การพัฒนารูปแบบการป้องกันและแก้ไขปัญหาเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี จมน้ำ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนตำบลโพนยาง อำเภอวังหิน จังหวัดศรีสะเกษ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบและประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการป้องกันและแก้ไขปัญหาเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี จมน้ำ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนตำบล   โพนยาง อำเภอวังหิน จังหวัดศรีสะเกษ  ระยะเวลาการวิจัย ตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2568 - ธันวาคม 2568 กลุ่มตัวอย่างในการพัฒนารูปแบบประกอบด้วย ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ (Key information) ในการสะท้อนสภาพปัญหา และการถอดบทเรียน โดยการมีส่วนร่วมของชุมชน ทำการสุ่มเลือกมาแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive sampling) จำนวน 50 คน และผู้ร่วมประเมินรูปแบบ โดยใช้สูตรการคำนวณขนาดตัวอย่างเพื่อประมาณค่าเฉลี่ยของประชากรสองกลุ่มที่อิสระต่อกันจำนวน 48 คน แบ่งเป็นกลุ่มทดลอง 24 คน และกลุ่มเปรียบเทียบ 24 คน  การวิจัยใช้กระบวนการจัดการคุณภาพ (PAOR)  มี 4 ขั้นตอน คือ การวางแผน การปฏิบัติ การสังเกตการณ์ และการสะท้อนผล  การวิเคราะห์ข้อมูล ประกอบด้วย สถิติเชิงพรรณนา ใช้ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน รวมทั้ง สถิติเชิงอนุมานใช้ independent t-test เปรียบเทียบระหว่างกลุ่มทดลองและกลุ่มเปรียบเทียบ ส่วนของข้อมูลเชิงคุณภาพจัดหมวดหมู่และวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า การพัฒนารูปแบบการป้องกันและแก้ไขปัญหาเด็กอายุต่ำกว่า 15 ปี จมน้ำ โดยการมีส่วนร่วมของชุมชนตำบลโพนยาง ได้รูปแบบ P.H.O.N.Y.A.N.G. Drowning Prevention Model ประกอบด้วย 8 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) P = Participation Committee  มีคณะกรรมการที่ชัดเจน 2) H = Health & Epidemiology Information Center ตั้งศูนย์ข้อมูลทางระบาดวิทยา 3) O = Organizing Risk Water Sources การจัดการแหล่งน้ำเสี่ยง 4) N = Network Empowerment & Collaboration เสริมพลังและสร้างความร่วมมือของภาคีเครือข่าย 5) Y = Youth Survival Skills การพัฒนาทักษะเอาชีวิตรอดทางน้ำของเด็ก 6) A = Awareness for Parents การสร้างความตระหนักแก่ผู้ปกครองและผู้ดูแลเด็ก 7) N = Nursing & CPR Training การฝึกปฐมพยาบาลและ CPR ให้แก่เด็ก ผู้ปกครองเด็ก ครู และคนในชุมชน 8) G = Governance & Feedback การคืนข้อมูลและติดตามประเมินผล  ภายหลังการดำเนินการพัฒนารูปแบบพบว่า ทุกองค์ประกอบของกลุ่มทดลองสามารถดำเนินการได้ตามเป้าหมายที่กำหนด และส่งผลให้หลังพัฒนารูปแบบ คะแนนความรู้ พฤติกรรม และการมีส่วนร่วม สูงกว่ากลุ่มเปรียบเทียบ 1.50, 1.06 และ 0.87 คะแนน ตามลำดับ อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05)