การศึกษาปัจจัยที่คาดการณ์ผลลัพธ์ NIHSS ต่ำกว่า 6 หลัง 1 ชั่วโมง ของการรักษาด้วย Intravenous rt-PA ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลัน
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ในโรงพยาบาลระดับทุติยภูมิที่ขาดศักยภาพในการทำศัลยกรรมผ่านสายสวนลากลิ่มเลือด (Mechanical Thrombectomy: MT) การประเมินการตอบสนองต่อยาละลายลิ่มเลือด (IV rt-PA) ในระยะเริ่มต้น มีความสำคัญยิ่งต่อการตัดสินใจส่งต่อผู้ป่วย การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่สามารถทำนายการฟื้นตัวทางระบบประสาทระยะเริ่มต้น (Excellent Early Neurological Improvement) กำหนดโดยคะแนน NIHSS ต่ำกว่า 6 ภายใน 1 ชั่วโมงหลังจากการให้ยาละลายลิ่มเลือดทางหลอดเลือดดำ (IV rt-PA) สำหรับพัฒนาระบบคัดกรอง ดูแลรักษาและส่งต่อผู้ป่วยให้เหมาะสม โดยเป็นการศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบ Cohort ชนิดย้อนหลังและไปข้างหน้า(ambispective cohort study) ในผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือดเฉียบพลัน จำนวน 62 ราย ที่ได้รับยา IV rt-PA ณ โรงพยาบาลกันทรลักษ์ วิเคราะห์เปรียบเทียบปัจจัยระหว่างกลุ่ม "ผลลัพธ์ดีเยี่ยม" (Good Outcome: NIHSS < 6 ที่ 1 ชั่วโมง) และกลุ่ม "ผลลัพธ์ไม่ดี" (Poor Outcome: NIHSS ≥ 6 ที่ 1 ชั่วโมง) สถิติที่ใช้ ได้แก่ t-test, Shapiro-Wilk test, Mann-Whitney U test, Chi-square, Fisher’s Exact test และ Multivariate Logistic Regression
ผลวิจัยพบว่า ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการฟื้นตัวที่ดีอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ 1)ความรุนแรง- เริ่มต้นต่ำ (Baseline NIHSS(Median,IQR) 7.00 (6.00-10.50) vs 14.50 (11.00-20.50), Cruded OR 0.78, 95%CI : 0.68-0.90) 2)การไม่มีภาวะหลอดเลือดใหญ่อุดตัน (No LVO) (adjusted OR 0.13, p=0.003, 95%CI : 0.03 - 0.50) 3)การไม่มีภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว (No AF) 0 (0.0%) vs 7 (19.4%) (Cruded OR 0.07, p=0.035, 95%CI 0.00 - 1.36) และ 4)ระยะเวลา Door-to-Needle (DTN) ที่สั้น (Median,IQR 59 vs 74 นาที, adjusted OR 0.95, p=0.005, 95% CI 0.91 ถึง 0.98) ซึ่งสรุปได้ว่า ปัจจัยทำนายที่สัมพันธ์กับการฟื้นตัวทางระบบประสาทที่ดีเลิศ (NIHSS < 6) ภายใน 1 ชั่วโมงหลังได้รับยา IV rt-PA ในโรงพยาบาลชุมชนแม่ข่าย ได้แก่ 1) คะแนน NIHSS เริ่มต้นที่ต่ำ 2) ระยะเวลา Door-to-Needle ที่สั้น 3) การไม่มีภาวะหลอดเลือดใหญ่อุดตัน (LVO) และ 4) การไม่มีภาวะหัวใจห้องบนสั่นพลิ้ว (AF) โดยระยะเวลา Door-to-Needle (DTN) เป็นปัจจัยเชิงระบบที่สำคัญที่สุด ที่โรงพยาบาลชุมชนสามารถปรับปรุง เพื่อเพิ่มโอกาสการฟื้นตัว สำหรับผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงสูง (NIHSS สูง, LVO, AF) จึงควรพิจารณาเตรียมการเริ่มกระบวนการส่งต่อ (Drip and Ship) ทันที โดยไม่ต้องรอประเมินผลซ้ำ เพื่อลดความล่าช้าในการเข้าถึงการรักษาขั้นสูง
Article Details
เนื้อหาและข้อมูล (เขียนข้อกำหนด)
เอกสารอ้างอิง
Brott, T., Adams, H. P., Jr., Olinger, C. P., Marler, J. R., Barsan, W. G., Biller, J., ... & Hertzberg, V. (1989).
Measurements of acute cerebral infarction: A clinical examination scale. Stroke, 20(7), 864–870. https://doi.org/10.1161/01.STR.20.7.864
Emberson, J., Lees, K. R., Lyden, P., Blackwell, L., Albers, G., Bluhmki, E., ... & Baigent, C. (2014). Effect of treatment delay, age, and stroke severity on tissue plasminogen activator in acute ischemic stroke: A meta-analysis of individual patient data from randomised trials. The Lancet, 384(9958), 1929–1935. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(14)60584-5
Mikhailidis, A., Tsiertsides, K., & Karapanayiotides, T. (2022). Ultra-early neurological improvement after intravenous thrombolysis: Definition, predictors, and clinical outcome. Journal of Neurology, 269(6), 3215–3226. https://doi.org/10.1007/s00415-022-10985-7
Powers, W. J., Rabinstein, A. A., Ackerson, T., Adeoye, O. M., Bambakidis, N. C., Becker, K., ... & Tirschwell, D. L. (2019). Guidelines for the early management of patients with acute ischemic stroke: 2019 update to the 2018 guidelines for the early management of acute ischemic stroke: A guideline for healthcare professionals from the American Heart Association/American Stroke Association.
Stroke, 50(12), e344–e418. https://doi.org/10.1161/STR.0000000000000211
Seners, P., Turc, G., Oppenheim, C., & Baron, J. C. (2015). Incidence, causes and predictors of neurological deterioration occurring within 24 h following acute ischaemic stroke: A systematic review with pathophysiological implications. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry, 86(1), 87–94. https://doi.org/10.1136/jnnp-2014-308778
Suwanwela, N. C. (2014). Stroke epidemiology in Thailand. Journal of Stroke, 16(1), 1–7. https://doi.org/10.5853/jos.2014.16.1.1
Xian, Y., Xu, H., Lytle, B., Blevins, J., Peterson, E. D., Hernandez, A. F., ... & Fonarow, G. C. (2019). Association of door-to-needle time with long-term outcomes after acute ischemic stroke. JAMA, 321(18), 1755–1765. https://doi.org/10.1001/jama.2019.4168
