การศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในหมู่บ้านต้นแบบ ตำบลเมือง อําเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงพรรณนา แบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional descriptive study) มีวัตถุประสงค์เพื่อปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในหมู่บ้านต้นแบบ ตำบลเมือง อําเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ กลุ่มตัวอย่าง คือ ประชาชนที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป จำนวน 171 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการหาความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน หาค่าความสัมพันธ์โดยใช้ค่าสถิติสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน กำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05
ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 56.10 อายุ 45-59 ปี ร้อยละ 39.82 อายุเฉลี่ย 49.38±15.39 ปี การศึกษาสูงสุดระดับประถมศึกษา ร้อยละ 47.40 ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ร้อยละ 46.86 และมีรายได้เฉลี่ยต่ำกว่า 5,000 บาทต่อเดือน ร้อยละ 62.00 มีคะแนนแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพอยู่ในระดับสูง ร้อยละ 87.75 (4.32±0.49 คะแนน) การรับรู้ความรุนแรงของโรค อยู่ในระดับสูง ร้อยละ 86.54 (4.40±0.53 คะแนน) พฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ อยู่ในระดับสูง ร้อยละ 74.73 (4.28±0.55 คะแนน) และพบว่าแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพมีความสัมพันธ์เชิงบวกกับพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 (r = 0.793**) โดยเฉพาะด้านการรับรู้อุปสรรคในการป้องกันโรค (r = 0.795**) การรับรู้ประโยชน์ของการป้องกันโรค (r = 0.675**) การรับรู้ความรุนแรงของโรค (r = 0.665**) และการรับรู้โอกาสเสี่ยงในการเกิดโรค (r = 0.581**) ตามลำดับ ดังนั้น หน่วยงานด้านสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องควรพัฒนาการรับรู้ของประชาชนตามแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ โดยการจัดกิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับอันตรายของโรค พฤติกรรมเสี่ยง และแนวทางป้องกันที่เข้าใจง่าย ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชนในการปรับเปลี่ยนค่านิยมด้านการบริโภคอาหาร เพิ่มศักยภาพแกนนำสุขภาพในชุมชน
Article Details
เนื้อหาและข้อมูล (เขียนข้อกำหนด)
เอกสารอ้างอิง
จันทิมา มาตชายเคน และกรกวรรษ ดารุนิกร. (2566). ผลการศึกษาเกี่ยวกับความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับในเขตชนบท. วารสารวิจัยสาธารณสุข, 20(2), หน้า 112–120.
จุฑามาศ ฟูบุญมา และวัฒน์ บุญกอบ. (2567). ผลของการให้ความรู้ผ่านสื่อดิจิทัลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของวัยทำงาน. วารสารสุขศึกษาและพฤติกรรมศาสตร์, 47(1), หน้า 341–348.
ฉัตรลดา ดีพร้อม และเพชรัตน์ ศิริสุวรรณ. (2561). ปัจจัยที่มีผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับของประชาชนในภาคอีสาน. วารสารวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 12(1), หน้า 45–54.
ฐานข้อมูล JHCIS โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองเดียงน้อย. (2567). ข้อมูลประชากรในเขตรับผิดชอบ.
พิกรม อโศกบุญรัตน์, สุรเดช สำราญจิตต์, จันทร์จารี เกตุมาโร และมิ่งขวัญ ศิริโชติ. (2566). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการบริบาลผู้สูงอายุของเภสัชกรคลินิกในจังหวัดนครปฐม. วารสารพยาบาลทหารบก, 24(3), หน้า 312–319.
สุรเดช สำราญจิตต์. (2568). แบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพ: แนวคิด ทฤษฎี และการประยุกต์ใช้ในงานสาธารณสุข. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์สุขภาพดี.
องค์การอนามัยโลก. (2562). รายงานสถานการณ์โรคพยาธิใบไม้ตับ. เจนีวา: WHO.
Becker, M. H. (1974). The Health Belief Model and personal health behavior. Health Education Monographs, 2, 324–508.
Best, J. W. (1997). Research in education (7th ed.). New Jersey: Prentice Hall.
Charoensuk, P., Khampirat, B., & Yodkeeree, S. (2024). Applying One Health approach to control liver fluke infection in Thai communities. Southeast Asian Journal of Tropical Medicine and Public Health, 55(1), 12–20.
Kaewpitoon, N., Kaewpitoon, S., & Pengsaa, P. (2018). Factors associated with liver fluke prevention behavior in high-risk areas. Isan Journal of Public Health, 9(2), 100–109.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30, 607–610.
Phatisena P, Eaksanti T, Wichantuk P, et al. Behavioral modification regarding liver fluke and cholangiocarcinoma using integrated learning. Asian Pac J Cancer Prev. 2016; 17(6): 2889–2894.
Songserm N, Raksilp M, Woradet S, et al. Effects of integration of social marketing and Health Belief Model for preventing cholangiocarcinoma in high-risk areas of Thailand: a community intervention study. J Prim Care Community Health. 2022; 13.
The International Agency for Research on Cancer. (2020). Liver fluke disease: IARC. Lyon, France: World Health Organization, International Agency for Research on Cancer.
Zhang, H., Li, W., & Chen, Y. (2022). Health behavior and liver fluke prevention among primary school students in southern China. Journal of Tropical Medicine, 28(1), 45–52.
