ผลของโปรแกรมการจัดการความเครียดของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน เขตรับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านขนุน อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ

Main Article Content

ชญานิษฐ์ แก่นกาญจน์

บทคัดย่อ

      การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของโปรแกรมการจัดการความเครียดของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน เขตพื้นที่รับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านขนุน อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษเป็นการวิจัยกึ่งทดลองแบบกลุ่มเดียววัดผลก่อนและหลัง กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง จำนวน 39 คน โปรแกรมมีระยะเวลา 10 สัปดาห์ พัฒนาตามทฤษฎีความเครียดและการเผชิญปัญหาของ Lazarus และ Folkman ประกอบด้วย 5 กิจกรรม ได้แก่ กิจกรรมกลุ่ม การเยี่ยมบ้าน 2 ครั้ง การติดตามผ่านสื่อออนไลน์ และการสนทนากลุ่ม เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยแบบประเมินความเครียด (Caregiver Strain Index: CSI) และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและ Wilcoxon Signed-Rank Test ที่ระดับนัยสำคัญ .05


     ผลการศึกษา พบว่า ก่อนเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนความเครียดเฉลี่ย 6.82 ± 1.78 คะแนน และค่ามัธยฐาน 7 คะแนน (Q1–Q3 = 5–8) หลังเข้าร่วมโปรแกรมลดลงเป็น 5.54 ± 1.54 คะแนน และค่ามัธยฐาน 6 คะแนน (Q1–Q3 = 4–7) โดยคะแนนความเครียดหลังเข้าร่วมโปรแกรมลดลงอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (Z = -5.93, p < .001) และร้อยละ 84.6 มีคะแนนความเครียดลดลง ผู้เข้าร่วมมีความพึงพอใจต่อโปรแกรมโดยรวมอยู่ในระดับมาก (x̄ = 4.03) สรุปได้ว่า โปรแกรมการจัดการความเครียดมีประสิทธิผลในการลดความเครียดของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
แก่นกาญจน์ ช. (2026). ผลของโปรแกรมการจัดการความเครียดของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิงในชุมชน เขตรับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านขนุน อำเภอขุขันธ์ จังหวัดศรีสะเกษ. วารสารวิจัยและพัฒนาสุขภาพศรีสะเกษ, 5(2), p. 232–245. สืบค้น จาก https://he03.tci-thaijo.org/index.php/SJRH/article/view/6015
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กานดา วรคุณพิเศษ, และศิริพันธุ์ สาสัตย์. (2558). ผลของโปรแกรมการจัดสิ่งแวดล้อมที่บ้านร่วมกับการผ่อนคลายกล้ามเนื้อแบบก้าวหน้าต่อภาวะเครียดของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะสมองเสื่อม. วารสารพยาบาลเกื้อการุณย์, 22(1), 82–97

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2565). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

กรมกิจการผู้สูงอายุ. (2566). สถานการณ์ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.

จิรานุวัฒน์ ชาญสูงเนิน และธิดารัตน์ สุภานันท์ (2565) ผลของโปรแกรมการจัดการกับอาการต่อความเครียด ของผู้ดูแลผู้พิการติดเตียงที่บ้าน. วารสารศูนย์อนามัยที่ 9, 16(3), 924-938.

พรสวรรค์ มีชิน. (2564). ผลของโปรแกรมการจัดการความเครียดในผู้ดูแลผู้สูงอายุโรคหลอดเลือดสมอง. วารสารพุทธชินราชเวชสาร, 38(3), 335–346.

สุกมล สุขสนิท (2567). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อระดับความเครียดของผู้ดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง ในพื้นที่อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา (วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต). กรุงเทพมหานคร. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

สัญญา ปัญญา, ประสิทธิ์ แก้วศรี และพระครูสังฆรักษ์เอกภัทร อภิฉันโท (2567). ผลของโปรแกรมการจัดการความเครียดเชิงพุทธ ของพนักงานดูแลผู้สูงอายุ ในศูนย์ดูแลผู้สูงอายุ.วารสารวิจัยราชภัฏธนบุรี รับใช้สังคม, 10(2), 1-16.

สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). รายงานสถิติผู้สูงอายุของประเทศไทย พ.ศ. 2566. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.

World Health Organization. (2021). Ageing and health. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ ageing-and-health

Alzheimer's Association. (2022). 2022 Alzheimer’s disease facts and figures. Alzheimer’s & Dementia, 18(4), 700–789. https://doi.org/10.1002/alz.12638

American Psychological Association. (2020). Stress management techniques. https://www.apa.org/ topics/stress

Best, J. W. (1977). Research in Education. New Jersey: Prentice Hall Inc.

Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer Publishing Company.

World Health Organization. (2025a). Ageing and health. https://www.who.int/features/qa/72/en/

World Health Organization. (2024). Ageing and health in South-East Asia. https://www.who.int/thailand/ health-topics/ageing

World Health Organization. (2025b). Elderly population in Thailand. https://www.who.int/thailand/news/feature-stories/detail/doh-elderly-day-care-center-empowering -seniors-and-promoting-social-connection

World Health Organization. (2025c). Promoting health and well-being of older persons. https://www.who.int/ thailand/news/detail/25-02-2025-promoting-health-and-well-being-of-older-persons--who-s-support-to-asean-member-states