องทางสติปัญญาสู่การทำงานจำนวน 3 คน จากนั้นหาค่าความสอดคล้องระหว่างข้อคำถามกับจุดประสงค์ โดยใช้แนวทางการตรวจสอบหลักสูตรแบบยึดจุดมุ่งหมายเป็นหลักของ Tyler ซึ่งเป็นรูปแบบการประเมินที่เน้นการตัดสินคุณค่าตามจุดมุ่งหมาย เป้าหมาย หรือวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ในหลักสูตร สุดท้ายนำร่างหลักสูตรฯ ไปทดลองใช้ในกลุ่มใกล้เคียงกับกลุ่มตัวอย่างจำนวน 5 คน แล้วเปรียบเทียบผลที่เกิดขึ้นจริงกับผลที่คาดหวังไว้ ด้วยสถิติ ค่าเฉลี่ย

ผล ร่างหลักสูตรฯ ได้ค่าความสอดคล้องเท่ากับ 0.87 และจากการนำไปทดลองใช้ พบว่า มีค่าเฉลี่ยทักษะสังคมและทักษะพื้นฐานการทำงานเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 76.95 เป็น ร้อยละ 80.95 เมื่อสิ้นสุดโปรแกรมฯ

สรุป หลักสูตรการเตรียมความพร้อมผู้บกพร่องทางสติปัญญาสู่การทำงานสำหรับผู้ฝึกสอนงานที่พัฒนาขึ้นมีคุณภาพ เหมาะสำหรับนำไปให้ผู้ฝึกสอนงานใช้กับผู้บกพร่องทางสติปัญญา

เอกสารอ้างอิง

กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข. แนวทางการดูแลโรคทางจิตเวชเด็กและวัยรุ่น 4 โรคหลัก (สติปัญญาบกพร่อง ออทิสติก สมาธิสั้น แอลดี) สำหรับเครือข่ายบริการสาธารณสุข. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย จำกัด; 2557.

กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ. รายงานสถานการณ์คนพิการ. กรุงเทพมหานคร: กรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ; 2565. Available from: https://dep.go.th/th/law-academic/knowledge-base/disabled-person-situation

ศิโรรัตน์ นาคทองแก้ว, จารุพัชร์ ฉลาดแพทย์. ผลการพัฒนาผู้บกพร่องทางสติปัญญาสู่การทำงานในสถานประกอบการ. กรุงเทพมหานคร: สถาบันราชานุกูล; 2563.

Ellenkamp JJ, Brouwers EP, Embregts PJ, Joosen MC, van Weeghel J. Work environment-related factors in obtaining and maintaining work in a competitive employment setting for employees with intellectual disabilities: a systematic review. J Occup Rehabil. 2016;26(1):56-69. doi: 10.1007/s10926-015-9586-1

กลุ่มงานสังคมสงเคราะห์ สถาบันราชานุกูล. สถิติการปฏิบัติงานกลุ่มงานสังคมสงเคราะห์. กรุงเทพมหานคร: สถาบันราชานุกูล; 2565.

United Nations. Disability - inclusive development [Internet]. New York: United Nations; 2020 [cited 2021 Nov 1]. Available from: https://www.un.org/disabilities

ศิริชัย กาญจนวาสี. ทฤษฎีการประเมิน. พิมพ์ครั้งที่ 6. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย; 2550.

กลุ่มงานสังคมสงเคราะห์ สถาบันราชานุกูล. คู่มือการดูแลและฝึกทักษะพื้นฐานการทำงานแก่ผู้บกพร่องทางสติปัญญาเพื่อเตรียมความพร้อมสู่การทำงานสำหรับผู้ฝึกสอนงาน (Job Coach). กรุงเทพมหานคร: บียอนด์ พับบลิชชิ่ง จำกัด; 2561.

Venkatesh K, Reddy SK, Angothu H. Vocational skill training programs for persons with intellectual disability and trainers' perspective during and post vocational skill training. J Family Med Prim Care. 2023;12(12):3142-8. doi: 10.4103/jfmpc.jfmpc_433_23